Yargıtay İçtihadında Munzam Zararın Karine Olarak Kabulü ve Hesaplama Yöntemi

Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinde mülkiyet hakkının korunması noktasında açılan bir davada iki kez Yargıtay önüne gelen dosyada, önemli bir içtihat değişikliği oluşmuştur.

YARGITAY 15. HUKUK DAİRESİ E. 2018/1494 K. 2019/932 T. 4.3.2019 tarihli kararı, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinden doğan alacakların geç ödenmesi nedeniyle uğranılan munzam zararın (ek zararın) tazmini istemine ilişkin davada verilen yerel mahkeme kararının bozulması ve munzam zararın hesaplanmasına yönelik köklü bir yöntemin belirlenmesi hakkındadır.

Bu kararın anlattığı temel konular ve hukuki gerekçeler şunlardır:

1. Dava Konusu ve Önceki Süreç

Dava, davacılara ait taşınmazın davalı yükleniciye tapuda devredilmesine rağmen inşaatın süresinde tamamlanıp teslim edilmemesi sonucu, önceki davada hükmedilen ifa yerine tazminat alacaklarının geç ödenmesi nedeniyle davacıların uğradığı munzam zararın (temerrüt faizini aşan zarar) giderilmesi istemine ilişkindir.

Yerel mahkeme, davacıların munzam zararın varlığını yeterince kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir. Davacılar bu kararı temyiz etmiştir.

2. Munzam Zararın Hukuki Niteliği ve Kapsamı

Munzam zarar, alacaklının temerrüt faizini aşan ve borçlunun kusur sorumluluğu kurallarına bağlı bir zarar şeklinde tanımlanabilir.

Yasal Dayanak: Munzam zarar, davanın dayanağı olan sözleşme ve dava tarihlerinde yürürlükte bulunan 818 Sayılı Borçlar Kanunu'nun (BK) 105/I. maddesi ile (ve paralel olarak 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 122/1. maddesi) düzenlenmiştir.
Kusur Karinesi: Borçlar Kanunu'nun 105/I. maddesi gereği, alacaklının uğradığı zarar geçmiş günler faizinden fazla olduğu takdirde, borçlu kendisine hiçbir kusur isnat edilemeyeceğini ispat etmedikçe bu zararı tazmin etmekle yükümlüdür. Bu düzenleme, borçlunun temerrüde düşmekteki kusuruna dayanan bir kusur karinesini benimsemiştir.
Bağımsız Borç: Munzam zarar, asıl alacak ve temerrüt faizi yükümlülüğünden tamamen farklı, temerrüt ile oluşmaya başlayan ve asıl borcun ifasına kadar artarak devam eden, asıl borçtan tamamen bağımsız yeni bir borçtur. Bu nedenle, asıl alacak için icra takibi veya dava açılması sırasında talep edilmemiş olsa bile, ayrı bir dava ile on yıllık zamanaşımı süresi içinde her zaman istenmesi mümkündür; ihtirazi kayıt (hakkın saklı tutulması) ileri sürmeye gerek yoktur.

3. Munzam Zararın İspatında İçtihat Değişikliği

Daire, munzam zararın ispatı konusunda önemli bir içtihat değişikliği yapmıştır:

Eski Uygulama: Daire, uzun yıllar boyunca munzam zararın varlığını davacı alacaklının somut delillerle kanıtlaması gerektiğini kabul edip uygulamıştır.
Anayasa Mahkemesi Kararının Etkisi: Bu uygulamadan, Anayasa Mahkemesi'nin 21.12.2017 tarihli (2014/2267 Sayılı) bireysel başvuru kararı sonrasında vazgeçilmiştir. AYM, alacağın enflasyon karşısında değer kaybetmesi sonucu mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.
Yeni Uygulama: Hak ihlaline neden olmamak amacıyla, gelişen ekonomik koşullar ve mülkiyet hakkının korunması göz önünde tutularak, munzam zararın varlığının karine olarak kabul edilmesi gerektiği benimsenmiştir. Bu karine, enflasyon, döviz kurları, mevduat faizleri, devlet tahvilleri ve diğer yatırım araçlarının getirilerinin temerrüt faizinden fazla olması halinde geçerlidir.

