Aracın “Misliyle” Değiştirilmesine (0 km Ayipsiz Araç) Olmadığı Takdirde Rayiç Değerinin Tahsili

Aracın “Misliyle” Değiştirilmesine (0 km Ayipsiz Araç)

Bu yazı; Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 02/06/2016 tarihinde açılan, 31/10/2018 tarihli karar numarası 2018/724 olan satımdan kaynaklanan alacak davasına dair mahkeme hükmünün hukuki analizi ve değerlendirmesini içerir.

Kararın Özeti

Davacı şirket, 29/12/2014 tarihli satışla 192.480,01 TL’ye satın aldığı “... model ... plakalı” yeni aracın garanti süresi içinde 11 kez servise verildiğini; arızaların giderilmediğini ve “gizli ayıp” niteliği taşıdığını ileri sürerek, aracın misliyle değiştirilmesini talep etmiştir. Davalı, zamanaşımı, kullanıcı hatası ve görevsizlik itirazlarında bulunmuştur. Bilirkişi raporları, beş tekrar eden fren ve direksiyon titremesi ile farklı üretim hatalarından kaynaklandığı belirtilen arızaların kullanıcı hatasından değil, üretimden kaynaklanan gizli ayıp olduğunu ortaya koymuştur. Tarafların tacir sıfatı nedeniyle Türk Borçlar Kanunu hükümleri doğrultusunda, ayıp ihbarının zamanında yapıldığı kabul edilmiş; araç misliyle değiştirilmiştir.

Temel Hukuki Sorunlar

Ayıp kabulü
Gizli ayıp mı, kullanım ayıbı mı?
Ayıptan doğan seçimlik hak kullanımı
Ayıbın ihbar ve süresinde bildirim
Ayıbın misliyle değiştirilmesi gerekliliği
Alternatif olarak ayıplı araç değerinden indirim talebi

1. Ayıp Kavramı ve Gizli Ayıp Tespiti

Ayıp, malın alıcıya vaat edilen özelliklerini taşımamasıdır. Burada araçta üretimden kaynaklanan fren-disk sistemindeki titreşim ile blok içindeki tekrar eden arızalar, teknik muayeneyle anlaşılamayan, ancak kullanım sürecinde ortaya çıkan arızalardan bahsedilmiş, bilirkişi raporu, arızaların üretim hatalı olduğunu ve doğrudan kullanım hatasından kaynaklanmadığını açıkça belirtmiştir.

Bu eksiklik “gizli ayıp” tanımına girer: Bilinmeyen, ancak ortaya çıktığında arızalının esası etkileyen nitelikte bir eksikliktir.

2. Ayıp Bildirimi (İhbar) ve Zamanaşımı

Davacı, aracın satışından itibaren bir yıl içinde beş kez aynı arıza için servis başvurusu yapmıştır. Bu durum, Yargıtay içtihatları doğrultusunda “ayıp ihbarı” olarak değerlendirilmelidir. Tacir tacire karşı ayıbı ihbar borcunu yerine getirmiştir. Zamanaşımı ve bildirim süresi itirazı bu nedenle hukuken reddedilmiştir.

3. Ayıptan Doğan Seçimlik Hak Kullanımı

Türk Borçlar Kanunu’na göre tacirler arasında gizli ayıp söz konusuysa alıcı, aracın misliyle yenisiyle değiştirilmesini talep edebilir. Davacı, bu hakkını kullanmıştır. Alternatif çözüm olan ayıp oranında bedel indirimi ya da ucuzlatılmış bedelle alma talebi yer almadığından, misliyle değiştirme talebi yönünden bağlı kalınmıştır.

4. Misli Araç Değişiminin Gerekliliği

Bilirkişiler, aracın halen aynı gizli arızayı gösterebileceğini tespit etmiştir. Teknik değerlendirmeler, kullanım sürecinde tekrar arıza riski bulunduğunu doğrulamıştır. Bu nedenle, misli (aynı model, 0 km, ayıpsız) bir araçla değişim hakkaniyet ve hukuk ilkeleri gereğince uygun bulunmuştur.

5. Alternatif Bedel İndirimi İmkanı

Davacı taraf bedel indirimi talep etmemiştir ve dava talebi misli değişim yönündedir. Bu nedenle mahkeme, bedel indirimi hususunu değerlendirmeden, misliyle yeni araç verme yönünde hüküm kurmuştur. Bu yaklaşım, davacının bağlı talebine uygundur ve hukuki açıdan yerindedir.

