Sınır Dışı Etme Kararlarının Yargısal Denetimi ve Temyiz Yasağı

Bu yazı, Danıştay 10. Dairesi’nin 15.03.2017 tarihli ve E.2016/2400, K.2017/1459 sayılı kararı bağlamında, 6458 Sayılı Yabancılar Ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 53. maddesindeki “kesinlik” hükmünün kapsamını, özellikle usule ilişkin kararların temyize tabi olup olmadığı sorununu değerlendirmektedir. Dava, bir sınır dışı etme kararına karşı açılmış; ancak vekaletnamenin sunulmaması nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına dair verilen ilk derece mahkemesi kararı temyize götürülmüştür.

Danıştay, bu kararında 6458 Sayılı Yabancılar Ve Uluslararası Koruma Kanunu’un açık hükmüne dayanarak, sınır dışı etme kararlarına karşı açılan davalarda verilen tüm mahkeme kararlarının (esasa veya usule ilişkin olsun) temyize kapalı olduğunu vurgulamaktadır. Kararın gerekçesi, yargılamanın sürüncemede kalmasını önlemek ve yabancının sınır dışı edilmesiyle ilgili hukuki belirsizlikleri hızlı biçimde sonlandırmaktır. Bu bakımdan, kesinlik hükmünün sadece esasa ilişkin kararlara özgülenemeyeceği, usule ilişkin kararlar bakımından da bağlayıcı olduğu ifade edilmiştir.

Buna karşılık, karşı oy gerekçesinde farklı bir değerlendirme yer almaktadır. Karşı oy, “kesinlik” hükmünün yalnızca esasa dair, yani sınır dışı kararının hukuki denetimini içeren kararlar için öngörüldüğünü; usuli nedenlerle davanın reddine veya açılmamış sayılmasına dair kararların temyize tabi olması gerektiğini savunmaktadır. Aksi halde etkin yargı yolunun işletilemeyeceği ve yargısal denetimden beklenen faydanın sağlanamayacağı ileri sürülmektedir.

Bu bağlamda, Danıştay’ın çoğunluk görüşü, sınır dışı işlemlerine dair tüm yargı kararlarını kapsayan mutlak bir kesinlik anlayışını benimseyerek, istisna tanımamaktadır. 

Benzer yönde Anayasa Mahkemesi de bir karar vermiştir. Bkz: Yabancıların Sınır Dışı Kararına Karşı Açtığı Davada Mahkemenin Vereceği Kararın Kesin Nitelikte Olduğu Ve Bu Karara Karşı İtiraz, İstinaf Veya Temyiz Yolu Kapalılığı

Ancak bu yaklaşımın, özellikle usuli eksiklikler nedeniyle esasa girilemeyen durumlarda yabancının yargısal korumadan mahrum kalmasına neden olabileceği ve etkin başvuru hakkıyla çelişebileceği göz ardı edilmemelidir. Bu durum, Anayasa’nın 40. maddesi ve uluslararası yükümlülükler çerçevesinde yeniden değerlendirmeye muhtaçtır. Zira, Anayasa’nın Temel hak ve hürriyetlerin korunması başlıklı 40. maddesine göre Anayasa ile tanınmış hak ve hürriyetleri ihlal edilen herkes, yetkili makama geciktirilmeden başvurma imkanının sağlanmasını isteme hakkına sahiptir. 

Av. Ahmet Can 

Mail         : ahmetcan@ahmetcan.av.tr

Whatsapp : 0 532 409 18 85 

Yasal güncellemelerden haberdar olmak için Abone Olun       ⇛        🔁

T.C.

DANIŞTAY

10. DAİRE

E. 2016/2400

K. 2017/1459

T. 15.3.2017

İstemin Özeti : Kırgızistan uyruklu davacının sınır dışı edilmesine dair 16/11/2015 tarih ve 10253 Sayılı işlemin iptali istemiyle açılan dava sonucunda İstanbul 1. İdare Mahkemesince; ara kararına rağmen dava dosyasına vekaletname ibraz edilmediği ve davacının, avukat tarafından yapılan işlemleri kabul ettiğine dair beyanını içeren dilekçeyi Mahkemeye sunmadığı gerekçesiyle davanın açılmamış sayılmasına dair olarak verilen 08/02/2016 tarih ve E:2016/6, K:2016/227 Sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Savunmanın Özeti : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

Danıştay Tetkik Hakimi : ...

Düşüncesi : Temyiz isteminin incelenmeksizin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Hüküm veren Danıştay Onuncu Dairesince 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca tetkik hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlendikten sonra gereği görüşüldü:

KARAR : Dava; Kırgızistan uyruklu davacının sınır dışı edilmesine dair İstanbul Valiliği işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 53. maddesinin 3. fıkrasının işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "Yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukatı, sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde idare mahkemesine başvurabilir. Mahkemeye başvuran kişi, sınır dışı etme kararını veren makama da başvurusunu bildirir. Mahkemeye yapılan başvurular on beş gün içinde sonuçlandırılır. Mahkemenin bu konuda vermiş olduğu karar kesindir. Yabancının rızası saklı kalmak kaydıyla, dava açma süresi içinde veya yargı yoluna başvurulması hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez." kuralı yer almaktadır.