4. Kararın Gerekçesi ve Bozma Yönü

Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin davanın reddine dair kararını yukarıdaki gerekçelerle uygun bulmamıştır.

Mahkeme, ülkede yaşanan ve herkesçe bilinen enflasyon, artan fiyatlar, döviz artışı gibi olgular nedeniyle alacaklının zararının temerrüt faiziyle karşılanamayacağı durumların her zaman mevcut olacağını belirtmiş.
Bu sebeple, mahkemece temerrüt faizini aşan zararın varlığı karine olarak kabul edilmeli ve bu karinenin aksi davalı borçlu tarafından kanıtlanmalıdır.
Davalı borçlu tarafından ileri sürülen ibra anlaşması, asıl alacak, harç, masraf ve vekalet ücreti ile ilgili olup, munzam zararla ilgili borçlunun ibra edildiğini kabule yeterli görülmemiştir.
Bozma: Eksik inceleme yapıldığı gerekçesiyle karar bozulmuş ve yerel mahkemece yapılması gerekenler sıralanmıştır;

Munzam zarar talep edilen alacakla ilgili temerrüt tarihinden tahsil tarihine kadar geçen süredeki ekonomik veriler (TEFE, TÜFE-ÜFE oranları, banka vadeli mevzuat faiz oranları, döviz kurları, devlet tahvil faiz oranları, işçi ücretleri ve diğer yatırım araçlarına ait getiri bilgileri) resmi kurumlardan sorulup tespit edilmelidir.
Uzman bilirkişi kurulundan, hükmedilen alacağın temerrüt tarihinde bu yatırım araçlarından oluşan bir sepete yatırılması halinde tahsil tarihlerinde ulaşabileceği miktar ile tahsil edilen toplam miktar (asıl alacak + temerrüt faizi) arasındaki farkı hesaplayan, gerekçeli ve Yargıtay denetimine elverişli bir rapor alınmalıdır.
Bu hesaplama sonucunda faizle karşılanamayan zarar belirlenerek sonuca uygun bir karar verilmelidir.

Sonuç : Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin davayı reddeden hükmünü, davacılar yararına BOZMUŞTUR.

Bu karar, borçlunun temerrüde düşmesi sonucu alacaklının mülkiyet hakkının korunması ve enflasyonist ortamlarda zararın sadece temerrüt faizi ile karşılanamayacağı hukuki gerçeğini vurgulayarak, munzam zararın ispat yükünü somut delil şartından, karine kabulüne dayalı bir hesaplama yöntemine dönüştürmüştür.

YARGITAY 15. HUKUK DAİRESİ E. 2018/1494 K. 2019/932 T. 4.3.2019

DAVA : Yukarıda tarih ve numarası yazılı hükmün temyizen tetkiki davacılar vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla dosyadaki kağıtlar okundu gereği konuşulup düşünüldü:

KARAR : Dava, arsa payı karşılığı inşaat yapım sözleşmesi uyarınca davacılara ait taşınmazın davalı yükleniciye tapuda devredilmesine rağmen süresinde inşaatın tamamlanıp teslim edilmemesi sonucu açılan davada hükmedilen ifa yerine tazminat alacaklarının geç ödenmesi sebebiyle uğranılan munzam zararın giderilmesi istemine ilişkindir. Mahkemece munzam zararın varlığının yeterince kanıtlanamaması gerekçesiyle davanın reddine dair verilen karar, davacılar vekilince temyiz edilmiştir.