6. Hâkimin Değerlendirmesi ve Kararın Gerekçesi

Mahkeme, bilirkişi raporlarını eksiksiz benimsemiş, tacir tacire ilişkin özel hükümlere göre değerlendirme yapmıştır. Ayıp kavramı, ihbarın süresi, seçimlik hak ve misli değişim gibi unsur ve kavramların hukuki çerçevesine uygun gerekçe oluşturulmuştur.

SONUÇ

Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin kararı; ayıplı mal hukukunun kritik kavramlarını sistemli şekilde uygulayan, teknik delillere dayanarak karar kuran, hukuki açıdan sağlam bir içtihat niteliği taşımaktadır. Davacı tacirin zamanında bildirim yükümlülüklerini yerine getirdiği, araçtaki arızaların üretim kaynaklı olduğu, gizli ayıp vasfının bulunduğu ve misliyle değişimin hakkaniyet hükümleri çerçevesinde uygun olduğu net şekilde tespit edilmiştir. Karar; ayıplı mal hukuku, tacir-tacir ilişkisi ve tüketici lehine uygulama açısından örnek teşkil etmektedir.

T.C.

ANTALYA

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2016/439 Esas

KARAR NO : 2018/724

DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 02/06/2016

KARAR TARİHİ : 31/10/2018

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 29/12/2014 tarihinde davalıdan ... model ... plakalı aracı 192.480.01 TL bedelle satın aldığını, 11 kez farklı mekanik arızadan dolayı aracın servise teslim edildiğini, arızaların giderilmediğini, bu nedenle ayıplı olup, aracın ayıplarının süreklilik arz ettiğini belirterek; dava konusu aracın yenisiyle değiştirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle :Davanın haksız ve mesnetsiz açıldığını, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, aracın satıldığı tarihten sonra yaklaşık 1.5 aylık bir süre aracı sorunsuz kullanıldığını, araçta kullanıcı hatası olduğu ihtimalinin kuvvetli olduğunu, davacının iyiniyetli olmadığını, maddi zararın ne olduğunun belli olmadığından davacının taleplerine itiraz ettiklerini ve görevsizlik itirazlarının olduğunu beyanla davanın reddine yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir

Mahkememize Antalya ... Tüketici Mahkemesi'nin .../... E. Ve .../... K. Görevsizlik kararı verilerek Mahkememizin yukarıda belirtilen esasına kaydının yapıldığı anlaşıldı.

Mahallinde ... günü mahkeme heyeti ve bilirkişi heyeti ile birlikte keşif yapıldığı ve dosyanın bilirkişi heyetine tevdi edildiği, ... tarihli bilirkişi raporunda özetle;

a) Davaya konu olan ... plakalı, ... tipinde, 2014 model otomobilin davacı tarafından davalı şirketten ... tarihinde 192.480,00 TL. bedelle satın alındığı, Firma Garanti süresinin 2 yıl olduğunu,

b) Dava konusu ... plakalı otomobilin satın alındığı tarihten başlayarak 1 yıl içerinde 5 kez "Frene basınca direksiyon titriyor" şikayeti ile aynı arızadan, Garanti süresi olan 2 yıl içerisinde 11 kez farklı arızalardan davalı şirkete servise girdiğini,

c) ... plakalı otomobilde meydana gelen yukarıdaki maddede söz edilen arızaların kullanım hatasından kaynaklanmadığı, üretimden veya üretim aşamasında kullanılan malzeme hatalarından kaynaklanmış olabileceği, bu arızaların aracın standardında veya teknik düzenlemesinde tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan ya da tahsis veya kullanım amacı bakımından değerini veya tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içerdiği için Ayıp niteliğinde olduğu, davacının bu arızayı ilk bakışta anlamasının, kontrolle tespitinin mümkün olmadığı, ancak kullanım sonucu ortaya çıktığı göz önüne alındığında Gizli Ayıp olduğunu,

d)Gizli ayıp nedeniyle de davacının seçimlik hakkını aracın "misli ile değiştirilmesi..." yönünde kullandığı gözetilerek ve taleple bağlı kalınarak aracın misli ile değiştirilmesi gerekeceğini beyan etmişlerdir.

