Kamu Düzeni Kavramının Göç Hukukunda Yorumu ve Sınırlayıcı Etkisi
Kamu Düzeni Kavramının Göç Hukukunda Yorumu ve Sınırlayıcı Etkisi
Kamu düzeni, idare hukukunun temel ilkelerinden biri olup, toplumun huzur, güvenlik ve genel refahının korunmasına yönelik devletin müdahale yetkisini ifade eder. Bu kavram, tanım olarak soyut ve geniş olsa da, uygulamada özellikle yabancıların ülkeye kabulü, sınır dışı edilmesi ve ikamet izinlerinin değerlendirilmesinde belirleyici bir rol oynamaktadır. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 15. maddesinde, kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından sakıncalı görülen kişilerin Türkiye’ye girişlerine izin verilmeyeceği, vize veya ikamet izni verilmeyeceği açıkça düzenlenmiştir.
İstanbul Bölge İdare Mahkemesi’nin 2024/591 sayılı kararında, öğrenci ikamet izni başvurusu reddedilen davacının çocukken karıştığı bazı adli olaylar gerekçe gösterilmiş; bu eylemler kamu düzenini tehdit eder nitelikte değerlendirilmiştir. Mahkeme, davacının eylemlerinin sabit görülmesini ve her ne kadar hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilmiş olsa da, bu eylemlerin kamu düzenine tehdit oluşturduğu kanaatiyle işlemde hukuka aykırılık görmemiştir. Bu yorum tarzı, idarenin geniş takdir yetkisine dayanmakta ve kamu düzeni kavramının subjektif olarak yorumlanabildiğine işaret etmektedir.
Ancak kamu düzeni kavramının sınırlandırılmaksızın uygulanması, bireylerin temel hak ve özgürlükleri üzerinde ciddi kısıtlamalar doğurabilir. Özellikle yabancıların eğitim hakkı, aile hayatı ve özel yaşamı gibi uluslararası sözleşmelerle de koruma altına alınmış hakları, kamu düzeni gerekçesiyle orantısız biçimde sınırlandığında, hukuk devleti ilkesine aykırı sonuçlar doğabilir. Bu nedenle kamu düzeni kavramının somut, ölçülebilir, nesnel delillerle temellendirilmesi, keyfilikten uzak biçimde uygulanması ve orantılılık ilkesine riayet edilmesi gerekir. Aksi takdirde kamu düzeni, soyut bir tehdit algısı üzerinden temel hakların bertaraf edilmesine zemin hazırlayabilir.
Mail : ahmetcan@ahmetcan.av.tr
Whatsapp : 0 532 409 18 85
Yasal güncellemelerden haberdar olmak için Abone Olun ⇛ 🔁
T.C.
İSTANBUL BÖLGE İDARE MAHKEMESİ
9. İDARE DAVA DAİRESİ
E. 2024/427
K. 2024/591
T. 13.3.2024
İSTEMİN ÖZETİ : Azerbaycan uyruklu davacı tarafından, öğrenci amaçlı kısa dönem ikamet izni başvurusunun "suça sürüklenen çocuk, tehdit, hakaret, kasten yaralama ve kişilerin huzur ve sükunetini bozma" gerekçesi ile adli işlem yapıldığından bahisle 6458 sayılı Kanunun 39. Maddesinin 1.fıkrasının ( b ) bendi uyarınca reddine ilişkin İl Göç İdaresi Müdürlüğünün 28/09/2022 tarih ve 88106 sayılı işleminin iptali istemiyle açılan davada; dava konusu işlemin iptaline ilişkin İstanbul 15. İdare Mahkemesi'nce verilen 21/11/2023 tarih ve E:2022/5736, K:2023/6698 sayılı kararın, davalı idare tarafından; hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu iddiasıyla, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca istinaf yoluyla incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
SAVUNMANIN ÖZETİ : Mahkeme kararının hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek davacının istinaf başvurusunun reddi gerektiği savunulmaktadır.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Dokuzuncu İdare Dava Dairesince dava dosyası incelenerek işin gereği görüşüldü:
KARAR : Dava; Azerbaycan uyruklu davacı tarafından, öğrenci amaçlı kısa dönem ikamet izni başvurusunun "suça sürüklenen çocuk, tehdit, hakaret, kasten yaralama ve kişilerin huzur ve sükunetini bozma" gerekçesi ile adli işlem yapıldığından bahisle 6458 sayılı Kanunun 39. maddesinin 1.fıkrasının ( b ) bendi uyarınca reddine ilişkin İl Göç İdaresi Müdürlüğünün 28/09/2022 tarih ve 88106 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İstanbul 15. İdare Mahkemesi'nce; davacının ülkemizde 2009 yılından tarihinden 21/06/2022 tarihine kadar yapılan ikamet izni başvurularının kabul edildiği, söz konusu izinlerin kısa dönem, aile ve öğrenci ikamet izinlerinden oluştuğu, Yeni Yüzyıl Üniversitesi Uluslararası Ticaret ve Lojistik Programına kayıtlı öğrencilik hayatının aktif bir şekilde devam edip 3. sınıf öğrencisi olduğu, davacı hakkında ülkemiz hukukuna göre çocuk olduğu 31/08/2019 tarihinde basit yaralamadan Büyükçekmece 2. Çocuk Mahkemesinin E:2021/498 sayılı esasında ve 04/08/2020 tarihinde basit yaralamadan Büyükçekmece 1. Çocuk Mahkemesinin E:2021/165 sayılı esasında kamu davası açıldığı, açılan davalarda Büyükçekmece 2. Çocuk Mahkemesinin 2022/327 sayılı ve Büyükçekmece 1. Çocuk Mahkemesinin 2021/798 sayılı kararı ile ile davacının basit