Munzam zarar, davanın dayanağı olan kat karşılığı inşaat yapım sözleşmesinin düzenlendiği 26.03.1996 ile ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2001/156 Esas sayılı ve eldeki bu davanın açıldığı tarihlerde yürürlükte bulunan 818 Sayılı Borçlar Kanunu'nun 105/1 ve 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 122/1. maddesinde düzenlenmiştir. Borçlar Kanunu'nun 105/I. maddesinde munzam zarar başlığı altında yapılan düzenleme ile "Alacaklı düçar olduğu zarar geçmiş günler faizinden fazla olduğu surette borçlu kendisine hiç bir kusur isnat edilemeyeceğini ispat etmedikçe bu zararı dahi tazmin ile mükelleftir." denilmek suretiyle alacaklının temerrüt faizini aşan zararını borçlunun kusurunun bulunmadığını ispat edememesi halinde ödemekle yükümlü olduğu kabul edilmiştir. 6098 Sayılı TBK'nın 122/1. maddesinde de "Alacaklı, temerrüt faizini aşan bir zarara uğramış olursa, borçlu kendisinin hiçbir kusuru bulunmadığını ispat etmedikçe, bu zararı gidermekle yükümlüdür." şeklinde BK'nın 105. maddesindeki düzenlemeye paralel ve dili sadeleştirilmiş bir hüküm getirilmiştir. TBK'nın yürürlüğe girmesini düzenleyen 6101 sayılı Yasa'da bu konuda açık bir düzenleme bulunmadığı ve munzam zararla ilgili bir değişiklik söz konusu olmadığından değerlendirmenin sözleşmesinin kurulduğu ve davaların açıldığı tarihlerde yürürlükte bulunan 818 Sayılı BK'nın 105/I. maddesi kapsamında yapılması gerekir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 10.11.1999 gün ve 13-353/929 Sayılı kararında vurgulandığı üzere; Munzam zarar sorumluluğu kusura dayanan borçlu temerrüdünün hukuki bir sonucudur ve alacaklının zararının faizi aşan bölümüdür. Borçlu para borcunun vadesinde ödemediğinde (temerrüt) oluştuğunda sözleşme veya yasada belirlenen “gecikme faizi” ödeme yükümü altına girer. Bu durumda BK'nın 103. maddesi uyarınca alacaklının mutlak ve tartışmasız bir zarara uğradığı kabul edilmektedir. O nedenle alacaklıya, uğradığı zararı ispat yükümü verilmeksizin, en önemlisi borçlunun kusuru olup olmadığı araştırılmaksızın yasa gereği kabul edilen zararı giderme hakkı tanınmıştır. Bunun dışında, alacaklının uğradığı zararın temerrüt faizinin üstünde gerçekleşmiş olması durumlarında ise, davada uygulanması gereken BK'nın 105. maddesi gündeme gelir. Munzam zarar, borçlu temerrüde düşmeden borcunu ödemiş olsaydı, alacaklının mal varlığının kazanacağı durum ile temerrüt sonucunda ortaya çıkan ve oluşan durum arasındaki farktır. Diğer bir anlatımla temerrüt faizini aşan ve kusur sorumluluğu kurallarına bağlı bir zarar şeklinde tanımlanabilir. BK 105. kaynağı ne olursa olsun, temerrüt faiz yürütülebilir nitelikte olmak koşuluyla bütün para borçlarında uygulanma olanağına sahiptir. Borcun dayanağı haksız fiil, sözleşme, nedensiz zenginleşme, kanun, vekâletsiz iş görme olabilir. Bu bağlamda hemen belirtelim ki, munzam zarar borcunun hukuki sebebi, asıl alacağın temerrüde uğraması ile oluşan hukuki aykırılıktır. O nedenle, borçlunun munzam zararı tazmin yükümlülüğü (BK 105), asıl borç ve temerrüt faizi yükümlülüğünden tamamen farklı, temerrüt ile oluşmaya başlayan asıl borcun ifasına kadar zaman içinde artarak devam eden, asıl borçtan tamamen bağımsız yeni bir borçtur. Munzam zarar bu hukuki niteliği ve karakteri itibariyla, asıl alacak ve faizleri yönünden icra takibinde bulunulması veya dava açılmasıyla sonuç ermeyeceği gibi, icra takibi veya dava açılması sırasında asıl alacak ve temerrüt faizi yanında talep edilmemiş olması halinde dahi (BK'nın 105/2) takip veya davanın konusuna dahil bir borç olarak da kabul edilemez. Hâl böyle olunca, asıl alacağın faizi ile birlikte tahsiline yönelik icra takibinde veya davada munzam zarar hakkının saklı tutulduğunu gösteren bir ihtirazî kayıt dermeyanına da gerek bulunmamaktadır. Ayrı bir dava ile on yıllık zamanaşamı süresi içerisinde her zaman istenmesi mümkündür.

