İdari İşlemde Yetki Unsuru
İdari İşlemde Yetki Unsuru
İdari işlemlerin hukuka uygunluğu için taşıması gereken beş unsurdan biri olan “yetki unsuru”, işlemi tesis eden idari makamın hukuken o işlemi yapma ehliyetine sahip olup olmadığını ifade eder. Yetki, anayasa, kanunlar veya idari düzenlemelerle belirlenmiş bir idari görev alanını ifade eder ve idari işlemin yetkisiz bir makamca tesis edilmesi halinde bu işlem açıkça hukuka aykırı olur. Bu durum, özellikle idarenin görev ve yetki paylaşımının net çizgilerle belirlendiği alanlarda, hukuki güvencenin ve idari istikrarın korunması açısından kritik öneme sahiptir.
Danıştay 10. Dairesi’nin söz konusu kararında da görüldüğü üzere, ikamet izni düzenlemeye ilişkin işlemin, ilk etapta valilik tarafından karara bağlandığı, Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’nün ise yalnızca belge düzenlediği anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesi, işlemin yetkisiz idari merci tarafından tesis edildiğini belirterek iptal kararı vermiştir. Ancak Danıştay, işlemin hukuki dayanağının valilikçe tesis edilen karara dayandığını, Göç İdaresi’nin bu kapsamda belge düzenleme görevini ifa ettiğini değerlendirerek “yetki unsuru” yönünden işlemi hukuka uygun bulmuş ve kararı bozmuştur. Bu durum, idari işlemin hangi kademede ve hangi bağlamda yetki dahilinde tesis edildiğinin dikkatle incelenmesi gerektiğini ortaya koyar.
Yetki unsurunun ihlali, idari işlemi baştan sakatlayarak iptale yol açabilecek nitelikte bir hukuka aykırılık sebebidir. Ancak yetkinin yanlış değerlendirilmesi veya idari hiyerarşideki görev paylaşımının yanlış yorumlanması, işlemin esasında hukuka uygun olduğu halde biçimsel bir hatayla iptaline neden olabilir. Bu nedenle, yargı mercilerinin sadece işlemi tesis eden kurumu değil, işlemin dayanağını ve bu sürece katkı sağlayan tüm idari eylemleri birlikte değerlendirmesi gerekir. Danıştay’ın bu kararı, yetki unsurunun sadece işlemin görünen yüzüyle değil, arkasındaki hukuki ve idari süreçle birlikte analiz edilmesi gerektiğini gösteren önemli bir içtihattır.
Mail : ahmetcan@ahmetcan.av.tr
Whatsapp : 0 532 409 18 85
Yasal güncellemelerden haberdar olmak için Abone Olun ⇛ 🔁
T.C.
DANIŞTAY
10. DAİRE
E. 2017/1837
K. 2021/446
T. 11.2.2021
İSTEMİN KONUSU : Ankara 1. İdare Mahkemesi'nin 11/02/2016 tarih ve E:2015/2092, K:2016/387 Sayılı kararının onanmasına dair Danıştay Onuncu Dairesinin 19/12/2016 tarih ve E:2016/1757 K:2016/4561 Sayılı kararının; 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 Sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ukrayna vatandaşı olan davacının yapmış olduğu ikamet izni yenileme başvurusu sonucunda tarafına turistik amaçlı ikamet izni düzenlenmesine ilişkin 27/11/2014 tarih ve 144518 Sayılı işlemin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Ankara 1. İdare Mahkemesi'nin 11/02/2016 tarih ve E:2015/2092, K:2016/387 Sayılı kararıyla; 6458 Sayılı Yabancılar Ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 25. maddesi uyarınca, Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebi hakkında ancak valiliklerin karar verebileceği, bu kapsamda davalı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü'nün herhangi bir yetkisinin bulunmadığı, davacı tarafça Türkiye içinde yapılan ikamet izni başvurusu hakkında ilgili valiliğince bir karar verilmesi gerekirken, bu konuda yetkisinin bulunmadığı görülen davalı idarece tesis edilen işlemin yetki unsuru açısından hukuka aykırı bulunduğu gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.
Daire kararının özeti: Davalı idarenin temyiz başvurusu üzerine Danıştay Onuncu Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.
