Toplum Yararına Program (TYP) Kapsamındaki Çalışmalarda Sigortalılık Statülerinin Çakışması

Toplum Yararına Program (TYP) veya benzeri istihdam projeleri çerçevesinde kamu idarelerine ait işyerlerinde iş görme edimini eylemli olarak yerine getiren kişilerin bu faaliyeti, temelinde işçi-işveren bağımlılığını barındıran bir hizmet sözleşmesi niteliğindedir. Ön şartlardaki idari eksiklikler veya salt kurumsal kayıt yokluğu ileri sürülerek, idarenin gözetimi altında gerçekleşen fiili iş görme sürecinin "gönüllü çalışma" olarak nitelendirilmesi ve işçinin anayasal sigortalılık hakkından yoksun bırakılması hukuken himaye görmez. 

5510 Sayılı Kanun'un 53. maddesi düzenlemesine göre Tarım Bağ-Kur sigortalılığı ile hizmet akdine tabi sigortalılığının çakışması durumunda hizmet akdine tabi sigortalılık geçerli sayılır. 

Hizmet Tespiti Davası, Sigortalılık Hallerinin Çakışması, Tarım Sigortalılığı, Hizmet Sözleşmesi, Toplum Yararına Program (TYP), İş Görme Edimi, Bağımlılık Unsuru, Gönüllü Çalışma İddiası, Fiili Çalışma, İspat Yükü, Puantaj Kayıtları, Kamu Düzeni.

YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ E. 2024/10415 K. 2024/13153 T. 17.12.2024

DAVA : Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı ... vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından ayrı ayrı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR : I.DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının Gaziantep ili Nurdağı ilçesinde bulunan 75. Yıl İlkokulunda 12.10.2015 tarihinden başlamak üzere 3 ay temizlik görevlisi olarak çalıştığı, söz konusu tarihlerde davalı işyeri tarafından davacının sigorta girişinin yapılmadığı ve bu nedenle davacının sigorta primlerinin ödenmediği iddiasıyla davacının 12.10.2015 - 01.01.2016 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