Munzam zarar sorumluluğu, kusur sorumluluğuna dayanır. BK'nın 105. maddesi kusur karinesini benimsemiştir.

Munzam zarardan kaynaklanan tazminat borcunun doğması için aranan kusur, borçlunun temerrüde düşmekteki kusurudur. Farklı bir anlatımla, burada zararın doğmasına yol açan bir kusur ilişkisi aranmaz ve tartışılmaz. Sorumluluk için borçlunun tümerrüde düşmedeki kusurunun varlığı asıldır. Kural olarak munzam zarar alacaklısı, öncelikle temerrüde uğrayan asl alacağının varlığını, bu alacağın geç veya hiç ifa edilmemesinden dolayı temerrüt faizi ile karşılanmayan zararını, zarar ile borçlu temerrüdü arasındaki uygun illiyet bağını ispat etmekle yükümlüdür. Alacaklı, borçlunun temerrüde düşmekte kusurlu olduğunu ispatla yükümlü değildir. Borçlu ancak, temerrüdündeki kusursuzluğunu kanıtlama koşuluyla sorumluluktan kurtulabilir.

Dairemizce uzun yıllar munzam zararın varlığını davacı alacaklının somut delillerle kanıtlamak zorunda olduğu kabul edilip uygulanmış olmakla birlikte, Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru sonucunda vermiş olduğu, 21.12.2017 gün ve 2014/2267 Sayılı başvuru numaralı kararına konu uyuşmazlıkta, başvurucunun mülkiyet hakkı kapsamındaki alacağının enflasyon karşısında önemli ölçüde değer kaybına uğratılarak ödendiği anlaşıldığından başvurucuya şahsi ve olağan dışı bir külfet yüklendiği, bu tesbite rağmen derece mahkemelerinin başvurucunun zarara uğradığını ayrıca ispatlaması gerektiği yönündeki katı yorumu nedeniyle somut olay bakımından kamu yararı ile başvurucunun mülkiyet hakkının korunması arasında kurulması gereken adil dengenin başvurucu aleyhine değerlendirilip mülkiyet hakkının ihlâl edildiğine ve yeniden yargılama yapılmasına karar verilmiş olması karşısında, hak ihlâline neden olmamak düşüncesiyle munzam zararın somut delillerle kanıtlanması gerektiği uygulamasından vazgeçilmiş, gelişen ekonomik koşullar, mülkiyet hakkı ile kamu yararı arasındaki adil dengenin korunması Anayasa Mahkemesi'nin ihlâl kararlarının bağlayıcılığı gözönünde tutularak enflasyon ve buna bağlı olarak döviz kurları, mevduat faizleri, devlet tahvilleri ve diğer yatırım araçlarının faiz oranları ile birlikte getirilerinin temerrüt faizden fazla olması halinde munzam zararın varlığının karine olarak kabul edilmesi gerektiği benimsenmiştir.

Bu açıklamalardan sonra somut olaya gelince; davacılar alacaklarının borçlunun temerrüdüne rağmen geç ödenmesi sebebi ile faizle karşılanmayan zararlarının varlığı ve miktarını mahkemenin de kabulünde olduğu gibi somut delillerle ve yeterince kanıtlayamamışlardır.