KARAR DÜZELTME
TALEP EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, kısa dönem ikamet izni başvurusunun Kocaeli Valiliğince sonuçlandırıldığı, dava konusu edilen işlemin ise kısa dönem ikamet izni verilmesinden sonra hukuki durumun varlığını gösteren belge niteliğinde olduğu, icrai bir işlem olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğu ileri sürülerek Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ DÜŞÜNCESİ : Karar düzeltme isteminin kabulüyle İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
KARAR : Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 Sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 Sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, karar düzeltme isteminin kabulüyle Danıştay Onuncu Dairesinin 19/12/2016 tarih ve E:2016/1757 K:2016/4561 Sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Ukrayna uyruklu davacı tarafından kısa dönem ikamet izni tanzim edilmesi talebiyle 01/08/2014 tarihinde Kocaeli İl Emniyet Müdürlüğü'ne başvurulması üzerine Kocaeli Valiliği tarafından davacı hakkında yapılacak işlemin bildirilmesinin 13/10/2014 tarih ve 4641 Sayılı yazı ile davalı idareden sorulduğu, davalı idarece 16/10/2014 tarih ve 3369 Sayılı cevabi yazıda davacının ikamet izni talebinin yerine getirilmesinin uygun görüldüğü ve gereğinin yapılması gerektiğinin bildirildiği, Kocaeli Valiliğince 23/10/2014 tarihinde kısa dönem ikamet izni verilmesi üzerine davalı tarafından düzenlenen 27/11/2014 tarih ve 144518 Sayılı kısa dönem ikamet iznini gösterir belge düzenlendiği, bu belgenin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
6458 Sayılı Yabancılar Ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun "Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebinin reddi, iptali veya uzatılmaması" başlıklı 25. maddesinin 1. fıkrasında, "Türkiye içinden yapılan ikamet izni talebinin reddi, ikamet izninin uzatılmaması veya iptali ile bu işlemlerin tebliği valiliklerce yapılır. Bu işlemler sırasında, yabancının Türkiye'deki aile bağları, ikamet süresi, menşe ülkedeki durumu ve çocuğun yüksek yararı gibi hususlar göz önünde bulundurulur ve ikamet iznine ilişkin karar ertelenebilir." hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun'un ''İkamet izinlerinin tanzimi ve şekli'' başlıklı 23. maddesinde ise, ikamet izninin şekli ve içeriğinin Bakanlıkça, ikamet izni yerine geçen çalışma izninin şekli ve içeriğinin ise Bakanlık ve ilgili kurumlarca birlikte belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta; her ne kadar İdare Mahkemesince, Türkiye içinde yapılan ikamet izni başvurusu hakkında ilgili valiliğince bir karar verilmesi gerekirken, bu konuda yetkisinin bulunmadığı görülen Göç İdaresi Genel Müdürlüğünce tesis edilen işlemin yetki unsuru açısından hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptaline karar verilmiş ise de; davanın, davacının kısa dönem ikamet izni başvurusunun Kocaeli Valiliği tarafından sonuçlandırılması üzerine Göç İdaresi Genel Müdürlüğünce düzenlenmiş ve hukuki bir durumun varlığını gösteren bir belge olan 27/11/2014 tarih ve 144518 Sayılı ikamet izni belgesinin iptali istemiyle açıldığı görülmüş olup, 6458 Sayılı Kanun'un 23. maddesinde, ikamet izinlerinin şekil ve içeriğini düzenleme yetkisinin ilgili Bakanlığa ait olduğunun açık olması nedeniyle, dava konusu edilen işlemin hukuka uygunluğunun denetlenebilmesi için öncelikli olarak bu işleme dayanak olan Kocaeli Valiliği tarafından ikamet izni verilmesine ilişkin işlemin usul ve hukuka uygun olup / olmadığı hususunun değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu nedenle, Kocaeli Valiliği de davaya hasım olarak alınarak, ikamet izni verilmesi işleminin usul ve hukuka uygunluğu da denetlenerek bir karar verilmesi gerekirken, Kocaeli Valiliği'nin işlemi denetlenmeden dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
SONUÇ : Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin iptaline ilişkin Ankara 1. İdare Mahkemesi'nin 11/02/2016 tarih ve E:2015/2092, K:2016/387 Sayılı temyize konu kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 11.02.2021 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
Mail : ahmetcan@ahmetcan.av.tr
Whatsapp : 0 532 409 18 85
Yasal güncellemelerden haberdar olmak için Abone Olun ⇛ 🔁