Kamu İstihdam Projeleri (TYP) Sonrası Kesintisiz Çalışma Hâlinde Zımni Hizmet Sözleşmesinin Kurulması ve İspat Yükü

Hizmet tespiti davalarında, resmi kurumlara bildirimi yapılmayan fiili çalışma sürelerinin ispatı; ihtilaflı dönemde işyerinde kayden çalışan tarafsız bordro tanıklarının beyanları, işyerinin olağan akışına işaret eden yazılı belgeler ve resmi makamlar nezdinde daha öncesinde verilmiş olan ifadelerin bütüncül olarak değerlendirilmesiyle sağlanır. İşçinin, belirli bir projenin veya resmi sözleşme süresinin sona ermesinin ardından aynı işyerinde fiilen çalışmaya devam ettiğinin bu tür somut ve birbirini doğrulayan delillerle kanıtlanması hâlinde, kesintisiz bir hizmet akdinin varlığı kabul edilmelidir. 

Belirli süreli veya kamu destekli özel istihdam projeleri kapsamında işe başlatılan bir işçinin, proje süresinin bitimine rağmen işveren nezdinde eylemli olarak olağan işgörme edimini sunmaya devam etmesi, taraflar arasında zımni bir hizmet sözleşmesinin kurulduğunu gösterir. Bu durumda, proje bitim tarihinden sonra gerçekleşen kesintisiz çalışmaların da sosyal güvenlik mevzuatı uyarınca kuruma bildirilmesi yasal bir zorunluluk olup, fiili çalışmanın ispatı halinde bu süreler işçinin sigortalılık süresinden sayılır. 

Hizmet tespiti talepli uyuşmazlıklarda husumet, işçiyi fiilen çalıştıran, emir ve talimat verme yetkisine sahip olan gerçek veya tüzel kişi işverene yöneltilmelidir. İhtilaflı çalışma döneminde işçinin işvereni konumunda bulunmayan ve işçi ile aralarında hukuki veya eylemli bir iş ilişkisi kurulamayan idareler yönünden, davanın pasif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi usul hukukunun temel bir gereğidir.

Hizmet Tespiti, Fiili Çalışma, İspat Kuralları, Bordro Tanığı, Zımni Hizmet Sözleşmesi, Pasif Husumet Ehliyeti, Sigortalılık Süresi, Delillerin Değerlendirilmesi, Sosyal Güvenlik Hakkı.

YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ E. 2023/4415 K. 2023/4893 T. 5.5.2023

DAVA : Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı, davalı ... ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulüyle İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın dahili davalı ... Belediye Başkanlığı yönünden husumetten reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı feri müdahil Kurum vekili ile davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR : I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının davalı belediyede İş-Kur vasıtasıyla 05.01.2016 tarihinde işe başladığını, 03.10.2016 tarihinde İş-Kur sözleşmesi bittikten sonra da 23.06.2017 tarihine kadar davalı ... Belediyesi nezdinde çalışmaya devam ettiği halde bu dönemde hizmetinin kurumuna bildirilmediğini belirterek, kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, davacının, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığının İş-Kur vasıtası ile istihdam ettiği ve Çevre Temizlik Projesi kapsamında Arsin İlçesinde görevlendirdiği proje elemanı olduğunu, maaş, hak ediş ve ödemelerine dair tüm işlemlerin, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve İş-Kur arasında yürütüldüğünü, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dahili davalı ... Belediyesi vekili cevap dilekçesinde, davacının ... Büyükşehir Belediyesi İnsan Kaynakları ve Eğitim Dairesi Başkanlığının 11.03.2019 tarih ve 3923 Sayılı yazısı ile 05.01.2016-03.10.2016 tarihleri arasında TYP çerçevesinde Arsin Belediyesi emrinde çalıştırıldığını, anılan proje kapsamında yaptığı hizmete ilişkin SGK kayıtlarının eksiksiz olduğunu, daha sonraki bir dönem için Arsin Belediyesinde yaptığını iddia ettiği hizmeti ile kendisinin bir ilişkisinin bulunmadığını, davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Feri Müdahil ... vekili cevap dilekçesinde, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesi'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davacının, Arsin Polis Merkezi Amirliğinde 12.05.2017 tarihinde alınan ifadesi, Aras Kargo ile ... adına gönderilen kargoların 21.02.2017, 25.02.2017, Yurtiçi Kargo ile ... adına gönderilen kargoların 10.02.2017, 05.06.2017 tarihlerinde davacı tarafından alınmış olması, belediye çalışanı olmayan bir kişinin belediye adına gelen kargoları almasının hayatın olağan akışında mümkün olmadığı, davacının hizmet akdine bağlı olarak 05.01.2016- 23.06.2017 tarihleri arasında Arsin Belediyesinde Belediye Başkan Yardımcısının sekreteri görevini ifa ettiği, ancak ... Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü ile ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı arasında 18.12.2015 ve 13.06.2016 tarihlerinde imzalanan Toplum Yararına Program Yüklenici Sözleşmeleri kapsamında sigortalı olarak çalıştırıldığı sürelerin dışında kalan 04.10.2016- 23.06.2017 tarihleri arasında 259 gün sigortasız olarak çalıştırıldığı kanaatine varıldığı gerekçesi ile davanın kısmen kısmen kabulüne, davacının hizmet akdine bağlı olarak 1 3811 01 01 0003814 061 04-11 sicil numaralı ... isimli işyerinde 04.10.2016- 23.06.2017 tarihleri arasında 259 gün sigortasız olarak çalıştırıldığının tespitine, davacının sigortasız olarak çalıştırıldığı 259 günlük süresinin 5510 Sayılı Kanun'un 86. maddesinin 9. fıkrası gereğince sigortalılık süresi olarak tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesi'nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ... ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili; talep edilen hususun açıkça davacının 05.01.2016-23.06.2017 tarihleri arasında Arsin Belediyesinde Belediye Başkan Yardımcısının sekreteri olarak görevini ifa ettiği 03.10.2016 tarihinden sonraki fiili çalışmanın tespiti olduğundan kısmen ret kararının kaldırılması gerektiğini belirterek;

