Uluslararası Koruma Başvurusunun Geri Çekilmiş Sayılması

Uluslararası koruma, yalnızca başvuru hakkının tanınmasıyla sınırlı kalmayıp aynı zamanda başvuru sahiplerine belirli yükümlülükler yükleyen bir statüdür. Bu yükümlülüklerin başında, 6458 Sayılı Yabancılar Ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 71. ve 77. maddeleri uyarınca, başvuru sahibinin belirlenen ikamet adresinde bulunması ve bildirim yükümlülüğünü düzenli olarak yerine getirmesi gelir. Bu düzenlemelerin amacı, başvuru sürecinin etkin şekilde yürütülmesi ve kamu düzeninin sağlanmasıdır. Geri çekilmiş sayılma, kişinin yükümlülüklerine uymaması halinde başvurusunun artık geçersiz sayılması anlamına gelir ve bu durum, hem idare hukukunda hem de bireylerin temel haklarının sınırlandırılmasında önemli hukuki sonuçlar doğurur.

Danıştay 10. Dairesi'nin kararında, başvurucunun belirlenen ikamet ili olan Elazığ’dan, izin süresi dolduktan sonra dönmeyerek Ankara’da kalmaya devam etmesi gerekçesiyle uluslararası koruma başvurusunun geri çekilmiş sayılmasına karar verildiği görülmektedir. Mahkeme ilk etapta başvurucunun sağlık durumu ve maddi imkânsızlıklarını ölçülülük ilkesi çerçevesinde değerlendirerek idare işleminin iptaline karar vermiştir. Ancak Danıştay, hastalık raporlarının geç tarihli olması, sosyal yardım alabileceği bilgilendirmesinin yapılmış olması ve kişinin uzun süre yükümlülüklerine uymamış olmasını dikkate alarak, başvurunun geri çekilmiş sayılmasının hukuka uygun olduğuna hükmetmiştir. Bu yaklaşım, kamu düzeni ve idari yükümlülüklerin öncelenmesi açısından dikkat çekicidir.

Bu karar, uluslararası koruma başvurularında yalnızca insani gerekçelerin değil, yükümlülüklere uyumun da belirleyici olduğunu vurgular. Özellikle "ölçülülük" ilkesi çerçevesinde yapılan değerlendirmelerde, başvuru sahibinin mazeretlerinin zamanlaması ve niteliği büyük önem taşır. Sağlık sorunları veya maddi yetersizlikler, ancak makul gerekçelere dayandığı ve gerekli belgelerle zamanında desteklendiği takdirde mazeret olarak kabul edilebilir. Aksi durumda, kişinin yükümlülüklerini ihmal etmesi, başvurunun işleme alınmamasına veya geri çekilmiş sayılmasına neden olabilir. Böylelikle uluslararası koruma sisteminin istismara açık hale gelmesi engellenerek, sistemin sürdürülebilirliği sağlanmış olur.

Av. Ahmet Can 

Mail         : ahmetcan@ahmetcan.av.tr

Whatsapp : 0 532 409 18 85 

Yasal güncellemelerden haberdar olmak için Abone Olun       ⇛        🔁

T.C.

DANIŞTAY

10. DAİRE

E. 2016/1785

K. 2019/57

T. 7.1.2019

İstemin Özeti : Ankara 1. İdare Mahkemesi'nin 17/12/2015 tarih ve E:2015/1699, K:2015/2795 Sayılı kararının hukuka uygun olmadığı ileri sürülerek temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir.

Danıştay Tetkik Hakimi : ...

Düşüncesi : İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Onuncu Dairesi'nce gereği görüşüldü:

KARAR : Dava; İran uyruklu olan davacı tarafından, uluslararası koruma başvurusunun geri çekilmiş sayılmasına ilişkin 13/01/2015 tarih ve 71818.23 Sayılı Elazığ Valiliği işlemine karşı yapılan itirazın, Göç İdaresi Genel Müdürlüğü Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonunun 29/04/2015 tarihli kararı ile reddedilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