Ancak, ülkemizde yaşanan ve herkes tarafından bilinen enflasyon, artan fiyatlar, döviz artışı vs. gibi olgular nedeniyle her zaman alacaklıların zararının temerrüt faizi ile karşılanması mümkün olmayacağından, mahkemece gecikme halinde temerrüt faizini aşan zararın varlığı karine olarak kabul edilip bu karinenin aksi davalı borçlu tarafından kanıtlanmadığı, alacaklılar vekillerinin 15.06.2010 tarihli ibranameleri alacağın dayanağı olan davada hükmedilen alacak miktarı ve icra takibine konu olan alacak, harç, icra masrafları ve vekâlet ücreti ile ilgili olup munzam zararla ilgili borçlunun ibra edildiğini kabule yeterli olmadığından öncelikle munzam zarar talep edilen alacakla ilgili temerrüt tarihinden tahsil tarihine kadar geçen süredeki enflasyon verilerini gösterir TEFE, TÜFE-ÜFE oranları, banka vadeli mevzuat faiz oranları, döviz kurları, devlet tahvil faiz oranları, işçi ücretleri ve diğer yatırım araçları ile ilgili getiri bilgilerinin resmi kurumlardan sorulup tesbit edildikten sonra, yeniden oluşturulacak munzam zarar hesabı konusunda uzman bilirkişi kurulundan, tahsiline karar verilen davacılar alacağının temerrüt tarihinde bu yatırım araçlarından oluşacak sepete yatırılması ve değerlendirilmesi halinde tahsil tarihlerinde asıl alacakla birlikte getirisinin ulaşabileceği miktar ile tahsiline hükmedilen asıl alacak ve bu alacak için temerrüt tarihinden tahsil tarihlerine kadar davacıların tahsil edebilecekleri ve tahsil ettikleri faiz miktarı ve toplam miktar ve bu şekilde bulunacak toplam miktarlar arasındaki fark konusunda gerekçeli, mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli rapor alınıp değerlendirilerek faizle karşılanamayan zarar konusunda sonucuna uygun bir karar verilmesi yerine eksik inceleme ile davanın reddi doğru olmamış, kararın bozulması uygun bulunmuştur.

SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle davacıların temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün davacılar yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcının istek halinde temyiz eden davacılara geri verilmesine, karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme isteminde bulunulabileceğine 04.03.2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.

YARGITAY 6. HUKUK DAİRESİ E. 2024/1512 K. 2025/1647 T. 24.4.2025 tarihli karar, arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinden doğan alacakların geç ödenmesi nedeniyle talep edilen munzam zararın (ek zararın) tazmini istemiyle açılan davanın, bozma kararına uyularak yapılan yargılama sonucunda verilen kısmen kabul kararının onanmasına (doğrulanmasına) ilişkindir.

Bu karar, özellikle Yargıtay'ın munzam zararın hesaplanmasında uyguladığı ve Anayasa Mahkemesi kararlarına dayanan yeni karine temelli hesaplama yönteminin yerel mahkemece doğru bir şekilde uygulandığını teyit etmektedir.

İşte kararın anlattığı detaylar ve hukuki süreci:

1. Dava Konusu ve İstem

Dava, taraflar arasında 26.03.1996 tarihinde düzenlenen arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi uyarınca, yüklenicinin (davalı) 20 daireyi süresinde teslim etmemesi nedeniyle arsa sahiplerinin (davacılar) uğradığı temerrüt faizini aşan zararın (munzam zarar) tazmini istemine ilişkindir.

Davacılar, başlangıçta 1.100.000,00 TL talep etmiş, daha sonra bu talebi ıslah yoluyla 4.168.162,00 TL’ye yükseltmiştir.

2. Savunma ve İlk Mahkeme Kararı

Davalı taraf, ilk açılan davada hükmedilen tutarın ödendiğini ve bu ödeme ile ibra edildiklerini, munzam zararı talep koşullarının oluşmadığını ve kendilerinin kusurlu olmadığını savunmuştur.

İlk yerel mahkeme (09.06.2016), davacıların munzam zararın varlığını ve miktarını ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.

