Vergi Değerini Değiştiren Sebeplerin Olması Halinde Vergi Tarhiyatının Bildirimi ve Öğrenme Yoluyla Dava Açma Süresinin Başlangıcı
Vergi Değerini Değiştiren Sebeplerin Olması Halinde Vergi Tarhiyatının Bildirimi ve Öğrenme Yoluyla Dava Açma Süresinin Başlangıcı
1319 sayılı Kanun’un 33. maddesinin (1) ilâ (7) numaralı fıkralarında belirtilen ve vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması halinde, mükelleflerin ilgili değişiklikleri belediyeye bildirme yükümlülüğü doğmakta; belediyeler de buna dayanarak yeni vergi tarhiyatı yapmaktadır. Bu durumlarda, eğer belediye mükellefe yazılı bir bildirim göndermişse, dava açma süresi bu yazının tebliğ tarihinden itibaren başlar. Ancak tebligat yapılmamışsa, mükellefin vergiyi ödeme tarihi, yani fiili öğrenme tarihi esas alınarak 30 günlük dava açma süresi işlemeye başlar.
Nedir bu vergi değerini tadil eden sebepler:
1. Yeni bina inşa edilmesi.
2. Bir binanın yanması, yıkılması suretiyle veya sair sebeplerle tamamen veya kısmen harabolması veya binada mevcut asansör veya kalorifer tesislerinin kısmen veya tamamen kaldırılması;
3. Bir binanın kullanış tarzının tamamen değiştirilmesi veya bir binanın ikamete mahsus mahallerinden bir kısmının dükkan, mağaza, depo gibi ticaret ve sanat icrasına mahsus mahaller haline kalbedilmesi.
4. Arazinin hal ve heyetinde değişiklik olması :
a) Arazinin fidanlandırılması veya ağaçlandırılması, bağ haline getirilmesi;
b) Fidanlı, ağaçlı veya kütüklü bir arazinin tarla haline getirilmesi veya gelmesi;
c) Tarım yapılan bir arazinin tabii bir afet veya arıza sebebiyle veya sair sebepler yüzünden tarıma elverişsiz hale gelmesi;
d) Tarım yapılmayan bir arazinin tarıma elverişli hale getirilmesi;
e) Arazinin parsellenmek suretiyle arsalar haline getirilmesi;
5. Bir binanın mütemmimi durumunda olan arazinin mütemmimlik durumundan çıkması veya bir arazi ve arsanın bina mütemmimi durumuna girmesi.
6. Bir bina veya arazinin taksim veya ifraz edilmesi veya mükellefinin değişmesi.
7. Müteaddit arazi ve arsaların tek bir arazi ve arsa haline getirilmesi veya müteaddit hisselere ayrılmış olan bir binanın bütün hisselerinin birleştirilmesi.
8. Herhangi bir sebep yüzünden bir şehir, kasaba veya köyün tamamında devamlı olmak üzere bina veya arazinin değerlerinde % 25'i aşan oranda artma veya eksiltme olması.
