Kentsel Dönüşüm Sürecinde Yeniden İnşa Edilen Gayrimenkullerin Satışında Ödenen Tapu Harcı, Noter Harcı, Belediyelerce Alınan Ücret Ve Harçlar, Veraset Ve İntikal Vergisi, Döner Sermaye Ücreti Ve Vergileri Dava Yoluyla Geri Alınabileceğine İlişkin Emsal Mahkeme Kararı 2

T.C. İZMİR BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 3. VERGİ DAVA DAİRESİ

E. 2017/1023 K. 2017/978 T. 20.6.2017

ÖZET : Dava; 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında riskli yapı şerhi bulunan ve yıkılarak yeniden inşa edilen taşınmazın 3 numaralı bağımsız bölümünün davacı tarafından satın alınması sebebiyle ödenen tapu harcının iadesi istemiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair işlemin iptali ve ödenen tutarın yasal faizi ile birlikte iadesine karar verilmesi istemine ilişkindir. Uyuşmazlığın çözümünün, davacının 6306 Sayılı kanun kapsamında riskli yapı olduğu tapu kaydına şerh verilen ve yeniden inşa edilen gayrimenkulünün ilk satış işleminin, Kanun’un 7. maddesindeki istisna hükmünden yararlanıp yararlanamayacağı hususunun tespitine bağlı olduğu, kanunun uygulanmasına dair Yönetmeliğin 16/ç-1 maddesine göre, 6306 Sayılı Kanun kapsamında dönüşüme uğrayan binaların ilk satışına harç muafiyeti uygulanacağını düzenlemek suretiyle konuyu açıklığa kavuşturduğuna ve satıcı şirketin dönüşümden önce sahibi olduğu taşınmazı Yasa hükümleri doğrultusunda yeniden inşa ederek yine kendisi tarafından peyderpey de olsa yaptığı ilk satışın bakılmakta olan davaya konu edildiği ortada olduğuna göre, söz konusu satıcı tarafından gerçekleştirilen ilk satış işleminden davacı adına tarh ve tahsil edilen tapu harcında açıkça vergiden istisna edilmiş konudan vergi tahsil edilmiş bulunması nedeniyle, 213 Sayılı Kanun’un 118/3 maddesi kapsamında verginin mevzuunda hata yapıldığı sonucuna varıldığından, davacının ödenen tapu harcının iadesi istemiyle yaptığı şikayet başvurusunun reddine dair davalı idare işleminde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesi ile kabulüne, kararın bozulmasına ve davanın kabulüyle davaya konu işlemin iptaline, davacıdan tahsil edilen harcın ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacıya iadesi yapılan karar düzeltme isteminin reddi gerekir.