3. Bozma Kararı ve Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin Görüşü

Davacının temyizi üzerine, o dönem Yargıtay Kapatılan 15. Hukuk Dairesi (E. 2018/1494 K. 2019/932 T. 04.03.2019), yerel mahkeme kararını bozmuştur. Bozma gerekçesi ve talimatları, 6. Hukuk Dairesi'nin bu kararının temelini oluşturur:

Munzam Zararın Karine Kabulü: Daire, Anayasa Mahkemesi'nin mülkiyet hakkı ihlali kararları doğrultusunda, ülkede yaşanan enflasyon, artan fiyatlar, döviz artışı gibi olgular nedeniyle alacaklının zararının temerrüt faiziyle karşılanamayacağı durumların karine olarak kabul edilmesi gerektiğini belirtmiştir.
İspat Yükü: Bu karinenin aksinin davalı borçlu tarafından kanıtlanması gerektiği vurgulanmıştır.
Hesaplama Yöntemi: Mahkeme, temerrüt tarihinden tahsil tarihine kadar geçen süredeki ekonomik veriler (TEFE, TÜFE-ÜFE, banka vadeli mevduat, döviz kurları vb.) tespit edilerek, bu yatırım araçlarından oluşan bir sepete yatırılması halinde alacağın ulaşabileceği miktar ile tahsil edilen toplam miktar arasındaki farkın (faizle karşılanamayan zarar) uzman bilirkişi raporuyla belirlenmesi yönünde talimat vermiştir.

4. Bozmaya Uyma ve Nihai Kabul Kararı

Yerel mahkeme, bozma ilamına uymuş ve yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda, davacının munzam zararının 1.948.708,00 TL olarak tespit edildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.

5. Temyiz İtirazları ve Kararın Onanması

Yerel mahkemenin kısmen kabul kararı hem davacılar hem de davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Davacılar Temyizi: Munzam zarar hesabında, bilirkişinin belediyenin emlak vergisine esas değerlerini baz alması yerine, emlak fiyatlarındaki gerçek artışların (Gayrimenkul Değerleme Şirketlerinden rapor alınarak) esas alınması gerektiğini ileri sürmüşlerdir.
Davalı Temyizi: Munzam zarar koşullarının oluşmadığını, geç ödemede kusurlarının bulunmadığını ve daha önceki ödeme anlaşmasının ibra niteliğinde olduğunu tekrarlamışlardır.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi (davayı inceleyen daire), yaptığı değerlendirme sonucunda:

Mahkemenin kararının bozmaya uygun olduğunu,
Kararda ve gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında herhangi bir isabetsizlik bulunmadığını,
Bozmaya uyulmakla, karşı taraf yararına kazanılmış hak oluşturan yönlerin yeniden incelenmesine yasal imkan olmadığını,

belirterek, taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarını reddettiğini ve kararın ONANMASINA (doğrulanmasına) hükmetmiştir.

Özetle, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin bu kararı, yerel mahkemenin, bir önceki bozma kararındaki talimatlara tam uyarak gerçekleştirdiği munzam zarar hesaplamasını ve buna dayalı kısmi kabul kararını tasdik etmiş ve hukuken kesinleştirmiştir.

YARGITAY 6. HUKUK DAİRESİ E. 2024/1512 K. 2025/1647 T. 24.4.2025

DAVA : Taraflar arasında görülen alacak davasında, mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne dair verilen karar, davacılar vekillerince duruşma istemli, davalı vekilince duruşmasız olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 24.04.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir.