yaralama suçunu işlediğinin sabit görüldüğü ancak davacının geçmiş sicili, cezanın çocuğun üzerinde olası etkileri dikkate alınarak adli para cezasına çevrilerek hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, yine iki mahkemece de olayda haksız tahrik oluşturulacak ilk eylemin kimden kaynaklandığının tam tespit edilemediğinin de vurgulandığı, bu durumda, davacının başvuru tarihi itibariyle 13 yıldır ülkemizde yasal olarak Türk vatandaşı ailesi ile birlikte ikamet ettiği ve bahsi geçen bölümde aktif olarak öğrenci olduğu ve kalış amacı olan öğrencilik durumunu ortaya koyduğu ve bu amaçlarına matuf belgeleri de sunabildiği, dava konusu işleme gerekçe olan davacının basit yaralama suçlarından kaynaklı eylemlerinin çocuk olduğu esnada gerçekleştiği, anılan iki mahkemece de davacının karıştığı olayda haksız tahrik oluşturulacak ilk eylemin kimden kaynaklandığının tam tespit edilemediği, dolayısıyla davacının çocuk iken gerçekleştirdiği eylemin reşit bir birey iken aleyhine eğitim hakkına halel getirecek şekilde aile bağları da gözetilmeden değerlendirilmesinin hakkaniyete uygun olmadığı dikkate alındığında davacının öğrenci ikamet izni başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Davalı idare tarafından, anılan kararın hukuka, usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülerek istinafen incelenerek kaldırılması istenilmektedir.
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun 39. maddesinin1/b maddesinde 7. madde kapsamına girmemek öğrenci ikamet izninin şartları arasında sayılmış, aynı Kanunun 7. maddesinin 15/1-c bendinde 15. maddenin 2. fıkrası saklı kalmak kaydıyla, vize muafiyeti kapsamında olsalar dahi, 15. maddenin 1. fıkrasında sayılan yabancılar "Türkiye'ye girişlerine izin verilmeyecek yabancılar" arasında sayılmış, yine aynı Kanunun 15. maddesinin 1/c bendinde Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından sakıncalı görülenler vize verilmeyecek yabancılar arasında sayılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; Azerbaycan uyruklu davacının, öğrenci amaçlı kısa dönem ikamet izni başvurusunun "suça sürüklenen çocuk, tehdit, hakaret, kasten yaralama ve kişilerin huzur ve sükunetini bozma" gerekçesi ile adli işlem yapıldığından bahisle 6458 sayılı Kanunun 39. maddesinin 1.fıkrasının ( b ) bendi uyarınca İstanbul İl Göç İdaresi Müdürlüğünün 28/09/2022 tarih ve 88106 sayılı işlemi ile reddedildiği, dava konusu işlemde bahsi geçen adli işlemlere konu eylemler nedeniyle yapılan yargılamalar sonucunda ise Büyükçekmece 2. Çocuk Mahkemesinde ve İstanbul 1. Çocuk Mahkemesi kararlarıyla hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olmakla beraber eylemlerin ( basit yaralama ) sabit görüldüğü anlaşılmaktadır.
Buna göre, davacının Büyükçekmece 2. Çocuk Mahkemesinde ve İstanbul 1. Çocuk Mahkemesinde yargılamaya konu olan ve adı geçen mahkemelerce sabit görülen eylemlerinin niteliği dikkate alındığında, kamu düzeni ve kamu güvenliği açısından sakıncalı olarak değerlendirilmesi suretiyle ikamet izni başvurusunun reddedilmesinde hukuka aykırılık, aksi yöndeki mahkeme kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
SONUÇ : Açıklanan nedenlerle; davalı idare istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul 15. İdare Mahkemesi'nce verilen 21/11/2023 tarih ve E:2022/5736, K:2023/6698 sayılı kararın kaldırılmasına, davanın reddine, aşağıda dökümü yapılan 389,40-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, istinaf aşamasında davalı idarece yapılan 40,00-TL yargılama gideri ile iş bu kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde duruşmalı işler için öngörülen 20.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, esas ve istinaf safhasında tahsil edilen posta avansından kullanılmayan kısmın mahkemesince taraflara re'sen iadesi gerektiğine, kararın taraflara tebliği amacıyla dosyanın mahkemesine gönderilmesine, temyiz yolu kapalı olmak üzere kesin olarak, 13.03.2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
AZLIK OYU : Dava dosyasının incelenmesinden; istinaf yoluyla kaldırılması istenilen İdare Mahkemesi kararında kanunda sayılan kaldırma nedenlerinin bulunmadığı anlaşıldığından ve istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddialar da sözkonusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediğinden başvurunun reddine karar verilmesi gerektiği görüş ve kanaatiyle istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak, davanın reddine ilişkin çoğunluk kararına katılmıyorum.
Mail : ahmetcan@ahmetcan.av.tr
Whatsapp : 0 532 409 18 85
Yasal güncellemelerden haberdar olmak için Abone Olun ⇛ 🔁