Davalı ... vekili; hiçbir zaman belediyenin işçisi olarak çalışmadığını, yalnızca 05.01.2016 ile 03.10.2016 tarihleri arasında Toplum Yararına Çalışma Proje kapsamında kurum bünyesinde bulunduğunu, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın İş-Kur vasıtası ile istihdam ettiği ve Çevre Temizlik Projesi kapsamında ilçelerde görevlendirdiği TYP çalışanı olduğunu belirterek;

Fer'i müdahil vekili; davacının yaklaşık 8 ay boyunca kesintisiz olarak çalışmasına rağmen hiçbir şekilde para almamış olmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davacının İş-Kur tarafından görevlendirme süresi dolduktan sonra çalışmalarının devam edip etmediği konusunda tanık ifadelerinde çelişkilerin mevcut olduğunu, bilirkişi raporunda baz alınan kargo fişleri ve bir takım yazışmalarla davacının orada kesintisiz olarak çalıştığını kanıtlamadığını belirterek kararı istinaf etmişlerdir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesi'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, dava dilekçesinde davacının, kuruma bildirilmeyen sürelerde davalı ... Belediyesi nezdinde hizmetlerinin tespitini talep ettiği, dinlenen davacı tanıklarının, bordro tanıklarının beyanları, özellikle talep edilen dönemde çalışması bulunan tarafsız bordro tanıkları ... ve ...'un davacının proje sonrasında aynı şekilde çalışmaya devam ettiğini doğrulamış olmaları, yine çalışması Aralık 2016-Haziran 2017 arasında olan ... isimli çalışanın davacının kendisi başladığında çalıştığını, ayrıldığında çalışmaya devam ettiğini beyan etmiş olması, davacının 11.05.2017 tarihinde davalı işyerinde çalıştığına dair alınan Savcılık beyanı, kargo teslim evraklarında 2017 Haziran ayına kadar davacının davalı Belediyeye gelen kargoları teslim aldığına ilişkin kayıtlar, davacının yanında sekreter olarak çalıştığı belirtilen belediye başkan yardımcısının beyanları nazara alındığında; Mahkemece hizmet tespiti kararı verilmesinde hata bulunmadığı; davalı ... Belediyesi davaya dahil edildiği halde lehine veya aleyhine hüküm kurulmamış olmasının hatalı olduğu ve davalı ... Belediyesi'nin talep edilen dönemde davacının işvereni olmadığı anlaşılmakla dahili davalı yönünden husumet nedeniyle ret kararı verilmesi gerektiği gerekçeleri ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmek suretiyle, dahili davalı ... Belediye Başkanlığı yönünden davanın husumet nedeniyle reddine, davalı ... yönünden davanın kabulü ile; davacının bir hizmet akdine bağlı olarak ... sicil numaralı ... isimli işyerinde 04.10.2016-23.06.2017 tarihleri arasında 259 gün sigortasız olarak çalıştırıldığının tespitine davacının sigortasız olarak çalıştırıldığı 259 günlük süresinin 5510 Sayılı Kanun'un 86. maddesinin 9. fıkrası gereğince sigortalılık süresi olarak tespitine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesi'nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer-i müdahil kurum vekili ile davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Feri Müdahil Kurum vekili, davacının sekiz ay boyunca ücret almadan çalışmasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, yeterli araştırma yapılmadan karar verildiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur.

Davalı ... vekili, davacının toplum yararına çalışma projesi kapsamında ... Büyükşehir Belediyesinin İş-Kur ile yaptığı sözleşme gereği istihdam edildiğini, bunun dışında bir çalışması olmadığını, tanık beyanlarının hükme esas alınabilir nitelikte olmadığını belirterek kararı temyiz etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının davalı ... nezdinde 04.10.2016-23.06.2017 tarihleri arasında kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371. maddeleri, 5510 Sayılı Kanun'un 86/9. maddesidir.

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 Sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı ... ve feri müdahil SGK Başkanlığı vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

SONUÇ : Açıklanan sebeple;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 Sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,05.05.2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.