Zira, Danıştay Dokuzuncu Dairesi, 5.5.2016 gün ve E:2016/12685, K:2016/3759 Sayılı kararıyla;
213 Sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 49/b maddesiyle 1319 Sayılı Emlak Vergisi Kanununun 11 ve 21. maddelerine değindikten sonra; emlak vergisinin tarh ve tahakkukunu düzenleyen söz konusu maddelerde 9.4.2002 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4751 Sayılı Kanunla yapılan değişiklikle tarh ve tahakkuka dair esaslar getirildiği,
anılan Kanun değişikliği ile emlak vergisi uygulaması sonucunda görülen olumsuzlukları ortadan kaldırmak ve vergilemede kolaylığın ve basitliğin sağlanması amacıyla dört yılda bir alınmakta olan beyan esasının kaldırılması ve sadece vergi değerini tadil eden nedenlerin bulunması halinde mükelleflerden bildirim alınmasını sağlamaya yönelik hükümler getirildiği,
arsalara ve araziye ait asgari ölçüde birim değer tespiti takdir komisyonlarınca dört yılda bir yapılmakta olup, kesinleşen asgari ölçüde m² birim değerleri esas alınarak hesaplanan bina ve arazilere dair emlak vergisinin, takdirin yapıldığı yılı takip eden bütçe yılının Ocak ve Şubat ayında yıllık olarak tarh olunduğu ve tarh edilen tarihte tahakkuk etmiş sayılarak Kanunda mükellef olarak belirtilenler tarafından birinci taksidinin Mart, Nisan ve Mayıs aylarında, ikinci taksidinin ise Kasım ayında olmak üzere iki eşit taksitte ödeneceği,
emlak vergisi mükelleflerinin takdir komisyonu kararlarına karşı idari dava açma haklarını kısıtlayan düzenleme Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmeden önce daire, kurum, teşekküller ve ilgili mahalle ve köy muhtarlıkları onbeş gün içinde ilgili vergi mahkemesi nezdinde dava açabilmekte iken, söz konusu düzenlemenin iptal edilmesi ile birlikte verginin mükellefi olan bireylerin menfaatlerinin ihlal edilmesi halinde verginin tarh ve tahakkukuna dayanak olan asgari arsa m² birim değerlerinin belirlenmesine dair takdir komisyonu kararlarına karşı dava açma hakkının önünde herhangi bir yasal sınırlama bulunmadığı,
Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararından sonra dava açma ehliyetine kavuşan mükellefler tarafından takdir komisyonu kararının iptali istemiyle açılan davalarda dava açma süresi ile ilgili bir yasal düzenleme bulunmadığından dava açma süresinin hangi tarihten itibaren başlayacağı ve en son hangi tarihe kadar dava açılabileceği hususlarının yukarıda söz edilen yasa hükümleri çerçevesinde emlak vergisinin genel özellikleri de dikkate alınarak irdelenmesi gerektiği,
213 Sayılı Kanun'un mükerrer 49. maddesinin ( b ) fıkrasının üçüncü paragrafı "takdir komisyonlarının bu kararlarına karşı kendilerine karar tebliğ edilen daire, kurum, teşekküller ve ilgili mahalle ve köy muhtarlıkları onbeş gün içinde ilgili vergi mahkemesi nezdinde dava açabilirler. Vergi Mahkemelerince verilecek kararlar aleyhine onbeş gün içinde Danıştaya başvurabilirler" şeklinde iken, bu paragrafın ilk cümlesi Anayasa Mahkemesince Anayasaya aykırı bulunarak iptal edilmiş olup, iptal kararı esasen takdir komisyonu kararlarına karşı dava açabileceklerle ilgili olmasına rağmen, dava açma süresini içeren cümle tamamen iptal edildiğinden, takdir komisyonu kararlarına karşı açılacak davalarda 2577 Sayılı İdari yargılama Usulü Kanununun 7. maddesinde yer alan yasal dava açma süresinin uygulanması gerektiği,
213 Sayılı Kanun'un mükerrer 49. maddesinde arsalara ve araziye ait asgari ölçüde birim değer tespitine dair takdir komisyonu kararlarının, öteden beri dava açma ehliyeti bulunan odalara, belediyeler ile köy ve mahalle muhtarlıklarına imza karşılığı verileceği belirtilmekte ise de emlak vergisi mükelleflerine ilan yoluyla tebliğ edileceği yönünde bir hüküm bulunmadığı gibi ilgililere ne suretle tebliğ edileceğinin de düzenlenmediği, bu durumda, yine mükerrer 49. maddede yer alan hükümler, emlak vergisi ile ilgili yasal düzenlemeler ve emlak vergisinin özelliği göz önüne alınarak emlak vergisi mükelleflerinin hangi tarihe kadar dava açabilecekleri hususunun açıklığa kavuşturulması gerektiği,
