Yurtdışı İşlerde Çalıştırılacak Türk İşçilerin Korunması


Yurtdışı İşlerde Çalıştırılacak Türk İşçilerin Korunması

Giriş

Anayasa’nın 17. maddesinde yaşama hakkı güvence altına alınmış, bu yasal güvencenin yaşama geçirilmesinde, iş ve sosyal güvenlik mevzuatında da işçilerin korunması, işin düzenlenmesi, iş güvenliği, sosyal düzen ve adaletin sağlanması düşüncesi ile koruyucu bir takım hükümler getirilmiştir.

Bu kapsamda, yurtdışı işlerde Türk işçi çalıştırılması, yurtdışındaki işlere işçi ve işçilere iş bulunması, işverenlerle işçiler arasında yapılacak olan hizmet akitlerine aracılık edilmesi ve yurtdışına gidecek işçilerin işlemlerinin yapılması kısmen güvenceye bağlanmıştır.

Yabancı bir ülkede Türkiye’den işçi götürerek çalıştırmak isteyen firmaların işçi teminine veya yurtdışında işçi olarak çalışmak isteyenlerin yurtdışına gönderilmesine aracılık etme konusunda, Türkiye İş Kurumu ve 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu Kanunu gereğince Kurum tarafından iş ve işçi bulmaya aracılık izni verilen özel istihdam büroları yetkilidir.

Yurtdışındaki işleri için Türkiye’den işçi götürecek olan Türk veya yabancı uyruklu firmalar, yurt dışında kendi iş ve faaliyetlerinde çalıştıracağı işçileri Türkiye İş Kurumu kayıtlarından veya Özel İstihdam Büroları aracılığı ile temin edebilecekleri gibi, kendileri de işçi temin edebilirler.

Hizmet Akdinin Onaylatılması

Yurtdışındaki işleri için Türkiye’den işçi götürecek olan Türk veya yabancı uyruklu firmaların, Türkiye İş Kurumu’na da izin verilen Özel İstihdam Büroları kanalıyla veya kendilerinin doğrudan temin ettikleri işçilerle aralarında örneği Kurumca hazırlanan hizmet akdinin imzalanması ve Kuruma onaylattırılması zorunludur.

Özel istihdam bürolarının aracılık faaliyeti ya da geçici iş ilişkisi kurmak suretiyle yurt dışına işçi göndermesi hâlinde, işçilerin yurt dışı hizmet akitlerinin Türkiye İş Kurumuna onaylatılması zorunludur.

Yurt dışına götürülecek işçi ile işveren arasında imzalanacak ve onaylatılacak olan hizmet akdi, örneği Türkiye İş Kurumunca hazırlanan Türk veya yabancı uyruklu firma ile işçi arasında veya vekilleri arasında imzalanan bireysel hizmet akdidir.

Para Cezaları

Yurt dışına işçi götürülmesi ile ilgili olarak bu zorunluluğa aykırı davranılması halinde, yurtdışındaki işleri için Türkiye’den işçi götürecek olan Türk veya yabancı uyruklu firmaya ve özel istihdam bürolarına idari para cezaları ve idari yaptırımlar uygulanır.

Yurt dışı iş ve işçi bulma faaliyetlerine ilişkin hizmet akitlerinin Türkiye İş Kurumuna onaylatılmaması durumunda, Türkiye İş Kurumca verilen özel istihdam bürosu kurma izni, son fiilin tespit tarihinden geriye yönelik iki yıllık süre içinde üç kez aykırı davranıldığının tespit edilmesi hâlinde iptal edilir ve üç yıl süre ile izin verilmez.

Türkiye İş Kurumundan izin almadan aracılık faaliyeti gösteren gerçek veya tüzel kişiler ile Türkiye İş Kurumundan izin almadan yurt dışına işçi götürmek isteyen gerçek veya tüzel kişilere ait reklam veya iş ve işçi bulma ilanını yayınlayan gerçek ve tüzel kişilere ayrı ayrı üç bin Türk lirası idari para cezası verilir.

