ÖZEL SEKTÖRDE ÇALIŞAN İŞÇİLERİN İKALE SÖZLEŞMESİ İLE İŞTEN AYRILMASINDA GELİR VERGİSİ KESİNTİSİ UYGULAMASI ÖRNEK VAKALARI

Özel Sektörde Çalışan İşçilerin İkale Sözleşmesi İle İşten Ayrılmasında Gelir Vergisi Kesintisi Uygulaması Örnek Vakaları

A-) 27.03.2018 Tarihinde Önce Yapılan Kesintilere İlişkin Uygulama

Çalışma hayatında işçiye işten ayrılma, emekli olma, dava açılmaması vs.nedenlerle karşılıklı sonlandırma sözleşmesi, ikale sözleşmesi gibi adlar altında iş kaybı tazminatı, iş sonu tazminatı, iş güvencesi tazminatı, ek ödeme, ikale bedeli gibi ödemeler yapılabilmektedir.

Ancak Vergi Daireleri ve Gelir İdaresi Başkanlığı, Kıdem tazminatının yıllık miktarı 2018 yılı için 5.001,76 TL esas alarak, bu tutarı aşan yardım ve ödemeler için gelir vergisi kesintisi yapmakta ve işveren aracılığıyla tahsil etmektedir.

Halbuki, yeni yasal düzenlemenin aksine, 27.03.2018 tarihinde önce yapılan kesintilerde, işçiye ister kıdem tazminatı ile birlikte ikale bedeli ister kıdem tazminatı ödenmeden sadece ikale bedeli gibi yapılan yardım ve ödemeler, ücret olarak değerlendirilmemekte ve vergilendirilmesi hukuka aykırı kabul edilmektedir.

İşçiye yapılan yardım ve ödemelerde, kıdem tazminatının yıllık miktarı olan 5.001,76 TL vs. dikkate alınmayacak, hiçbir  istisna sınırlaması uygulanmayacak, istisnayı aşan kıdem tazminatı tutarı ve ikale bedelleri ücret olarak kabul edilmeyecek, gelir vergisine tabi tutulmayacaktır.
Bu nedenle, bu şekil ve nitelikte olan işçilere yapılan ödemeler ve yardımlardan kesilen gelir vergisi iadesi için dava yoluyla faydalanma imkanı bulunmaktadır.

Örneğin, bir firmada 10 yıl süreyle çalıştıktan sonra İkale Sözleşmesi ile 27 Nisan 2018 tarihinde işten ayrılan ancak son maaşı 2018 yılı için 5.001,76 TL’nin altında 4.000 TL alan bir işçiye, işvereni tarafından 1475 sayılı Kanun uyarınca, kıdem tazminatına esas ücreti olan 4.000 TL üzerinden 40.000 TL kıdem tazminatı ile karşılıklı sonlandırma sözleşmesine (ikale) istinaden 60.000 TL iş güvencesi tazminatı olmak üzere toplam 100.000 TL ödeme yapılmış olsun: Kıdem tazminatının yıllık miktarı 2018 yılı için  5.001,76 TL’dir. İşçiye yapılan 100.000 TL’lik ödemenin gelir vergisinden muaf edilecek tutarı şu şekilde olacaktır:

Kıdem tazminatı tutarı            40.000,00 TL (50.017,60 TL =5.001,76×10)
İş güvencesi tazminatı            60.000,00 TL
Ödenen toplam brüt tutar     100.000,00 TL
Ödenen toplam net tutar       79.000,00 TL

Kesilen net gelir vergisi  tutarı 21.000,00 TL (=100.000,00-79.000,00)
İade Alınabilecek Gelir Vergisi 21.000,00 TL (Dava yoluyla)

Örneğin, bir firmada 10 yıl süreyle çalıştıktan sonra İkale Sözleşmesi ile 27 Nisan 2018 tarihinde işten ayrılan ancak son maaşı 2018 yılı için 5.001,76 TL’nin üstünde 6.000 TL alan bir işçiye, işvereni tarafından 1475 sayılı Kanun uyarınca, kıdem tazminatına esas ücreti olan 6.000 TL üzerinden 60.000 TL kıdem tazminatı ile karşılıklı sonlandırma sözleşmesine (ikale) istinaden 60.000 TL iş güvencesi tazminatı olmak üzere toplam 150.000 TL ödeme yapılmış olsun: Kıdem tazminatının yıllık miktarı 2018 yılı için  5.001,76 TL’dir. İşçiye yapılan 120.000 TL’lik ödemenin gelir vergisinden muaf edilecek tutarı şu şekilde olacaktır: Kıdem tazminatı tutarı   60.000,00 TL (50.017,60 TL =5.001,76×10) İş güvencesi tazminatı   60.000,00 TL (% 35 Gelir Vergisi Kesintisi) Ödenen toplam brüt tutar      120.000,00 TL
Ödenen toplam net tutar 89.017,60 TL

Kesilen net gelir vergisi           30.982,40 TL (=120.000,00-89.017,60)                                      İade Alınabilecek Gelir Vergisi 30.982,40 TL (Dava yoluyla)

Örneğin, bir firmada 10 yıl süreyle çalıştıktan sonra İkale Sözleşmesi ile 27 Nisan 2018 tarihinde işten ayrılan ancak son maaşı 2018 yılı için 5.001,76 TL’nin üstünde 6.000 TL alan bir işçiye, işvereni tarafından sadece karşılıklı sonlandırma sözleşmesine (ikale) istinaden 60.000 TL iş güvencesi tazminatı ödeme yapılmış olsun: İşçiye yapılan 60.000 TL’lik ödemenin gelir vergisinden muaf edilecek tutarı şu şekilde olacaktır:

İş güvencesi tazminatı   60.000,00 TL (% 35 Gelir Vergisi Kesintisi)
Ödenen toplam brüt tuta r       60.000,00 TL Ödenen toplam net tutar 39.000,00 TL

Kesilen net gelir vergisi           21.000,00 TL (=60.000,00-39.000,00)                                           İade Alınabilecek Gelir Vergisi 21.000,00 TL (Dava yoluyla)

B-) 27.03.2018 Tarihinde Sonra Yapılan Kesintilere İlişkin Uygulama

27.03.2018 tarihinde yapılan yeni yasal düzenleme ile kıdem tazminatlarına uygulanacak istisnaya ilişkin düzenleme aynen korunmuştur.

Bu çerçevede ücret kapsamında değerlendirilse de, 1475 sayılı İş Kanunu uyarınca ödenmesi gereken kıdem tazminatları 2018 yılı için 5.001,76 TL’ye kadar gelir vergisinden muaf tutulacaktır.

Ancak, 2018 yılı için 5.001,76 TL’yi aşan kıdem tazminatı tutarı ve ikale bedeli gibi ilave ödemeler ise ücret kapsamında değerlendirilecek ve gelir vergisine tabi tutularak vergilendirilecektir.

Örneğin, bir firmada 10 yıl süreyle çalıştıktan sonra İkale Sözleşmesi ile 27 Nisan 2018 tarihinde işten ayrılan ancak son maaşı 2018 yılı için 5.001,76 TL’nin altında 4.000 TL alan bir işçiye, işvereni tarafından 1475 sayılı Kanun uyarınca, kıdem tazminatına esas ücreti olan 4.000 TL üzerinden 40.000 TL kıdem tazminatı ile karşılıklı sonlandırma sözleşmesine (ikale) istinaden 60.000 TL iş güvencesi tazminatı olmak üzere toplam 100.000 TL ödeme yapılmış olsun: Kıdem tazminatının yıllık miktarı 2018 yılı için  5.001,76 TL’dir. İşçiye yapılan 100.000 TL’lik ödemenin gelir vergisinden muaf edilecek tutarı şu şekilde olacaktır:

Kıdem tazminatı tutarı               40.000,00 TL
İş güvencesi tazminatı               60.000,00 TL
Ödenen toplam tutar                100.000,00 TL
Vergiden Muaf edilecek tutar  50.017,60 TL (=5.001,76×10)
Vergiye tabi tutar                       49.982,40 TL   (=100.000-50.017,60)

Örneğin, bir firmada 10 yıl süreyle çalıştıktan sonra İkale Sözleşmesi ile 27 Nisan 2018 tarihinde işten ayrılan ancak son maaşı 2018 yılı için 5.001,76 TL’nin üstünde 6.000 TL alan bir işçiye, işvereni tarafından 1475 sayılı Kanun uyarınca, kıdem tazminatına esas ücreti olan 6.000 TL üzerinden 60.000 TL kıdem tazminatı ile karşılıklı sonlandırma sözleşmesine (ikale) istinaden 60.000 TL iş güvencesi tazminatı olmak üzere toplam 150.000 TL ödeme yapılmış olsun: Kıdem tazminatının yıllık miktarı 2018 yılı için  5.001,76 TL’dir. İşçiye yapılan 120.000 TL’lik ödemenin gelir vergisinden muaf edilecek tutarı şu şekilde olacaktır:

Kıdem tazminatı tutarı              60.000,00 TL
İş güvencesi tazminatı               60.000,00 TL
Ödenen toplam tutar                120.000,00 TL
Vergiden Muaf edilecek tutar  50.017,60 TL (=5.001,76×10)
Vergiye tabi tutar                       69.982,40 TL   (=120.000-50.017,60)

 

Örneğin, bir firmada 10 yıl süreyle çalıştıktan sonra İkale Sözleşmesi ile 27 Nisan 2018 tarihinde işten ayrılan ancak son maaşı 2018 yılı için 5.001,76 TL’nin üstünde 6.000 TL alan bir işçiye, işvereni tarafından sadece karşılıklı sonlandırma sözleşmesine (ikale) istinaden 60.000 TL iş güvencesi tazminatı ödeme yapılmış olsun: Kıdem tazminatının yıllık miktarı 2018 yılı için  5.001,76 TL’dir.
İşçiye yapılan 60.000 TL’lik ödemenin gelir vergisinden muaf edilecek tutarı şu şekilde olacaktır:

İş güvencesi tazminatı               60.000,00 TL
Ödenen toplam tutar                 60.000,00 TL
Vergiden Muaf edilecek tutar   50.017,60 TL (=5.001,76×10)
Vergiye tabi tutar                        9.982,40 TL (=600.000-50.017,60)

Avukat Ahmet Can
Can Hukuk Bürosu