İSTEMİN ÖZETİ : 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında riskli yapı şerhi bulunan ve yıkılarak yeniden inşa edilen İzmir İli, Konak İlçesi, … Mahallesi, ….pafta, …ada, …parselde kayıtlı taşınmazın … numaralı bağımsız bölümünün davacı tarafından satın alınması sebebiyle ödenen tapu harcının iadesi istemiyle yapılan düzeltme şikayet başvurusunun reddine dair işlemin iptali ve ödenen tutarın yasal faizi ile birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle açılan davada; 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 116,117,118,122 ve 124. maddelerine göre idareden düzeltilmesi talep edilebilecek vergi hataları, kendisinden düzeltme isteminde bulunan idari makamın veya uyuşmazlık halinde yargı yerinin, anılan Kanunun 3. maddesinde öngörülen yorum tekniklerine başvurmadan, ilk bakışta anlayabileceği açıklıktaki vergilendirme yanlışlıkları olduğu, uyuşmazlığın, davaya konu söz konusu bağımsız bölümün, davacı tarafından satın alınması sonucu tapuda yapılan devir işleminin, 6306 Sayılı yasa kapsamında uygulama işlemi sayılıp sayılmayacağı, söz konusu alım satım işleminin bu kanun uyarınca yapılan bir işlem olup olmadığı, tapu harcından istisna tutulup tutulmayacağı hususlarının tespitine bağlı olduğu, dolayısı ile davaya konu olayda, Yasada aranan şartların birlikte gerçekleşip gerçekleşmediği hususları hukuki olarak irdelenmesi gerektiğinden, ancak süresinde; yapılan tarh ve tahakkuka karşı açılan davada ileri sürülebilecek ve incelenebilecek nitelikte olan hukuki bir sorunun, 213 Sayılı Kanun’un aradığı anlamda bir vergilendirme hatası olarak nitelendirilerek düzeltme ve şikayet başvurusuna konu edilmesinin mümkün olmaması nedeniyle, davaya konu düzeltme-şikayet başvurusunun reddine dair işlemde yasal isabetsizlik görülmediği gerekçesiyle davanın reddine dair olarak İzmir 1. Vergi Mahkemesi Hakimliğince verilen 27/05/2016 gün ve E:2015/1293;K:2016/918 Sayılı karara yapılan itirazın, uyuşmazlığın çözümünün, davacının 6306 Sayılı kanun kapsamında riskli yapı olduğu tapu kaydına şerh verilen ve yeniden inşa edilen gayrimenkulünün ilk satış işleminin, Kanun’un 7. maddesindeki istisna hükmünden yararlanıp yararlanamayacağı hususunun tespitine bağlıolduğu, kanunun uygulanmasına dair Yönetmeliğin 16/ç-1 maddesine göre, 6306 Sayılı Kanun kapsamında dönüşüme uğrayan binaların ilk satışına harç muafiyeti uygulanacağını düzenlemek suretiyle konuyu açıklığa kavuşturduğuna ve satıcı şirketin dönüşümden önce sahibi olduğu taşınmazı Yasa hükümleri doğrultusunda yeniden inşa ederek yine kendisi tarafından peyderpey de olsa yaptığı ilk satışın bakılmakta olan davaya konu edildiği ortada olduğuna göre, söz konusu satıcı tarafından gerçekleştirilen ilk satış işleminden davacı adına tarh ve tahsil edilen tapu harcında açıkça vergiden istisna edilmiş konudan vergi tahsil edilmiş bulunması nedeniyle, 213 Sayılı Kanun’un 118/3 maddesi kapsamında verginin mevzuunda hata yapıldığı sonucuna varıldığından, davacının ödene tapu harcının iadesi istemiyle yaptığı şikayet başvurusunun reddine dair davalı idare işleminde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesi ile kabulüne, kararın bozulmasına ve davanın kabulüyle davaya konu işlemin iptaline, davacıdan tahsil edilen harcın ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacıya iadesine karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 3.Vergi Dava Dairesinin 28/02/2017 gün ve E:2016/1264, K:2017/305 Sayılı kararının; hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 54.maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ: Savunma verilmemiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi 3.Vergi Dava Dairesince işin gereği görüşüldü.

KARAR VE SONUÇ : Danıştay Dava Daireleri ile İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurullarının temyiz üzerine verdikleri kararlar ile Bölge İdare Mahkemesi’nin itiraz üzerine verdikleri kararların düzeltme yolu ile yeniden incelenebilmesi, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 54. maddesinde yazılı nedenlerin varlığı halinde mümkün olup, bu maddede sayılan nedenlerden hiçbirine uymayan karar düzeltme isteminin reddine, 33,00-TL posta giderinden oluşan yargılama giderinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, yatırılan posta gideri avansından artan miktarın mahkemesince HMK’nun 333.maddesi uyarınca yatırana iadesine, 20.06.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Kimler Tapu Harcı İadesi Alabilir? 

Kentsel dönüşüm bölgesinde:

a-) Müteahhitlerden daire satın alan tüketiciler

b-) Kat karşılığı inşaat sözleşmesi ile arsalarını müteahhitlere vermiş mülk sahipleri, 

c-) İnşaatı yapan müteahhitler, 

bu kapsamda haksız ve yersiz ödenmiş olan tapu harcını ve vergilerini iade alabilirler. 

Bundan sonra ne yapmak gerekir?

Kentsel dönüşüm kapsamında müteahhit veya arsa sahibinden ev satın alan tüketicilerden, kentsel dönüşüm alanında bina yapan müteahhitlerden, kat karşılığı inşaat sözleşmesiyle müteahhide arsasını veren mülk sahiplerinden tahsil edilen  ev satın alan tüketicilerden tahsil edilen noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan ücret ve harçların, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücreti vergi hatası denilen kavram içerisinde değerlendirilebilecek bir husustur.

Bunun için 5 yıl içinde aşağıdaki belirteceğimiz yolla dava sürecini başlatmak mümkündür.

Peki nedir vergi hatası? Vergi hatası, vergi ile ilgili hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınmasıdır.

Zamanaşımı Süresi Nedir? Ne Kadardır? Vergi hatası iddiasıyla verilecek olan düzeltme talebini içeren dilekçe, vergi alacağının doğduğu takvim yılını takip eden yılın başından başlayarak 5 yıl içinde verilebilir. Bu noktada bir örnek vermek gerekirse, Kentsel dönüşümden 2015 yılında ev satın alan tüketicilerden tahsil edilen tapu harcı için zamanaşamı 01.01.2015 yılında başlar. 31.12.2020 tarihinde de sona erer. O halde 2015 yılında meydana gelen bir haksız ve yersiz alınan bir tapu harcı için 31.12.2020 tarihine kadar vergi hatası müracaatı yapılabilir.