Türkiye İş Kurumundan izin almadan kendi iş ve faaliyetlerinde çalıştıracakları işçileri yurt dışına götüren gerçek ve tüzel kişilere elli bin Türk lirası, Türkiye İş Kurumuna onaylatılmayan her bir yurt dışı hizmet akdi için işverenlere ve özel istihdam bürolarına bin Türk lirası idari para cezası verilir.

Türkiye İş Kurumundan izin almadan yurt dışına işçi götürmek için ilan veren gerçek veya tüzel kişilere beş bin Türk lirası idari para cezası verilir.

Korunma Yöntemi

Diğer yandan çalıştırılmak üzere yurtdışına götürülen işçilerin kimisi mağdur edilmekte, kimisinden yurt dışına götürmek maksadıyla haksız menfaat temin edilmektedir.

Bu mağduriyetleri yaşamamak için yurt dışına gitmeden önce bir hizmet akdine dayanarak işverenin yurt dışındaki işlerinde çalışacak olan işçilerin muhatap oldukları işverenlere sorması ya da Türkiye İş Kurumunu arayıp sorması gereken belgeler şunlardır;

  Yurtdışındaki işlerinde işçi çalıştıracak işveren firma Türk firması ise Ticaret sicil gazetesinde yayımlanmış şirket bilgileri var mı?

  Yurtdışındaki işlerinde işçi çalıştıracak yabancı uyruklu işveren firmanın kuruluşuna dair resmi onaylı belgesi var mı?

  Yurtdışındaki işlerinde işçi çalıştıracak işveren firmanın taahhüt işleri için işin alındığı ülkedeki yetkili birimden ya da ülkemizdeki yetkili Kamu Kurumundan alınmış yazısı var mı?

  Yurtdışındaki işlerinde işçi çalıştıracak taahhüt işleri için işin alındığı ülkedeki yetkili birimden ya da ülkemizdeki yetkili Kamu Kurumundan alınmış İş Alındı Belgesi var mı?

  Yurtdışındaki işlerinde işçi çalıştıracak işveren firmanın taahhüt işleri dışındaki işler için işyerinde çalıştırılacak işçi sayısını belirten yetkili birimden alınmış bir yazı ya da Uygun Görüş Belgesi var mı?

  Yurtdışındaki işlerinde işçi çalıştıracak işveren firmanın Çevre ve Şehircilik Bakanlığından alınan Yurt Dışı Müteahhitlik Belgesi veya Yurtdışı Geçici Müteahhitlik Belgesi var mı?

  Yurtdışındaki işlerinde işçi çalıştıracak işveren Türk firmasının işçilerin sosyal güvenliğini sağladığına ilişkin belgesi var mı?

  Yurtdışındaki işlerinde işçi çalıştıracak işveren Türk firmaları tarafından asıl işveren-alt işveren ilişkisi kapsamında yurtdışına götürülecek işçiler için işi alan asıl işverenin işi devrettiğine dair alt işverenlik sözleşmesi var mı?

Yurtdışındaki işleri için Türkiye’den işçi götürecek olan Türk veya yabancı uyruklu firmaların, bu bilgi ve belgeleri Türkiye İş Kurumu’na ibraz etmeleri zorunlu olduğunda, bu bilgi ve belgelerin Türkiye İş Kurumunda olup olmadığı bilgisi alınabilir.

Türkiye İş Kurumu arandığında, Yurtdışındaki işleri için Türkiye’den işçi götürecek olan Türk veya yabancı uyruklu firmalara ait bu bilgi ve belgelerin olmadığı Türkiye İş Kurumundan öğrenildiğinde, bu firmalardan uzak durulması yurt dışına gitmek isteyen işçilerin menfaatine olacaktır.

Sonuç

Yurt dışına gitmeden önce, görüştüğü işverenin yasalara uygun hareket edip etmediğinin bu yollar araştırılmasıyla, çalışmak üzere yurtdışına gitmek isteyen işçilerin mağduriyeti kısmen azalacaktır.