Belli edilen günde davacılar vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ...'nun gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR :

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında düzenlenen 26.03.1996 tarihli arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince, arsa sahibi müvekkillerine verilmesi kararlaştırılan 20 dairenin bulunduğu A blok inşaatının tamamlanmadığını, söz konusu dairelerin teslimi, olmassa bedellerinin tahsili istemiyle daha önce açtıkları davada 20.000,00 TL'nin tahsili ile arsa sahiplerinin fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına karar verildiğini, daha sonra saklı tuttukları haklar yönünden 280.000,00 TL'nin tahsili istemiyle ikinci bir dava daha açtıklarını ve o davanın halen derdest olduğunu, müvekkillerinin zararlarının, temerrüt faizi ile karşılanamayacak ölçüde olduğunu, 9280 m² büyüklüğündeki arsalarını davalı yüklenici belediyeye devrettiklerini, belediyenin buraya 4 blokta toplam 128 daire yaptığını, kendilerine devri kararlaştırılan 20 dairenin 2011 yılı itibariyle değerinin daire başına 80.000,00 TL olduğunu, ayrıca bu zamana kadar kira bedelinden de mahrum kaldıklarını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.100.000,00 TL tutarındaki (belirsiz alacak) munzam zararın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, ıslah yoluyla talebini 4.168.162,00 TL'ye arttırmıştır.

II. CEVAP

Davalı vekil cevap dilekçesinde; davanın derdest olduğunu, ilk açtıkları davada hüküm altına alınan tutarın ilamlı icra takibi üzerine tümüyle ödendiğini ve müvekkili kurumun ibra edildiğini, munzam zararı talep koşullarının oluşmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 09.06.2016 tarihli ve 2015/247 Esas, 2016/276 Karar sayılı kararı ile davacının munzam zararının varlığı ve miktarını ispat edemediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Mahkemenin 09.06.2016 tarihli kararına karşı süresi içinde, davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairemizin (Yargıtay Kapatılan 15. Hukuk Dairesi) 04.03.2019 tarihli ve 2018/1494 Esas, 2019/932 Karar sayılı kararıyla, Anayasa Mahkemesi'nin 21.12.2017 gün ve 2014/2267 Sayılı bireysel başvuru kararı da gözetilerek, ülkemizde yaşanan ve herkes tarafından bilinen enflasyon, artan fiyatlar, döviz artışı vs. gibi olgular nedeniyle her zaman alacaklıların zararının temerrüt faizi ile karşılanması mümkün olmayacağından, mahkemece gecikme halinde temerrüt faizini aşan zararın varlığı karine olarak kabul edilip bu karinenin aksi davalı borçlu tarafından kanıtlanmadığından, öncelikle munzam zarar talep edilen alacakla ilgili temerrüt tarihinden tahsil tarihine kadar geçen süredeki enflasyon verilerini gösterir TEFE, TÜFE-ÜFE oranları, banka vadeli mevzuat faiz oranları, döviz kurları, devlet tahvil faiz oranları, işçi ücretleri ve diğer yatırım araçları ile ilgili getiri bilgilerinin resmi kurumlardan sorulup tespit edildikten sonra, yeniden oluşturulacak munzam zarar hesabı konusunda uzman bilirkişi kurulundan, tahsiline karar verilen davacılar alacağının temerrüt tarihinde bu yatırım araçlarından oluşacak sepete yatırılması ve değerlendirilmesi halinde tahsil tarihlerinde asıl alacakla birlikte getirisinin ulaşabileceği miktar ile tahsiline hükmedilen asıl alacak ve bu alacak için temerrüt tarihinden tahsil tarihlerine kadar davacıların tahsil edebilecekleri ve tahsil ettikleri faiz miktarı ve toplam miktar ve bu şekilde bulunacak toplam miktarlar arasındaki fark konusunda gerekçeli, mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli rapor alınıp değerlendirilerek faizle karşılanamayan zarar konusunda sonucuna uygun bir karar verilmesi yerine eksik inceleme ile davanın reddinin doğru olmadığı belirtilerek, karar davacı yararına bozulmuştur.

