Danıştay 10. Dairesi’nin 07.01.2019 tarihli, E.2016/1615, K.2019/56 sayılı kararı, uluslararası koruma başvurusunun geri çekilmiş sayılması işlemine dair önemli bir içtihattır. Bu karar, özellikle 6458 Sayılı Yabancılar Ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 77. maddesi uyarınca başvuru sahibine yüklenen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hâlinde başvurunun nasıl değerlendirileceğine ilişkin emsal teşkil etmektedir.

Dava konusu olayda, Sudan uyruklu başvuru sahibine belirlenen ikamet iline 15 gün içinde gitmesi gerektiği tebliğ edilmiştir. Ancak, davacının bu yükümlülüğü süresinde yerine getirmemesi üzerine başvurusunun geri çekilmiş sayılmasına karar verilmiştir. Trabzon İdare Mahkemesi bu işlemi iptal etse de, Danıştay temyiz incelemesinde davacının süresinde başvuruya ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmediğini, ileri sürdüğü mazeretlerin somut bir belge ile desteklenmediğini ve makul sürenin aşıldığını belirterek ilk derece mahkemesi kararını bozmuştur.

Bu karar, mülteci ve sığınmacı statüsü arayışındaki bireylerin sadece başvuru yapmakla değil, yüklenen yükümlülüklere sadık kalmakla da sorumlu olduklarının önemini ortaya koymaktadır. Uluslararası koruma başvurusunun geçerliliği, başvuru sahibinin sistematik uyumu ve hukuki yükümlülüklere riayeti ile doğrudan bağlantılıdır. Bu durum, devletin kamu düzenini sağlama ve göç yönetimini denetleme yükümlülüğü ile bireyin korunma talebi arasında dengeli bir ilişki kurmayı hedeflemektedir.

Av. Ahmet Can 

Mail         : ahmetcan@ahmetcan.av.tr

Whatsapp : 0 532 409 18 85 

Yasal güncellemelerden haberdar olmak için Abone Olun       ⇛        🔁

T.C.

DANIŞTAY

10. DAİRE

E. 2016/1615

K. 2019/56

T. 7.1.2019

İstemin Özeti : Trabzon İdare Mahkemesi'nin 09/02/2016 tarih ve E:2015/1662, K:2016/149 Sayılı kararının hukuka uygun olmadığı ileri sürülerek temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir.

Danıştay Tetkik Hakimi : ...

Düşüncesi : İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Onuncu Dairesi'nce gereği görüşüldü:

KARAR : Dava, Sudan uyruklu olan davacının, uluslararası koruma başvurusunun geri çekilmiş sayılmasına ilişkin Bayburt Valiliği İl Göç İdaresi Müdürlüğü'nün 28/09/2015 tarih ve E.3148 Sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

Trabzon İdare Mahkemesi'nce; Edirne İl Göç İdaresi Müdürlüğü Geri Gönderme Merkezi'nde yapmış olduğu uluslararası koruma başvurusu üzerine, ikamet yeri olarak belirlenen Bayburt iline 15 gün içinde gitmesi gerektiği hususu 09/09/2015 tarihinde kendisine tebliğ edilmesine rağmen 15 günlük süre geçtikten sonra 06/10/2015 tarihinde Bayburt iline gittiği sabit olan davacının, Edirne İl Göç İdaresi Müdürlüğü Geri Gönderme Merkezinden salıverilmesinin ardından ailesini görmek için İstanbul'a gittiği ve maddi durumunun yetersiz olduğu yönündeki iddiaları ile birlikte, sevkedildiği ikamet yerine kendi imkanları ile gidecek olması ve 15 günü aşmakla birlikte tabi tutulduğu idari yükümlülüğü yerine getirmek amacıyla makul bir süre içinde Bayburt iline gittiği bir bütün olarak değerlendiridliğinde; davacı hakkında alınmış bulunan dava konusu uluslararası koruma başvurusunun geri çekilmiş sayılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.

Davalı idare tarafından, Trabzon İdare Mahkemesi'nin 09/02/2016 tarih ve E:2015/1662, K:2016/149 Sayılı kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 3. maddesinde, " ( 1 ) Bu Kanunun uygulanmasında;...d ) Başvuru sahibi: Uluslararası koruma talebinde bulunan ve henüz başvurusu hakkında son karar verilmemiş olan kişiyi,.... ) r ) Uluslararası koruma: Mülteci, şartlı mülteci veya ikincil koruma statüsünü,...ifade eder." hükmü, "İkamet zorunluluğu ve bildirim yükümlülüğü" başlıklı 71. maddesinde " ( 1 ) Başvuru sahibine, kendisine gösterilen kabul ve barınma merkezinde, belirli bir yerde veya ilde ikamet etme zorunluluğu ile istenilen şekil ve sürelerde bildirimde bulunma gibi idari yükümlülükler getirilebilir.

( 2 ) Başvuru sahibi, adres kayıt sistemine kayıt yaptırmak ve ikamet adresini valiliğe bildirmekle yükümlüdür." hükmü, aynı Kanunun "Başvurunun geri çekilmesi veya geri çekilmiş sayılması" başlıklı 77. maddesinde, "Başvuru sahibinin;

a- ) Başvurusunu geri çektiğini yazılı olarak beyan etmesi,

b- ) Mazeretsiz olarak mülakata üç defa üst üste gelmemesi,

c- ) İdari gözetim altında bulunduğu yerden kaçması,

ç ) Mazeretsiz olarak; bildirim yükümlülüğünü üç defa üst üste yerine getirmemesi, belirlenen ikamet yerine gitmemesi veya ikamet yerini izinsiz terk etmesi,

d- ) Kişisel verilerinin alınmasına karşı çıkması,

e- ) Kayıt ve mülakattaki yükümlülüklerine uymaması,

hâllerinde başvurusu geri çekilmiş kabul edilerek değerlendirme durdurulur." hükmü yer almaktadır.