Ankara 1. İdare Mahkemesi'nce; uluslararası koruma başvurusu üzerine ikamet ili olarak belirlenen Elazığ ilinden izin alarak gittiği Ankara ilinde hastalanan ve bu durumu hastane raporları ile ortaya koyan İran uyruklu davacının, yabancı uyruklu olması sebebiyle dezavantajlı durumda olduğu ve Ankara ilinden izin süresi içinde dönmemesinin maddi durumunun olmamasından ve hastalanmasından kaynaklandığı anlaşıldığından, davacının fiili karşısında, uluslararası koruma başvurusunun geri çekilmiş sayılmasına karar verilmesinin ölçülü olmadığı ve bu nedenle söz konusu işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin Göç İdaresi Genel Müdürlüğü Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonunun dava konusu işleminin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Davalı idare tarafından, Ankara 1. İdare Mahkemesi'nin 17/12/2015 tarih ve E:2015/1699, K:2015/2795 Sayılı kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 3. maddesinde, " ( 1 ) Bu Kanunun uygulanmasında;...d ) Başvuru sahibi: Uluslararası koruma talebinde bulunan ve henüz başvurusu hakkında son karar verilmemiş olan kişiyi,.... ) r ) Uluslararası koruma: Mülteci, şartlı mülteci veya ikincil koruma statüsünü,...ifade eder." hükmü; "İkamet zorunluluğu ve bildirim yükümlülüğü" başlıklı 71. maddesinde, " ( 1 ) Başvuru sahibine, kendisine gösterilen kabul ve barınma merkezinde, belirli bir yerde veya ilde ikamet etme zorunluluğu ile istenilen şekil ve sürelerde bildirimde bulunma gibi idari yükümlülükler getirilebilir.

( 2 ) Başvuru sahibi, adres kayıt sistemine kayıt yaptırmak ve ikamet adresini valiliğe bildirmekle yükümlüdür." hükmü; aynı Kanunun "Başvurunun geri çekilmesi veya geri çekilmiş sayılması" başlıklı 77. maddesinde, "Başvuru sahibinin;

a- ) Başvurusunu geri çektiğini yazılı olarak beyan etmesi,

b- ) Mazeretsiz olarak mülakata üç defa üst üste gelmemesi,

c- ) İdari gözetim altında bulunduğu yerden kaçması,

ç ) Mazeretsiz olarak; bildirim yükümlülüğünü üç defa üst üste yerine getirmemesi, belirlenen ikamet yerine gitmemesi veya ikamet yerini izinsiz terk etmesi,

d- ) Kişisel verilerinin alınmasına karşı çıkması,

e- ) Kayıt ve mülakattaki yükümlülüklerine uymaması,

hâllerinde başvurusu geri çekilmiş kabul edilerek değerlendirme durdurulur." hükmü yer almaktadır.

29/08/1961 tarih ve 359 Sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 1951 tarihli Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair Sözleşme ve Mültecilerin Hukuki Statüsüne İlişkin 1967 Protokolünün 1. maddesi uyarınca bu Sözleşmenin; ırkı, dini, milliyeti, belirli bir toplumsal gruba üyeliği veya siyasi düşünceleri nedeniyle takibata uğrayacağından haklı olarak korktuğu için vatandaşı olduğu ülke dışında bulunan ve vatandaşı olduğu ülkenin himayesinden istifade edemeyen veya korkudan dolayı istifade etmek istemeyen ya da uyruğu yoksa ve önceden ikamet ettiği ülke dışında bulunuyorsa oraya dönmeyen veya korkusundan dolayı dönmek istemeyen her şahsa uygulanacağı kuralı öngörülmüştür.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti Sözleşmenin 1. maddesine çekince koyarak, yalnızca Avrupa'dan gelenlere mülteci statüsü tanımakta olup; Avrupa dışından gelenlere ise sığınmacı statüsü tanımaktadır.