emlak vergisinin matrahı 1319 Sayılı Kanun'un 29. maddesinde tanımlanan vergi değeri olup, bina, arsa ve arazilerin emlak vergisi hesaplamasına esas alınan vergi değerinin dört yılda bir ilgili belediyeler tarafından yeniden hesaplandığı, vergi değerinin hesaplanmasında esas alınan arsa ve arazi birim değerlerinin dört yılda bir takdir komisyonları tarafından belirlendiği,
belediyelerce dört yılda bir belirlenen ve kesinleşen arsa ile arazi m2 birim değerleri göz önüne alınarak emlak vergilerinin tarh ve tahakkuk ettirildiği,
arsalara ve araziye ait asgari ölçüde birim değer tespitine dair değerlerin nasıl belirleneceğine dair usullerin Emlak Vergisi Kanunundaki hükümlerden ayrı olarak Vergi Usul Kanununun mükerrer 49. maddesinde özel olarak düzenlendiği, sözü edilen Kanunun mükerrer 49. maddesinin son fıkrasında; kesinleşen asgari ölçüde birim değerlerinin ilgili belediyelerde ve muhtarlıklarda uygun bir yere asılmak suretiyle tarh ve tahakkukun yapıldığı yılın başından Mayıs ayı sonuna kadar ilan edileceğinin belirtildiği, maddede yer alan "kesinleşme" tabiri dava açılmayarak dava açma süresinin dolması ya da dava açılarak sonuçlanması anlamını taşıdığından, herhangi bir değerin ya da bedelin kesinleşmesinden sonra değiştirilmesinin kanunen ve hukuken mümkün olamayacağı,
bütün bu hususların göz önüne alınması halinde 213 Sayılı Kanun'un mükerrer 49. maddesiyle arsa ve arazi m2 birim değerleri yönünden davanın açılması vd. özel olarak düzenlendiğinden, maddede kesinleşen değerlerin ilanından bahsedilerek Kanun Koyucu tarafından verginin tahakkuk ettirildiği yılın başından önce vergi değerinin kesinleşmesi sağlanmak istenildiğinden ve belediyelerce kesinleşen bu değerler esas alınarak tarh ve tahakkuk yapıldığından, mükelleflerin takdir komisyonlarınca dört yılda bir belirlenen arsa ve arazi asgari m2 birim değerlerinin kesinleşmesinden önce idareye yapılan başvuru sonucu verilen cevaptan ya da herhangi bir şekilde öğrenildiği tarihten itibaren 2577 Sayılı Kanun'un 7. maddesinde yer alan 30 günlük genel dava açma süresi içerisinde söz konusu işlemin iptali istemiyle dava açmaları gerekmekte olup, sözü edilen değerlerin kesinleşmesinden sonra dava açma imkanı bulunmadığı,
olayda ise, vergi değerinin kesinleşmesinden sonra asgari arsa m2 birim değerinin tespitine dair takdir komisyonu kararının iptali ile 2014 yılı için tahakkuk ettirilen emlak vergisinin kaldırılması istemi ile dava açıldığı görülmüş olup, Mahkeme tarafından söz konusu davanın asgari arsa m² birim değerinin tespitine dair takdir komisyonu kararına dair kısmının, süre aşımı sebebiyle reddi gerekirken bir başka dosyada yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesine atıfta bulunmak suretiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmesinde isabet görülmediği,
Vergi Mahkemesi kararının 2014 yılı için tahakkuk eden emlak vergisine dair kısmına gelince; 4751 Sayılı Kanun ile emlak vergisinin tarh ve tahakkukunda yapılan değişikliklerle birlikte genel beyan esası kaldırıldığından, Kanun metninden genel beyana dair olarak yer alan hükümlerin çıkarıldığı, arsa ve araziler için 213 Sayılı Kanun'un mükerrer 49. maddesi uyarınca, takdir komisyonlarınca dört yılda bir olmak üzere,
arsalara ve araziye dair asgari ölçüde birim değerlerinin takdir edilmesi,
binalar için Maliye ve Bayındırlık ve İskân Bakanlıklarınca bina m2 normal inşaat maliyet bedellerinin müştereken tespit edilmesinin gerektiği,