2. Mahkemenin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozma ilamı uyarınca, yaptırılan bilirkişi incelemesi sonucunda davacının munzam zararının 1.948.708,00 TL olarak tespit edildiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüyle anılan meblağın davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde:

a. Munzam zarar hesabında emlak fiyatlarındaki artışların esas alınması gerektiğini, bu hususta dosyada inceleme yapılmadığını, ilgili kurumlardan fiyat artışlarının sorulmadığını, Gayrimenkul Değerleme Şirketlerinden rapor alınması gerektiğini, bilirkişinin belediyenin emlak vergisine esas değerlerini baz aldığını,

b. Masraf ve vekalet ücretinin hatalı hesaplandığını,

c. Arsa sahibi müvekkillerinin sözleşme ifa edilmiş olsa idi 20 daire sahibi olacaklarını, oluşan munzam zararın bu 20 dairenin karşılığı olduğunu, eksik incelemeye dayalı olarak karar verildiğini beyan etmektedir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde:

Munzam zararın koşullarının oluşmadığını, davacının zararının varlığını ispat etmesi gerektiğini, davacının alacaklarının faizi ile birlikte ödendiğini, geç ödemeden dolayı belediyenin bir kusuru bulunmadığını, Harmandalı Belediyesinin kapatılması üzerine söz konusu borcun devralındığını, davacılar açtıkları ilk davada ıslah yoluyla dava değerini arttırmış olsalar da söz konusu zararın oluşmayacağını, ilama dayalı borcun ödenmesi konusunda tarafların anlaştıklarını ve borcun takside bölündüğünü, bu nedenle artık munzam zararı talep edilemeyeceğini, bu anlaşmanın ibra niteliğinde olduğunu, protokolde munzam zarar haklarını saklı tutmadıklarını, bilirkişi raporuna yaptıkları itirazların dikkate alınmadığını beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, eser sözleşmesine dayalı munzam zararın tazmini istemine ilişkindir.

Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 Sayılı Kanun'un geçici 3. maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 Sayılı Kanun'un 428. maddesiyle 439. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

SONUÇ : Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Yargıtay duruşmasında vekili hazır bulunan davacılar yararına takdir edilen 28.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacılara verilmesine, davalı yararına takdir edilen 28.000,00 TL vekalet ücretinin ise davacılardan alınıp davalıya verilmesine, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine, Davacılar tarafından fazla yatırılan temyiz peşin harcın istek halinde ilgilisine iadesine, Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, 24.04.2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Av. Ahmet Can

Mail : ahmetcan@ahmetcan.av.tr

Whatsapp : 0 532 409 18 85

Yasal güncellemelerden haberdar olmak için Abone Olun ⇛ 🔁

Bu konudaki Diğer Yazılarımız Ve Kararlar:

Mahkemelerce Hükmedilen Alacak Veya Tazminatların Enflasyon Karşısında Aşırı Ölçüde Değer Kaybetmiş Olması Nedeniyle Tazminat Hakkı

Enflasyon Nedeniyle Değer Kaybı Tazminatı Davası

Yüksek Enflasyon Nedeniyle Temerrüt Faizini Aşan Zararın Ek Tazminat Davasıyla Alınabilmesi

Alacağın Vadesinde Ödenmemesi Ve Borçlunun Temerrüde Düşmesi Nedeniyle Uğranılan Aşkın Zarar (Munzam Zarar) Alacağının Tahsili Davası

Alacağın Değer Kaybına Uğratılması Nedeniyle Mülkiyet Hakkının Ve Makul Sürede Yargılanma Hakkının Ihlal Edildiği Iddialarına İlişkin Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Kararı

Mahkemece Hükmedilen Alacağın Değer Kaybına Uğratılarak Ödenmesi Nedeniyle Mülkiyet Hakkının; Yargılamanın Uzun Sürmesi Nedeniyle De Makul Sürede Yargılanma Hakkının İhlal Edildiği İddialarına İlişkin Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Kararı

Hatalı Vergi Tahsili Işlemi Nedeniyle Yersiz Veya Fazla Tahsil Edilen Vergilerin Iadesinde Faiz Veya Enflasyon Farkı Ödenmemesinden Kaynaklanan Başvuruya İlişkin Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Kararı