İşyerinde Mobbing



 

Ortadoğu Teknik Üniversitesi mezunu olan, endüstri mühendisi olarak görev yapan işçinin daha önce çalıştığı yerde çalıştırılmayıp, kapısı olmayan, içerisinde sadece bir masa ve hijyenik olmayan tuvalet bulunan, köpek kulübesine yakın bir yerde çalışmaya zorlanması #mobbing uygulamasıdır. 


Alman Federal İş Mahkemesi bir kararında İşyerinde psikolojik taciz (#mobbing) kavramını, işçilerin birbirine sistematik olarak düşmanlık beslemesi, kasten güçlük çıkarması, eziyet etmesi veya bu eylemlerin işçinin başta işveren olmak üzere amirleri tarafından gerçekleştirilmesi olarak tanımlanmıştır. 


İşçi bir taraftan diğer işçiye, diğer taraftan işverene karşı korunmalıdır. 


İşçinin anlattığı #mobbing teşkil eden olayların tutarlık teşkil etmesi, kuvvetli bir emarenin bulunması gerekmektedir. 


Kişilik hakları ve sağlığın ağır saldırıya uğraması #mobbingin varlığının tartışmasız kabulünü doğurur.


Daha önce çalıştığı yerde çalıştırılmayıp, kapısı olmayan, içerisinde sadece bir masa ve hijyenik olmayan tuvalet bulunan, köpek kulübesine yakın bir yerde çalışmaya zorlanan işçi görünen emarelere göre #mobbing uygulamasıdır. 


#mobbinge uğrayan bir işçinin işini kaybetme korkusuyla belli bir süre çalışmaya devam etmiş olması #mobbingi kabul ettiği anlamına gelmez. 


#mobbinge uğrayan işçi iş akdini haklı sebeple feshedebilir, #mobbing nedeniyle kıdem #tazminatının yanında #manevi #tazminat talep edebilir. 


YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ

E. 2010/1911

K. 2012/11638

T. 5.4.2012

DAVA : Davacı, #manevi #tazminat, kıdem #tazminatı ve ücret alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.


Yerel mahkeme, isteğin reddine karar vermiştir.


Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:


KARAR : A-) Davacı İsteminin Özeti: Davacı, 1.10.2004 tarihinden itibaren davalı şirkette çalışmaya başladığını, iş akdinin haklı neden olmaksızın 22.6.2005 tarihinde sona erdirildiğini; Ankara 16.İş Mahkemesinde açılan işe iade davasının lehine sonuçlandığını, karar sonrası yeniden işe başlatıldığını, ancak tüm çalışanlardan soyutlandığını ve fabrikanın en gürültülü ve ücra köşesinde basit bir masa verilerek burada çalışmasının istenildiğini, daha sonra işyeri idari ve fabrika binasının dışında köpek kulübesinin yanında çok kötü olan bir odada çalışmasının istendiğini, üzerinde baskı kurulduğunu; çalışılması mümkün olmayan yerlerde çalışmaya zorlanarak, #manevi dengesinin bozulduğunu ve mesleğine karşı soğuma yaşadığını haksız olarak, maruz kaldığı bu davranışlar sebebiyle acı, elem ve ızdırap duyduğunu iş sözleşmesini haklı sebeple feshettiğini ileri sürerek, kıdem #tazminatı ve #manevi #tazminatla ücret alacaklarını istemiştir.


B-) Davalı Cevabının Özeti: Davalı, davanın reddini istemiştir.


C-) Yerel Mahkeme Kararının Özeti: Mahkemece, toplanan kanıtlar, keşif ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının olumsuz çalışma koşullarına rağmen dört ay yirmi üç gün süreyle işverene herhangi bir itirazda bulunmadan işyerine gidip geldiği ücretlerini aldığı, davacının işverenin bu davranışını kabullendiği, zira işe başladığı tarihten itibaren altı iş günü içinde haklı sebeple fesih hakkını kullanmadığı, dolayısıyla Kanunun öngördüğü hak düşürücü süreyi geçirdiği, davacının ücret alacaklarının tamamen ödendiği buna dair belgenin de davalı işveren tarafından dosyaya sunulduğu, davacının iş sözleşmesini fesihte haksız olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.


