Can Hukuk Bürosu

Tel : 0 322 454 04 42

  
  
  
  
  

Fazla Mesai Alacakları Hakkında İlkeler



Fazla mesai, haftalık 45 saati aşan çalışmalardır.

Fazla çalışma yaptığını iddia eden işçi bu iddiasını ispatla yükümlüdür.

İşçinin imzasını taşıyan ücret bordrosu sahteliği ispat edilinceye kadar kesin delil niteliğindedir.

Ücret bordrosunun sahteliği ileri sürülüp kanıtlanmadıkça, imzalı ücret bordroda görünen fazla çalışma alacağının ödendiği varsayılır.

İşçi her türlü delille (işyerine giriş/çıkışını gösteren belgeler, işyeri iç yazışmaları, ücret bordrosu, tanık ifadeleri) fazla çalışma yaptığını ispatlayabilir.

Yargıtay uygulamasına göre fazla çalışmaya hükmetmek için delillerin somut ve inandırıcı olmasını aramaktadır.

Tanık ifadeleri arasında tutarsızlık olması halinde, sadece tanık ifadeleri ile yetinilmeyip, bilirkişi incelemesi yapılması gerekmektedir.

Uzun süreler zarfında hiç ara vermeksizin fazla çalışma yapıldığına dair iddialar, hayatın olağan akışına aykırılık gerekçesiyle ?makul süreyle? sınırlandırmaktadır.

İmzalı ücret bordrolarında fazla çalışma ücreti ödendiği anlaşılıyorsa, işçi tarafından gerçekte daha fazla çalışma yaptığının ileri sürülmesi mümkün değildir.

Ancak, bordroların imzalı ve itirazi kayıtsız olması durumunda dahi, işçinin geçerli bir yazılı belge ile bordroda yazılı olandan daha fazla çalışmayı yazılı delille kanıtlaması gerekir.

İşçiye bordro imzalatılmadığı halde, fazla çalışma ücreti tahakkuklarını da içeren her ay değişik miktarlarda ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılması durumunda da itirazi kayıt ileri sürülmemiş olması, ödenenin üzerinde fazla çalışma yapıldığının yazılı delille ispatlanması gerektiği sonucunu doğurmaktadır.

Fazla çalışmanın yazılı delil ya da tanıkla ispatı imkân dâhilindedir.

İşyerinde çalışma düzenini bilmeyen ve bilmesi mümkün olmayan tanıkların anlatımlarına değer verilemez.

Fazla çalışmanın belirlenmesinde ara dinlenme sürelerinin dikkate alınması gerekir.

İşyerinde en üst düzey konumda çalışan işçinin görev ve sorumluluklarının gerektirdiği ücretinin ödenmesi durumunda ayrıca fazla çalışma ücretine hak kazanamaz.

Üst düzey yönetici konumunda olan işçiye aynı yerde görev ve talimat veren bir yönetici ya da şirket ortağı bulunması durumunda, işçinin çalışma gün ve saatlerini kendisinin belirlediğinden söz edilemeyeceğinden yasal sınırlamaları aşan çalışmalar için fazla çalışma talep hakkı doğar.

İşyerinde yüksek ücret alarak görev yapan üst düzey yöneticiye işveren tarafından fazla çalışma yapması yönünde açık bir talimat verilmemişse, görevinin gereği gibi yerine getirilmesi noktasında kendisinin belirlediği çalışma saatleri sebebiyle fazla çalışma ücreti talep edemez.

Satış temsilcilerinin fazla çalışma yapıp yapmadıkları hususu, günlük faaliyet planları ile iş çizelgeleri de dikkate alınarak belirlenmelidir.

Genelde belli hedeflerin gerçekleşmesine bağlı olarak prim karşılığı çalışan bu işçiler yönünden prim ödemelerinin fazla çalışmayı karşılayıp karşılamadığı araştırılmalıdır.

İşçiye ödenen satış priminin fazla çalışmaların karşılığında ödenmesi gereken ücretleri tam olarak karşılamaması halinde aradaki farkın işçiye ödenmesi gerekir.

İş Sözleşmelerinde fazla çalışma ücretinin aylık ücrete dahil olduğu yönünde hüküm konulabilir.

Tarafların anlaşması suretiyle ve günlük 11 saati geçmemek koşuluyla, çalışma süresinin çalışılan günlere istenildiği gibi dağıtılabileceği öngörülmüştür.

Bununla birlikte iki aylık süre içinde işçinin haftalık çalışma süresi, normal haftalık çalışma süresini aşamaz.

Böylece denkleştirme esasının uygulanması kaydıyla, çalışma süresi 45 saatin üzerinde olsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.

Günlük çalışma süresinin 11 saati aşamayacağı Kanunda emredici şekilde düzenlendiğine göre, bu süreyi aşan çalışmaların denkleştirmeye tabi tutulamayacağını ve zamlı ücret ödemesi veya serbest zaman kullanımının söz konusu olacağı kabul edilmektedir.

Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat on beş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir.

İşçi hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında, çalışma süreleri içinde ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanır.

Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının %50 yükseltilmesi suretiyle ödenir.

Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma sürelerinin hesabında yarım saatten az olan süreler yarım saat, yarım saati aşan süreler ise bir saat sayılır.

Fazla çalışma ücreti ile ilgili olarak öngörülen hüküm nispi emredici kural niteliğindedir. Bu itibarla taraflar %50 oranından daha yüksek bir oran belirlemeleri mümkün, fakat bu oranın altında bir yüzde kararlaştırmaları mümkün değildir.

Fazla çalışma ücretinin son ücrete göre hesaplanması doğru olmayıp, ait olduğu dönem ücretiyle hesaplanması gerekir.

İşçinin geçmiş dönemlere ait ücretinin belirlenememesi halinde, bilinen ücretin asgari ücrete oranı yapılarak buna göre tespiti gerekir.

İşçinin işyerinde çalıştığı süre içinde terfi ederek çeşitli unvanlar alması veya son dönemlerde Toplu İş Sözleşmesinden yararlanması gibi durumlarda, meslek kuruluşundan bilinmeyen dönem için ücret araştırılması yapılmalı diğer delillerle birlikte değerlendirilmeye tabi tutulması gerekir.

Fazla çalışmaların uzun bir süre için hesaplanması ve miktarın yüksek çıkması halinde hakkaniyet indirimi yapılır.

Ancak fazla çalışmanın takdiri delil niteliğindeki tanık anlatımları yerine, yazılı belgelere ve işveren kayıtlarına dayanması durumunda hakkaniyet indirimi yapılamaz.

İşçilerin gece çalışmaları günde yedi buçuk saati geçemez.

Gece çalışmaları yönünden haftalık 45 saat olan yasal çalışma sınırı aşılmamış olsa da günde 7,5 saati aşan çalışmalar için fazla çalışma ücreti ödenmelidir.

Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda 270 saatten fazla olamaz.

Ancak bu sınırlamaya rağmen işçinin daha fazla çalıştırılması halinde, bu çalışmaların karşılığı olan fazla çalışma ücreti de % 50 zamlı ödenir.

Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma yaptırmak için işçinin yazılı onayının alınması gerekir.

Fazla çalışma ihtiyacı olan işverenler bu onayı her yılbaşında işçilerden yazılı alınır ve işçi özlük dosyasında saklanır.

Zorunlu nedenlerle veya olağanüstü durumlarda yapılan fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma için bu onay aranmaz.

Kural olarak, fazla çalışmaya onay veren işçinin fazla çalışma yükümlülüğü doğar. İşçi bu yükümlülüğüne aykırı davranırsa, iş sözleşmesi geçerli nedenle feshedilebilir.

Fazla çalışma ücretinin, gününde ödenmemesi halinde bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faize karar verilir.

Fazla çalışma ücreti alacağı doğduğu tarihten itibaren beş yıllık zaman aşımına tabidir.

Sağlık kuralları bakımından günde 7,5 saat daha az çalışılması gereken işlerde fazla mesai yaptırılamaz.

18 yaşını doldurmamış işçiler fazla mesai yaptırılamaz.

İş Sözleşmesiyle önceden veya sonradan fazla çalışmayı kabul etmiş olsalar bile sağlıklarının elvermediğini hekim raporu ile belgeleyen işçilere fazla mesai yaptırılamaz.

Hamile veya yeni doğum yapmış ve çocuk emziren işçilere fazla mesai yaptırılamaz.

Kısmi süreli İş Sözleşmesi ile çalıştırılan işçilere fazla mesai yaptırılamaz.

#fazla mesai #maaş #geç ödenmesi #işçi

Can Hukuk Bürosu
Av. Ahmet Can

Reşatbey Mah.Türkkuşu Cad.No:1 Günep Panorama  B Blok K:5 D:2 Seyhan/Adana
T: 0 322 454 0 442
F: 0 322 454 0 432
E-mail: ahmetcan@ahmetcan.av.tr

Hakkında
Can Hukuk Bürosu, geniş deneyim ve uzmanlığa sahip olduğu işçi işveren ilişkileri, işe iade, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, maaş, ücret, fazla mesai alacakları, iş kazaları ve tazminat davalarına yönelik hukuki danışmanlık ve dava hizmeti vermektedir.

Haksız İşten Çıkarma
İşe İade
İşe Dönüş
Kıdem Tazminatı
İhbar Tazminatı
Ücret Alacağı
Maaş Alacağı
Fazla Mesai Alacağı
Sendikal Tazminat
Mobbing
Sistematik Baskı
İş Yerinde Cinsel Taciz Ve Saldırı
Ölüm, Yaralanma, Uzuv Kaybı
Maddi Hasar
İş Kazaları
İş Makinesi Kazaları
Meslek Hastalıkları
İnşaat Kazaları
Maden Kazaları
Trafik İş Kazaları
Motorlu Araç İş Kazaları