1.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarına göre davacının, davalı işyerine ait 1117314 sicil numaralı iş yerinde 12.10.2015 tarihinde işe başladığı ve 27.11.2015 tarihinde işten ayrıldığı, davacı vekilinin dava dilekçesinde beyan ettiği gibi 12.10.2015 - 01.01.2016 tarihleri arasında aralıksız bir hizmetin Kurum kayıtlarında görünmediği, davacının davalı işveren Gaziantep İl Milli Eğitim Müdürlüğüne ait iş yerinde Kuruma bildirilen günler dışında çalıştığını gösterir bir tespit veya belge bulunmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davaya zamanaşımı ve hak düşürücü süre itirazında bulundukları, davacının adını Gaziantep İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile İşkur İl Müdürlüğü arasında yapılan TYP protokolü çerçevesinde 75. Yıl İlkokulu Müdürlüğüne 12.10.2015 - 15.06.2016 tarihleri arasında geçici olarak temizlik personeli olarak bildirildiği, davacının aktif olarak tarım sigortalılığının olduğunun öğrenildiği, davacının Kuruma çağrılarak aktif tarım SGK giriş bulunan bir kişinin TYP programından yararlanamayacağını ve Kurumda görev alamayacağı hususlarının bildirildiği, ancak davacının bu görüşmeye aldırmayarak Kurumun bilgisi haricinde 75. Yıl İlkokulundaki görevine başladığı ve bir süre bu görevine devam ettiği, dolayısıyla resmi olarak göreve başlamamış bir kimsenin hangi düşünceyle görevlendirilmediği bir yerde çalışmaya devam etmesinin anlaşılamadığı, gönüllü çalışma olarak nitelendirilebilecek olan bu husus nedeniyle Kurumdan alacaklı olduğunu iddia etmesinin haksız ve dayanaksız olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum ile diğer davalı Gaziantep İl Milli Eğitim Müdürlüğü arasında 15.09.2015 tarihinde Toplum Yararına Çalışma Programı kapsamında 1500 (binbeşyüz) kişinin 12.10.2015 ile 15.06.2016 tarihleri arasında 245 (ikiyüzkırkbeş) gün boyunca Gaziantep İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı olarak çalışması hususunda Toplum Yararına Program Yüklenici Sözleşmesi imzalandığı, Türkiye İş Kurumunun TYP kapsamında işyeri veya işveren sayılamayacağı, diğer davalı ... Müdürlüğü tarafından, davacının SGK işe giriş işlemleri yapıılmasına rağmen aktif olarak tarım sigorta kaydı bulunduğundan TYP programına katılmasının mümkün olmadığının davacıya bildirildiği, davacının TYP kapsamında bir gün dahi çalışmadığı, hizmet tespit talebine itibar edilmemesi gerektiği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, SGK kayıtları, tanık beyanları birlikte değerlendirildiğinde Şehit Astsubay ... Tıraş İlkokulu Müdürlüğü tarafından verilen cevabi yazıda, davacının toplum yararına çalışan personel olarak işe alındığının, okulda Ekim-Kasım-Aralık 2015 tarihlerinde Nurdağı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün görevlendirmesi ile çalıştığının ve bu tarihlere ilişkin devam çizelgesi yani puantaj cetvelinin bildirildiğinin görüldüğü, bahsi geçen puantaj cetvelleri incelendiğinde davacının 12.10.2015 - 01.01.2016 tarihleri arasında gün gün sabah ve akşam olmak üzere imzalarının bulunduğu, dinlenen bordro ve kamu tanıklarının da davacının çalışmasını doğruladıkları gerekçesiyle davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacının, "Toplum Yararına Çalışma Programı" kapsamında Gaziantep İl Milli Eğitim Müdürlüğü Nurdağı Şehit Astsubay ... Tıraş İlkokulu Müdürlüğü isimli işyerinde 12.10.2015 - 01.01.2016 tarihleri arasında hizmet akdine dayalı olarak sigorta primine esas kazancın alt sınırından çalıştığının tespiti ile sigorta primlerinin davalı Gaziantep Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yatırılmasına, ... yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesi'nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesi'nin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 5510 Sayılı Kanun'un 53. maddesi düzenlemesine göre Tarım Bağ-Kur sigortalılığı ile hizmet akdine tabi sigortalılığının çakışması durumunda hizmet akdine tabi sigortalılığının geçerli sayılması düzenlendiği gerekçesiyle istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ

A.Temyiz Sebepleri

1.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; öncelikle davaya zamanaşımı ve hak düşürücü süre itirazında bulundukları, davacının adını Gaziantep İl Milli Eğitim Müdürlüğü ile İŞKUR İl Müdürlüğü arasında yapılan TYP protokolü çerçevesinde 75. Yıl İlkokulu Müdürlüğüne 12.10.2015 - 15.06.2016 tarihleri arasında geçici olarak temizlik personeli olarak bildirildiği, davacının aktif olarak tarım sigortalılığının olduğunun öğrenildiği, davacının Kuruma çağrılarak aktif tarım SGK giriş bulunan bir kişinin TYP programından yararlanamayacağını ve Kurumda görev alamayacağı hususlarının bildirildiğini, ancak davacının bu görüşmeye aldırmayarak Kurumun bilgisi haricinde 75. Yıl İlkokulu'ndaki görevine başladığı ve bir süre bu görevine devam ettiği, dolayısıyla resmi olarak görev başlamamış bir kimsenin hangi düşünceyle görevlendirilmediği bir yerde çalışmaya devam etmesinin anlaşılamadığını, gönüllü çalışma olarak nitelendirilebilecek olan bu husus nedeniyle Kurumdan alacaklı olduğun iddia etmesinin haksız ve dayanaksız olduğu eksik, hatalı, haksız ve dayanaktan yoksun bulunan ve yeterli delil bulunmadan karar verildiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; resmi belge ve kayıtlarla çalışmanın ispat edilemediği, yetersiz tanık beyanlarıyla karar verildiği, tanık beyanlarının hükme elverişli olmadığı iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının davalılardan işveren nezdinde hizmet akdine dayalı olarak 12.10.2015 - 01.01.2016 tarihleri arasında çalıştığının tespitine ilişkindir.

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 Sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde verilen hükmün yerinde olduğu anlaşılmakla temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

SONUÇ : Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 Sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 17.12.2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.