Anılan Sözleşmenin 2. maddesinde, "Her mültecinin bulunduğu ülkeye karşı, özellikle yasalara, yönetmeliklere ve kamu düzenini içine alan önlemlere uymayı öngören yükümlülükleri vardır." hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri incelendiğinde, 1951 tarihli Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair Sözleşme'nin 2. maddesinde her mültecinin bulunduğu ülkeye karşı uymayı öngören yükümlülüklerinin bulunduğu düzenlemesine yer verildiği; 6458 Sayılı Kanun'da, başvuru sahibinin, uluslararası koruma talebinde bulunan ve henüz başvurusu hakkında son karar verilmemiş olan kişi olarak tanımlandığı, başvuru sahibine birtakım idari yükümlülükler yüklenebileceğinin öngörüldüğü ve başvuru sahibinin mazeretsiz olarak, bildirim yükümlülüğünü üç defa üst üste yerine getirmemesi, belirlenen ikamet yerine gitmemesi veya ikamet yerini izinsiz terk etmesi hâllerinde başvurusunun geri çekilmiş kabul edilerek değerlendirmenin durdurulacağının hüküm altına alındığı açıkça görülmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, İran uyruklu olan davacının 12/09/2013 tarihinde Türkiye'ye giriş yaptığı, 20/09/2013 tarihinde uluslararası koruma başvurusunda bulunduğu ve Elazığ ilinde ikametinin uygun görüldüğü, davacının ikametinin uygun görüldüğü Elazığ Valiliğinden 06/11/2013-21/11/2013 tarihleri arasındaki döneme ilişkin 15 gün izin alarak Ankara iline gittiği, izin bitiş tarihinde, izinden geldiğine ilişkin müracaatta bulunmaması ve imza takibine uymaması nedeniyle 02/12/2013 tarihli Elazığ Valiliği İl Emniyet Müdürlüğü işlemi ile hakkında V-71 ( Semti Meçhul ) tahdit veri girişi yapıldığı, sonrasında Elazığ Valiliğinin 13/01/2015 tarih ve 71818.23 Sayılı işlemi ile başvurusunun geri çekilmiş sayılmasına karar verildiği, bu işleme karşı 02/02/2015 tarihli dilekçeyle davacı tarafından, polisin kendisine Ankara iline gitmesi ve kendisini arayacaklarını söylediği, bu sebeple 27/11/2013 tarihinde Ankara'ya yerleştiği, o tarihten sonra kimsenin kendisini aramadığı, Ankara ilinde birçok defa hastalandığı, Türkiye'de kimsesinin olmadığı, parasının olmadığı ve Ankara'da bir arkadaşının evinde kaldığı yönündeki iddialar ileri sürülerek yapılan itirazın, Göç İdaresi Genel Müdürlüğü Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonunun 29/04/2015 tarihli işlemi ile reddedildiği; söz konusu işlemin iptali istemiyle açılan davada Ankara 1. İdare Mahkemesince dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi üzerine, davalı idare tarafından anılan Mahkeme kararının temyizen incelenerek bozulmasının istenildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta; yapmış olduğu uluslararası koruma başvurusu üzerine Elazığ ilinde ikamet etmesi uygun görülen davacının, Ankara iline gitmesi için kendisine verilen yol izin süresinin bittiği tarihten sonra Elazığ iline dönmediği ve Ankara ilinde yaşamaya devam ettiği hususunun kendi ifadeleri ile sabit olduğu görülmektedir. Öte yandan, dava dilekçesi ekinde sunulan 14/06/2014 ve 08/07/2014 tarihli hastane raporlarında davacıya epilepsi hastalığı tanısı konulduğu anlaşılmakla birlikte; izin süresinin bitim tarihinin ardından makul sayılamayacak bir süre sonra alınan hastane raporlarının ve söz konusu hastalık durumunun ikamet iline dönmeme açısından mazeret olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, her ne kadar davacı tarafından, yol izin süresi içinde Ankara ilinden Elazığ iline dönmemesinin sebebinin maddi imkansızlıklar olduğu iddia edilmiş ise de, yapmış olduğu uluslararası koruma başvurusu üzerine 30/10/2013 tarihinde davacıya tebliğ edilen belgenin Başvuru Sahibinin Hakları başlıklı bölümünün 10. maddesinde davacıya ilgili kurum ve kuruluşlardan sosyal ve ekonomik olarak yardım alabileceğinin tebliğ edildiği dikkate alındığında; davacının bu iddiasına hukuken itibar etme olanağı bulunmamaktadır.

Bu durumda, davalı idare tarafından ikamet ilini izinsiz terk ettiği ve bildirim yükümlülüğünü mazeretsiz olarak yerine getirmediği tespit edilen davacı hakkında yasaya uygun olarak verilen uluslararası koruma başvurusunun geri çekilmiş sayılması kararı ve bu karara yapılan itiraz sonucu tesis edilen itirazın reddine ilişkin işlemde mevzuata aykırı bir yön bulunmadığından, iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin kabulüyle, Ankara 1. İdare Mahkemesi'nin 17/12/2015 tarih ve E:2015/1699, K:2015/2795 Sayılı kararının BOZULMASINA, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen mahkemeye gönderilmesine, 2577 Sayılı Kanun'un ( Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen ) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 07.01.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Av. Ahmet Can 

Mail         : ahmetcan@ahmetcan.av.tr

Whatsapp : 0 532 409 18 85 

Yasal güncellemelerden haberdar olmak için Abone Olun       ⇛        🔁