D-) Temyiz: Kararı davacı temyiz etmiştir.


E-) Gerekçe: Ç. iş hukuku bir yandan uluslararası sözleşmeler, diğer taraftan Avrupa normları işçinin huzur içerisinde işini görmesi, emeğinin karşılığını alması, çalışma ilişkisinin, karşılıklı güvene dayanan tam bir uyum içerisinde olmasını amaçlamıştır.


İşyerinde psikolojik taciz (#mobbing) çağdaş hukukun son zamanlarda mahkeme kararlarında ve öğretide dile getirdiği bir hukuki kurumdur. Örneğin Alman Federal İş Mahkemesi bir kararında bu kavramı; işçilerin birbirine sistematik olarak düşmanlık beslemesi, kasten güçlük çıkarması, eziyet etmesi veya bu eylemlerin işçinin başta işveren olmak üzere amirleri tarafından gerçekleştirilmesi olarak tanımlanmıştır. (BAG, 15.1.1997, NZA. 1997) Görüleceği üzere işçi bir taraftan diğer işçiye, diğer taraftan işverene karşı korunmaktadır. İşçinin anlattığı #mobbing teşkil eden olayların tutarlık teşkil etmesi, kuvvetli bir emarenin bulunması gerekmektedir. Kişilik hakları ve sağlığın ağır saldırıya uğraması #mobbingin varlığının tartışmasız kabulünü doğurur.


Öte yandan ispat kurallarının zorlanan sınırları usul hukukunda yeni arayışlara yol açmıştır. Olayın meydana geldiğine dair emarelere itibar edilmesi bu anlayışın bir sonucudur. Olayların tipik akışı, tecrübe kuralları gözönüne alınarak varılacak sonuçla ispat gerçekleşir. Başka bir anlatımla bu ilk görünüş ispatıdır. (Üstündağ, Saim: Medeni Yargılama Hukuku B.6, İstanbul 1997; sh.622)


Somut olayda; 22.6.2005 tarihinde davacının iş akdine son verildiği, Yargıtay onamasından geçerek kesinleşen işe iade kararı üzerine tekrar işe başlatıldığı, ancak daha önce çalıştığı yerde çalıştırılmayıp, keşif sırasında çekilen fotoğraflara ve dosya kapsamına göre kapısı olmayan, içerisinde sadece bir masa ve hijyenik olmayan tuvalet bulunan, köpek kulübesine yakın bir yerde çalışmaya zorlandığı, anlaşılmıştır.


Davacının yaptığı iş, mezuniyeti ve kariyeri dikkate alındığında; olumsuz koşullar taşıyan, kapısı dahi olmayan bu yerde çalışmaya zorlanması açıkça #mobbing uygulaması olup, işini kaybetme korkusuyla belli bir süre çalışmanın süreklilik arzeden bu uygulamayı kabul anlamına gelmeyeceği açıktır.


Somut olaydaki bu olumsuzlukların, iş koşullarında aleyhe değişiklik kapsamında olmayıp, #mobbing kapsamında değerlendirilmesinin gerektiği anlaşılmakla, davacının bu sebeple iş akdini feshinin haklı nedene dayandığı; Ortadoğu Teknik Üniversitesi mezunu olan, endüstri mühendisi olarak görev yapan davacının yukarda özellikleri sayılan olumsuzlukları taşıyan bir yerde görev yapmaya zorlanmasının, diğer işçiler nezdinde onur kırıcı bir durum olarak değerlendirilip hakkaniyete uygun bir miktar #manevi #tazminatı da gerektireceği düşünülmeden kıdem #tazminatı ve #manevi #tazminat taleplerinin tümüyle reddine karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.


SONUÇ : Temyiz olunan kararın, yukarda yazılı nedenlerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istenmesi halinde ilgiliye iadesine 5.4.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.