Anılan kuralın incelenmesinden, yabancılar hakkında tesis edilen "sınır dışı etme" işlemlerinin yargısal denetiminde uygulanmak üzere özel usul kuralları öngörüldüğü; bu kapsamda olmak üzere, dava açma süresinin 15 gün olarak belirlendiği, davanın açıldığı tarihten itibaren 15 gün içinde sonuçlandırılacağı kurala bağlanırken mahkemelerin bu konuda verdikleri kararlara karşı da temyiz yolunun kapatıldığı anlaşılmaktadır.

Kanun koyucunun bu şekilde bir düzenleme ile "sınır dışı etme" işlemlerine dair uyuşmazlıkların bir an önce sonuçlandırılarak sürüncemede kalmamasını hedeflediği anlaşılmakta olup, aynı kanun hükmü içerisinde, yargı yoluna başvurulması halinde yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancının sınır dışı edilmeyeceğinin hükme bağlanmış olması da bu hedefi doğrulamaktadır.

Yukarıda alıntısı yapılan kanun hükmünde, mahkemelerin sınır dışı etme işlemleri konusunda verdiği kararların kesin olduğu hükme bağlanırken kararların usule veya esasa dair olması aşamasında herhangi bir ayrım yapılmamış olması karşısında, esasa dair ilk derece mahkemesi kararları kesin kabul edilirken usule dair olanların temyizen incelenebileceğinin kabulünün hukuka uygun olmadığı değerlendirilmektedir.

"Sınır dışı etme" işlemlerine karşı açılan davalarda mahkemelerce "usul yönünden" verilmiş kararların temyizen incelenebileceğinin kabulü, yargılama usulü açısından bir ikilem doğuracağı gibi kanun koyucunun bu konudaki uyuşmazlıkların bir an önce sonuçlandırılması yolundaki amacına da uygun düşmeyecektir.

Bu duruma göre, "sınır dışı etme" işlemine karşı açılmış bulunan davada idare mahkemesince verilen karar kesin olup temyizen incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.

SONUÇ : Açıklanan sebeplerle temyiz isteminin incelenmeksizin reddine, dosyanın İstanbul 1. İdare Mahkemesine gönderilmesine, 15.03.2017 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.

-KARŞI OY :

Yabancıların Türkiye'ye girişleri, Türkiye'de kalışları ve Türkiye'den çıkışları ile Türkiye'den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına dair usul ve esasları belirlemek amacıyla çıkartılan 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 53. maddesinde; sınır dışı etme kararlarına karşı açılacak davalarda yargılamanın daha süratle tamamlanmasını öngören bir takım düzenlemeler getirilmiş; düzenlemelerle yabancı veya yasal temsilcisi ya da avukatının, sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren on beş gün içinde idare mahkemesine başvurabileceği, mahkemeye yapılan başvuruların on beş gün içinde sonuçlandırılacağı ve mahkemenin bu konuda vermiş olduğu kararın kesin olduğu kurala bağlanmıştır.

6458 Sayılı Kanun'un 53. maddesiyle Yasa koyucunun, idarenin sınır dışı etme işlemlerine karşı etkin ve hızlı bir yargılama süreci öngörerek, tesis edilen işlemlerin yargı süzgecinden geçirilmesinin hedeflendiği nitekim maddenin devamında, yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancının sınır dışı edilmeyeceğine yönelik hüküm getirilerek, yargı kararı üzerine uygulamaya geçilmesinin amaçlandığı görülmektedir.

Ancak mahkemelerin sınır dışı işlemlerine karşı açılan davalarda, idari yargılama usulü veya atıf sebeple Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerini gözeterek vermiş olduğu kararlarda, işlemin esası incelenerek hukuka uygunluk denetiminin yapılamaması sebebiyle etkin yargı yolunun işletilemediği açıktır.

Bu nedenle; 6458 Sayılı Kanun'un 53. maddesinde belirtilen ve mahkemelerin bu konuda vermiş oldukları kararların kesin olduğunu ifade eden hükmün, anılan Kanun hükümleri irdelenerek ve bu kanunda yer alan hükümler uygulanarak yapılan inceleme sonucu verilen kararları işaret ettiği sonucuna vardığımızdan, yargılama usulünde öngörülen eksikliklerden ötürü davanın açılmamış sayılmasına dair verilen iş bu kararın, temyiz incelemesinin yapılması gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.

Av. Ahmet Can 

Mail         : ahmetcan@ahmetcan.av.tr

Whatsapp : 0 532 409 18 85 

Yasal güncellemelerden haberdar olmak için Abone Olun       ⇛        🔁