bu suretle takdir ve tespit edilecek birim değerler ile bina m2 normal inşaat maliyet bedelleri esas alınarak belediyelerce hesaplanan emlak vergi değeri üzerinden emlak vergisi tarh olunacağı,
bunun yanısıra, 4751 Sayılı Kanunla yapılan değişiklikle emlak vergisinde genel beyan esasının kaldırılması öngörüldüğünden emlak vergisi mükellefleri için sadece Emlak Vergisi Kanununun 33. maddesinin ( 1 ) ilâ ( 7 ) numaralı fıkralarında yazılı sebeplerin doğması halinde bildirim verme zorunluluğunun getirildiği, takdirin yapıldığı genel dönemlerde ve anılan Kanunun 33. maddesinin ( 1 ) ilâ ( 7 ) numaralı fıkraları gereğince mükelleflerce bildirimde bulunulması gereken hallerde emlak vergisinin, 29. maddeye göre hesaplanan vergi değeri esas alınarak yıllık olarak tarh olunacağı; bu suretle tarh olunan vergilerin ise tarh edilen tarihte tahakkuk etmiş sayılacağı ve bu hususun mükelleflere bir yazı ile bildirileceği, emlak vergisinin tarh ve tahakkuku ile ilgili 11 ve 21. maddelerde yer alan "Bu suretle tarh olunan vergiler, tarh edilen tarihte tahakkuk etmiş sayılır ve mükellefe bir yazı ile bildirilir" kuralının, mükellef adına tarh edilen emlak vergisinin ödenmesinden önce mükellef tarafından öğrenilmesinin sağlanması amacıyla getirilen bir düzenleme olduğu,
bunun yanısıra, mükellef tarafından adına yapılan emlak vergisi tarhiyatına karşı açılan davada, dava açma süresinin de söz konusu yazının mükellefe tebliğ edilip edilmemiş olmasına göre belirlenmesi gerektiği;
zira, takdir komisyonlarınca dört yılda bir olmak üzere takdir edilen asgari birim değerleri esas alınarak belediyelerce hesaplanarak tarh olunan emlak vergisi mükelleflere bildirilmediğinden; mükelleflerin, haklarında yapılan emlak vergisi tarhiyatını ancak ödeme sırasında öğrenebildikleri, bu durumda takdirin yapıldığı genel dönemlerde ve 1319 Sayılı Kanun'un 33. maddesinin ( 1 ) ilâ ( 7 ) numaralı fıkralarında yazılı sebeplerin doğması halinde mükelleflerce bildirim verme zorunluluğu getirilen hallerde yapılan emlak vergisi tarhiyatına karşı açılacak davalarda dava açma süresinin, davalı belediye tarafından mükellefe emlak vergisi tarhiyatına dair herhangi bir yazı tebliğ edilmiş ise bu yazının tebliğ tarihi dikkate alınarak hesaplanması, eğer belediye tarafından yazı tebliğ edilmemiş ise emlak vergisinin mükellef tarafından ödendiği tarih, yapılan tarhiyatı öğrenme tarihi kabul edilerek dava açma süresinin ödeme tarihinden itibaren başlatılması gerektiği,
bu itibarla, emlak vergisi tahakkukunun iptali istemiyle açılan davada; sürenin tespiti bakımından öncelikle, tarh ve tahakkuk işleminin mükellefe tebliğ edilip edilmediğinin araştırılması gerektiği,
bu hususun yanı sıra, yapılacak araştırma sonucu emlak vergisi tahakkukuna karşı açılan davanın süresinde görülmesi halinde işin esası hakkında verilecek kararda, davacıya ait taşınmazlarının bulunduğu yerler için takdir edilen asgari arsa m2 birim değerinin tespitine dair takdir komisyonu kararının iptali istemiyle açılan davalar sonucunda takdir komisyonu kararı iptal veya kısmen iptal edilmiş ise bunun neticelerinden aynı mahalle, cadde, sokak veya bölgede bulunan tüm emlak vergisi mükellefleri de yararlanacağından diğer bir deyişle işlemlerin iptali ya da kısmen iptali aynı yer için dava açmayan diğer mükellefleri de etkileyeceğinden, Mahkemece davacıların taşınmazının bulunduğu yer için dava açılıp açılmadığının, açılmış ise vergi değerinin ne şekilde kesinleştiğinin araştırılması gerektiğine karar vermiştir.
Mail : ahmetcan@ahmetcan.av.tr
Whatsapp : 0 532 409 18 85
Yasal güncellemelerden haberdar olmak için Abone Olun ⇛ 🔁
Diğer Yazılarımız Ve Kararlar:
Haksız Tahsil Edilen Vergilerin İadesinde Uygulanacak Faiz Türü
Haksız Alınan İlan Ve Reklam Vergisinin İptali Ve İadesi
Terkin Talebinin Zımnen Reddi Yoluyla Zamanaşımına Uğramış Borcun Ortadan Kaldırılması