Ödenen Tapu Harcı Nasıl Alınacak?

Bu işlemi üç aşamada yapılır.

Birinci aşama, (buna itiraz aşaması diyebiliriz) vergi hatası düzeltme işlemi şahıs/şirket tarafından Vergi Dairesine teslim edilen yazılı bir dilekçe ile başlar.

Bu dilekçeye şu evraklar eklenmelidir:

a)    Vergi Tahsil Alındısı

b)    Tapu Fotokopisi

c)    Riskli Yapı Belgesi

d)    Riskli Yapı Muafiyet Belgesi

Bu dilekçede bir şekil noksanlığı olsa da, vergi hatasını düzeltme talebi geçersiz olmaz. Düzeltme talep dilekçeleri şahıs/şirket tarafından elden vergi dairesine verilebileceği gibi posta ile taahhütlü olarak da gönderilebilir. Postaya verildiği tarih müracaat tarihi olarak kabul edilir.

Müracaat sonucunda, Vergi Dairesince tereddüde imkan vermeyecek derecede açık bir vergi hatası tespit edilirse, Vergi dairesince vergi hatası kendiliğinden düzeltilebilir ve başvuran şahıs/şirket lehine kesilen vergi nakden iade edilebilir.

Düzeltme işlemi, uygun görülmeyen durumda ise red cevabı, başvuran şahıs/şirkete yazı ile tebliğ edilir. 60 gün içinde hiç bir şekilde cevap verilmemişse, bu durumda 60 günün sonunda başvuru reddedilmiş sayılır. Böylece birinci aşama tamamlanmış olur.

İkinci aşamada (buna şikayet aşaması diyebiliriz), Vergi Dairesinin red cevabının tebliğ edildiği tarihten itibaren başvuran şahıs/şirketin şikayet yoluyla Maliye Bakanlığı’na yazılı olarak bir dilekçe ile müracaat etmesi gerekir.

Şikayet yoluyla düzeltme talebi üzerine Maliye Bakanlığı şahıs/şirketin düzeltme talebini değerlendirerek düzeltme yapılması gerektiği sonucuna ulaşırsa, düzeltme işlemlerinin yapılması için Vergi Dairesi’ne durumu yazı ile bildirir. Bu aşamada da başvuran şahıs/şirket lehine kesilen vergi nakden iade edilebilir.

Şikayet yoluyla düzeltme talebi, uygun görülmeyen durumda ise red cevabı, başvuran şahıs/şirkete yazı ile tebliğ edilir. 60 gün içinde hiçbir şekilde cevap verilmemiş ise, bu durumda 60 günün sonunda başvuru reddedilmiş sayılır. Böylece ikinci aşama şikayet aşaması da tamamlanmış olur.

Üçüncü aşamada (buna dava aşaması diyebiliriz), Maliye Bakanlığı’nın red cevabının tebliğ edildiği tarihten itibaren şahıs/şirket, dava açma süresi olan 30 gün içinde bir dilekçe ile Vergi Mahkemesinde dava açması gerekir.

Yetkili ve görevli mahkeme, düzeltilmesi istenen ve haksız ve fazla kesilen Kentsel dönüşümden ev satın alan tüketicilerden tahsil edilen noter harcı, tapu harcı, belediyelerce alınan ücret ve harçların, veraset ve intikal vergisi, döner sermaye ücretini tarh eden ve tahakkuk ettiren vergi dairesinin bulunduğu yerdeki vergi mahkemesidir. İstanbul’da İstanbul Vergi Mahkemeleri, Ankara’da Ankara Vergi Mahkemeleri, İzmir’de İzmir Vergi Mahkemeleri yetkili ve görevlidir.

Bu son aşamada da Vergi Mahkemesi, haksız, fazla ve yersiz kesilen vergide vergi hatası yapıldığına karar verirse, başvuran davacı şahıs/şirket lehine fazla ve yersiz kesilen vergi nakden yasal faiziyle birlikte iade edilir.

Mahkeme kararına rağmen Vergi Dairesi Tapu Harcını İade Etmezse Ne Olacak? Bu durumda Vergi Dairesine hesap numarası bildirilir ve 30 günlük süre içinde yatırması beklenir. 30 gün sonunda Vergi Mahkemesinin kararı ibraz edilerek ilamlı icra yoluyla icra takibi başlatılabilir. 

Av. Ahmet Can

Mail: ahmetcan@ahmetcan.av.tr

İletişim Sayfamız: