Avrupa Bölgesinde Yükseköğretim ile İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmeye taraf olan devletlerden alınan diplomalara denklik verilmesinin seviye tespit sınavında başarılı olunması şartına bağlanması ancak önemli farklılıkların objektif bir bilimsel değerlendirme neticesinde ortaya konulması halinde mümkündür. 

Avrupa Bölgesinde Yükseköğretim ile İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmeye taraf olan Türkiye'de denklik vermeye yetkili kurum olan Yükseköğretim Kurulunca anılan sözleşmeye taraf olan devletlerden alınan diplomalara ilişkin denklik taleplerinin hukuk devleti ve ahde vefa ilkeleri gereğince bu sözleşme tarafından çizilen çerçeve içerisinde değerlendirilmesi gerekir. 

Yükseköğretim Kurulu tarafından sözleşmeye taraf devletlerden alınan diplomalara denklik verilmesinin seviye tespit sınavında başarılı olunması şartına bağlanması ancak sözleşmede yer verildiği üzere önemli farklılıkların objektif bir bilimsel değerlendirme neticesinde ortaya konulması halinde mümkündür. 

Yök tarafından Makedonya Uluslararası Struga Üniversitesi Hukuk Fakültesi alanında ülkemizdeki yükseköğretimin düzeyi ve içeriği ile davacının eğitim gördüğü yükseköğretim kurumunun eğitim düzeyi ve içeriği arasında farklılıklar bulunup bulunmadığı ve varsa bu farklılıkların denklik vermeyi seviye tespit sınavı şartına tabi tutmayı gerektirecek ölçüde önemli olup olmadığı hususlarında gerekli araştırma, inceleme ve raporlandırmanın münferiden yapılması gerekekir. 

Yükseköğretim Kurulu bireysel diploma denklik talepleri hakkında toplu yönde bir karar alamaz. 

ANKARA BÖLGE İDARE MAHKEMESİ 4. İDARİ DAVA DAİRESİ

Esas Numarası: 2017/3147

Karar Numarası: 2018/561

Karar Tarihi: 22.02.2018

İSTEMİN ÖZETİ: Makedonya Uluslararası Struga Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olan davacı tarafından, Yükseköğretim Genel Kurulunun 12/02/2015 tarih ve 2015.2.54 sayılı tanımama kararı alınmadan önce anılan üniversiteye kayıt yaptırmış öğrencilerin mezuniyetleri akabinde yapacakları diploma denklik başvurularında, ilgililerin diploma aldıkları alanlarda yapılacak Seviye Tespit Sınavı'nda başarılı olmaları halinde denklik işlemlerinin yapılmasına ilişkin 24/06/2015 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının iptali istemiyle açılan davada; ilgili mevzuat hükümlerine göre davalı idarece doğrudan denklik verilmesi gibi bir zorunluluğun bulunmadığı, davalı idarece mezun olunan lisans programının eğitim düzeyi ve içeriğinin yeterli bulunmaması halinde seviye tespit sınavı yapılabileceği, bu hususta davalı idarenin takdir hakkı bulunduğu, idarenin bu hususlardaki takdir hakkının da yargı kararı ile sınırlandırılamayacağı sonucuna varıldığı, anılan bölümde verilen eğitimin yetersiz ve eksik olduğu anlaşıldığından, davacının eğitim gördüğü üniversiteye kayıt yaptırmış öğrencilerin mezuniyetleri akabinde yapacakları diploma denklik başvurularında, ilgililerin diploma aldıkları alanlarda yapılacak Seviye Tespit Sınavı'nda başarılı olmaları halinde denklik işlemlerinin yapılmasına yönelik davalı idare işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi yönünde Ankara 1. İdare Mahkemesi'nce verilen 30/12/2016 gün ve E: 2015/2331, K: 2016/5410 sayılı kararın; davacı tarafından dava dilekçesinde de belirtilen gerekçelerle mevzuata ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek, istinaf yoluyla kararın kaldırılması istenilmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ: Mahkeme kararında hukuka aykırılık bulunmadığı savunularak istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi talep edilmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Dava; Makedonya Uluslararası Struga Üniversitesi Hukuk Fakültesinden mezun olan davacı tarafından, Yükseköğretim Genel Kurulunun 12/02/2015 tarih ve 2015.2.54 sayılı tanımama kararı alınmadan önce anılan üniversiteye kayıt yaptırmış öğrencilerin mezuniyetleri akabinde yapacakları diploma denklik başvurularında, ilgililerin diploma aldıkları alanlarda yapılacak Seviye Tespit Sınavı'nda başarılı olmaları halinde denklik işlemlerinin yapılmasına ilişkin 24/06/2015 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.

Anayasanın 90. maddesinin 5. fıkrasında "Usulüne göre yürürlüğe konulmuş Milletlerarası andlaşmalar Kanun hükmündedir." kuralına yer verilmiştir.

22 Mayıs 1969 tarihli Birleşmiş Milletler Viyana Andlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'nin "Ahde Vefa (pacta sunt servenda)" başlıklı 26. maddesinde "Yürürlükteki her andlaşma ona taraf olanları bağlar ve tarafların onu iyi niyetle icra etmesi gerekir. "İç hukuk ve andlaşmalara riayet" başlıklı 27. maddesinde ise, "Bir taraf bir andlaşmayı icra etmeme gerekçesi olarak iç hukukunun hükümlerine başvuramaz." hükümlerine yer verilmiştir.

Ülkemiz tarafından 1/12/2004 tarihinde imzalanıp 28.2.2006 tarih ve 26094 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5463 sayılı Kanun uyarınca 8.1.2007 tarihinde onaylanarak 1.3.2007 tarihinde yürürlüğe giren Avrupa Bölgesinde Yükseköğretim ile İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmeyi, davacının mezun olduğu üniversitenin bulunduğu ülke de imzalayarak bu sözleşmeye taraf olduğu, anılan Sözleşmenin I. Bölümünde "Tanıma", bir yabancı eğitim belgesinin, eğitim ve/veya iş etkinliklerinde kullanılmak üzere yetkili makam tarafından resmi olarak kabulü şeklinde ifade edilmiş; VI. bölümünün 1. maddesinde ise "Bir tanıma kararı, yükseköğretim belgesi tarafından belgelenen bilgi ve beceri esasına dayanıyorsa, her Taraf, tanımanın istendiği belge ile tanımanın istendiği Tarafça bu belgeye karşılık gelen diploma arasında önemli bir farklılık (substantial difference) görülmediği durumda, diğer Tarafta verilmiş yükseköğretim belgelerini tanıyacaktır." kuralına yer verilmiştir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 7/p maddesinde; yurtdışındaki yüksek öğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisansüstü diplomaların denkliğini tespit etmek Yükseköğretim Kurulu'nun görevleri arasında sayılmıştır.

Anılan Kanun uyarınca hazırlanıp, halihazırda yürürlükte olan Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği 05/12/2017 ve 30261 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

Dava dosyanın incelenmesinden; davacının 2013 yılında Anadolu Üniversitesi Adalet Meslek Yüksek Okulundan mezun olduğu, aynı yıl Makedonya Uluslararası Struga Üniversitesi Hukuk Fakültesine kayıt yaptırdığı, 2015 yılında mezun olduğu, Yükseköğretim Kurulunun 12/02/2015 tarihli kararıyla aralarında davacının mezun olduğu üniversitenin de bulunduğu bazı üniversitelerin tanınmamasına karar verildiği, davaya konu 24/06/2015 günlü işlemle ise, tanınmama kararından önce ilgili üniversitelere kayıt yaptırmış öğrencilerin mezuniyetleri akabinde Kurula yapacakları diploma denklik başvurularında ilgililerin diploma aldıkları alanlarda yapılacak Seviye Tespit Sınavında başarılı olmaları halinde denklik işlemlerinin yapılmasına karar verilmesi üzerine 25/08/2015 tarihinde iş bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen Viyana Andlaşmalar Hukuku Sözleşmesinin değerlendirilmesinden, uluslararası sözleşmelere taraf olan devletlerin uluslararası emredici bir kural (jus cogens) olan ahde vefa ilkesi gereğince iyi niyetle sözleşmenin gerekliliklerini yerine getirmeye zorunlu olduğu, sözleşmeyi ölçüsüz şekilde sınırlayıcı veya ortadan kaldırıcı mahiyetteki iç hukuk normlarını gerekçe göstererek sözleşmeyi uygulamamazlık yapamayacağı sonucuna varılmaktadır.

Diğer yandan, Anayasamızda da yukarıda yer verilen hüküm kapsamında uluslararası sözleşmelerin kanun hükmünde olduğu kuralına yer verilerek bu sözleşmelerin uygulanması zorunlu hale getirilmektedir.

Avrupa Bölgesinde Yükseköğretim ile İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmenin yukarıda yer verilen maddelerinin değerlendirilmesinden, mezun olunan alanda diploma alınan yükseköğretim kurumunun eğitim düzeyi ve içeriği ile denklik verecek olan devletin yükseköğretim düzeyi ve içeriği arasında önemli bir farklılık bulunması durumunun haricinde taraf olan devletlerin resmi makamlarınca taraf olan bir diğer devlette alınan yükseköğretim diplomasına doğrudan denklik verilmesi gerektiği, bunun tek istisnasının ise mezun olunan alanda diploma alınan yükseköğretim kurumunun eğitim düzeyi ve içeriği ile denklik verecek olan devletin yükseköğretim düzeyi ve içeriği arasında önemli bir farklılık bulunması olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Tüm bu hususlar göz önünde bulundurulduğunda, Avrupa Bölgesinde Yükseköğretim ile İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşmeye taraf olan Türkiye'de denklik vermeye yetkili kurum olan Yükseköğretim Kurulunca anılan sözleşmeye taraf olan devletlerden alınan diplomalara ilişkin denklik taleplerinin hukuk devleti ve ahde vefa ilkeleri gereğince bu sözleşme tarafından çizilen çerçeve içerisinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu nedenle, davalı idarece sözleşmeye taraf devletlerden alınan diplomalara denklik verilmesinin seviye tespit sınavında başarılı olunması şartına bağlanmasının ancak sözleşmede yer verildiği üzere önemli farklılıkların objektif bir bilimsel değerlendirme neticesinde ortaya konulması halinde mümkün olacağı açıktır.

Olayda, davalı idarece Makedonya Uluslararası Struga Üniversitesi Hukuk Fakültesi alanında ülkemizdeki yükseköğretimin düzeyi ve içeriği ile davacının eğitim gördüğü yükseköğretim kurumunun eğitim düzeyi ve içeriği arasında farklılıklar bulunup bulunmadığı ve varsa bu farklılıkların denklik vermeyi seviye tespit sınavı şartına tabi tutmayı gerektirecek ölçüde önemli olup olmadığı hususlarında gerekli araştırma, inceleme ve raporlandırmanın münferiden yapılması gerekeceğinden Yükseköğretim Yürütme Kurulu tarafından toplu yönde bir karar alınmasında hukuka uyarlık görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle; davacının istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu kararın kaldırılmasına; 2577 sayılı Yasanın 45/4 maddesi uyarınca incelenen davada dava konusu işlemin iptaline, aşağıda dökümü yapılan mahkeme ve istinaf safhasına ait toplam 418,70 TL tutarındaki yargılama giderinin ve iş bu kararın verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücreti Tarifesi uyarınca belirlenen 1.090,00 TL vekalet ücretinin davalı idarece davacıya verilmesine; artan tebligat avansının istemi halinde davacıya iadesine, anılan Yasanın 45. maddesinin 6. fıkrası gereğince diğer kanun yolları kapalı ve kesin olmak üzere 22.02.2018 tarihinde oybirliği ile karar verildi.