29/08/1961 tarih ve 359 Sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan 1951 tarihli Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair Sözleşme ve Mültecilerin Hukuki Statüsüne İlişkin 1967 Protokolünün 1. maddesi uyarınca bu Sözleşmenin; ırkı, dini, milliyeti, belirli bir toplumsal gruba üyeliği veya siyasi düşünceleri nedeniyle takibata uğrayacağından haklı olarak korktuğu için vatandaşı olduğu ülke dışında bulunan ve vatandaşı olduğu ülkenin himayesinden istifade edemeyen veya korkudan dolayı istifade etmek istemeyen ya da uyruğu yoksa ve önceden ikamet ettiği ülke dışında bulunuyorsa oraya dönmeyen veya korkusundan dolayı dönmek istemeyen her şahsa uygulanacağı kuralı öngörülmüştür.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti Sözleşmenin 1. maddesine çekince koyarak, yalnızca Avrupa'dan gelenlere mülteci statüsü tanımakta olup; Avrupa dışından gelenlere ise sığınmacı statüsü tanımaktadır.

Anılan Sözleşmenin 2. maddesinde, "Her mültecinin bulunduğu ülkeye karşı, özellikle yasalara, yönetmeliklere ve kamu düzenini içine alan önlemlere uymayı öngören yükümlülükleri vardır." hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri incelendiğinde, 1951 tarihli Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair Sözleşme'nin 2. maddesinde her mültecinin bulunduğu ülkeye karşı uymayı öngören yükümlülüklerinin bulunduğu düzenlemesine yer verildiği; 6458 Sayılı Kanun'da, başvuru sahibinin, uluslararası koruma talebinde bulunan ve henüz başvurusu hakkında son karar verilmemiş olan kişi olarak tanımlandığı, başvuru sahibine birtakım idari yükümlülükler yüklenebileceğinin öngörüldüğü ve başvuru sahibinin mazeretsiz olarak, bildirim yükümlülüğünü üç defa üst üste yerine getirmemesi, belirlenen ikamet yerine gitmemesi veya ikamet yerini izinsiz terk etmesi hâllerinde başvurusunun geri çekilmiş kabul edilerek değerlendirmenin durdurulacağının hüküm altına alındığı açıkça görülmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, 04/06/2015 tarihinde sınır dışı edilmek üzere sevk edildiği Edirne İl Göç İdaresi Müdürlüğü Geri Gönderme Merkezinde 04/08/2015 tarihinde uluslararası koruma başvurusunda bulunan Sudan uyruklu davacıya, anılan başvurusu üzerine Göç İdaresi Genel Müdürlüğü'nün 04/09/2015 tarih ve 2380022 Sayılı yazısı ile ikamet ili olarak belirlenen Bayburt iline 15 gün içinde gitmesi gerektiği 09/09/2015 tarihinde tebliğ edilmesine rağmen, davacının, söz konusu 15 günlük sürenin bittiği 24/09/205 tarihine kadar Bayburt iline gitmemesi üzerine, 28/09/2015 tarih ve E.3148 Sayılı Bayburt Valiliği işlemi ile uluslararası koruma başvurusunun geri çekilmiş sayılmasına karar verildiği; söz konusu işlemin iptali istemiyle açılan davada Trabzon İdare Mahkemesince dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi üzerine, davalı idare tarafından anılan Mahkeme kararının temyizen incelenerek bozulmasının istenildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, 15 gün içerisinde Bayburt iline gitmesi gerektiği 09/09/2015 tarihinde kendisine tebliğ edilen davacı tarafından, söz konusu sürenin son gününün 24/09/2015 tarihinde dolduğu ve bu tarihin kurban bayramı sebebiyle resmi tatile denk geldiği ileri sürülmekle birlikte; dava konusu işlemin tesis edildiği ve resmi tatilin sona erdiği gün olan 28/09/2015 tarihinde Bayburt İl Göç İdaresi Müdürlüğüne herhangi bir başvuruda bulunmayıp 06/10/2015 tarihinde Bayburt iline gittiği anlaşılan davacının makul kabul edilemeyecek bir süre sonra müracaat ettiği anlaşılmakta olup, başvurusunu takip etme yönünde gerekli özeni göstermediği açıktır.

Öte yandan, Edirne ilinden, ailesini görmek amacıyla İstanbul iline gittiğini iddia eden davacı tarafından, söz konusu iddiasını somutlaştıracak herhangi bir bilgi veya belgenin dosyaya sunulmadığı görüldüğünden, anılan iddianın, kendisine yüklenen idari yükümlülüğü yerine getirmemesi açısından haklı bir mazeret olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, davalı idare tarafından ikamet ili olarak belirlenen Bayburt iline 15 gün içinde gitmesi gerektiği halde, bu yükümlülüğünü mazeretsiz olarak yerine getirmediği tespit edilen davacı hakkında yasaya uygun olarak verilen uluslararası koruma başvurusunun geri çekilmiş sayılması kararında mevzuata aykırı bir yön bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen idare mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin kabulüyle, Trabzon İdare Mahkemesi'nin 09/02/2016 tarih ve E:2015/1662, K:2016/149 Sayılı kararının BOZULMASINA, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen mahkemeye gönderilmesine, 2577 Sayılı Kanun'un ( Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen ) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 07.01.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Av. Ahmet Can 

Mail         : ahmetcan@ahmetcan.av.tr

Whatsapp : 0 532 409 18 85 

Yasal güncellemelerden haberdar olmak için Abone Olun       ⇛        🔁