Dosyanın önceki bilirkişi heyetine tevdii edilerek, satış sözleşmelerindeki ayıp hususunda tarafların tacir olduğu durumunda TBK hükümleri uygulanacağından, tarafların iddia, savunma, bilirkişi raporuna karşı itirazları değerlendirilmek sureti ile araçtaki arızaların ayıp olup olmadığı, gözden geçirme ile ortaya çıkacak bir ayıp olup olmadığı, araçta ne tarz bir ayıp bulunduğu, ayıbın devam edip etmediği hususlarında ayrıntılı EK RAPOR alınmasına karar verildiği, ... tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; davalı vekilinin itirazlarının değerlendirilmesinde, kök raporda davaya konu olan ... plakalı otomobilde meydana gelen arızaların ve arızalanan parçaların üretim hatasından veya kullanıcı hatasından meydana geldiği hususları madde madde açıklandığını ve detaylı olarak değerlendirildiğini, araçtaki arızaların ayıplı arızalar olduğunu, söz konusu arızların gözden geçirme ile ortaya çıkacak bir ayıp olmadığını, ancak kullanım sonucu ortaya çıkan ayıplar olduğunu, bu sebeple söz konusu ayıpların gizli ayıp niteliğinde olduğunu, söz konusu ayıp yapılan keşifteki test sürüşünde görülmemesine rağmen, daha önce 5 kez tekrar eden arızanın devam eden süreçte terarının mümkün olabileceği kanaatine varıldığını beyan etmişlerdir.

Uyuşmazlık ; davacı tarafından davalıdan satın alınan ... plakalı aracın ayıplı olup olmadığı, ayıplı ise ayıbının ayıptan ari misliyle değiştirilmesinin gerekip gerekmediği, ayıbın ayıptan ari sıfır kilometre bir araçla değiştirilmesini gerektirmiyor ise ayıplı değerinin ne kadar olduğu, ayıbın süresinde ihbar edilip edilmediği noktalarında toplanmaktadır.

Dava ; davacının davalıdan ... tarihinde satın aldığı ... plakalı aracın "0" kilometre misli ile değiştirilmesine yöneliktir.

DELİLLER ;

Fatura, davalı şirketçe oluşturulan servis kabul formları, bilirkişi incelemeleri ve dosya kapsamı.

Davacı tarafın delil olarak sunmuş olduğu ... tarihli faturanın incelenmesinde, davacı tarafından aracın 192.480,01 TL'ye davalı taraftan satın alındığı tarafların kabulündedir.

Dosya üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda, bilirkişilerin vermiş olduğu raporu ve ek raporuda özetle; davaya konu araçta meydana gelen arızanın garanti kapsamında meydana geldiği, aracın kilometresi 1156 Km ile 47983 Km arasında onbir kez servise gidildiği, bilirkişilerce yapılan tespitlere göre bir yıl içerisinde 5 kez "frene basınca direksiyon titriyor " şikayeti ile servise götürüldüğü, yine garanti süresi içinde onbir kez servise götürüldüğü, keşif tarihi itibari ile titreme şeklinde bir arızanın bulunmadığı ancak ön disklerin keşiften 2 ay önce değiştirildiği ve tekrarlamasının mümkün olduğu bu ayıpların kullanıcıdan kaynaklı olmadığı ve gizli ayıp olduğu, aracın "0" Km ayıptan arri misli ile değiştirilmesi uygun olacağının belirttiği görülmüştür.

Yargıtay ... HD.nin .../.. esas sayılı dosyasında belirtildiği üzere aracı davacının her seferinde servise götürmesi ayıp ihbarıdır. Bu nedenle davalının ayıp ihbarının yapılmadığı, süresinde yapılmadığı iddiası reddedilmiştir.

Bilirkişi raporları denetime açık, karar vermeye yeterli ve elverişli mahiyettedir.

Dava konusu aracın ... tarihli faturayla davalıdan davacı tarafından satın alındığı, aracın ilk ... tarihinde 1156.Km'de iken servise götürüldüğü, garanti kapsamında araçta gerekli kontrollerin yapıldığı,farklı tarihlerde 11 kez (5 şikayet nedeni aynı ) şikayetlerle servise götürüldüğü, arızanın kullanım hatasından kaynaklanmadığı, araçtaki arızanın gizli ayıp olduğu ve tekrarlama ihtimalinin olduğu, bu hali ile ayıbın kullanım bakımından aracın değerini düşürdüğü, alıcının araçtan beklediği faydanın önemli ölçüde azaldığı, bu sebeple aracın misli ile değişmesinin hakkaniyete uygun olacağı toplanan deliler ve dosya kapsamıyla sabit olduğundan TTK.23.TBK nun 219,227.maddeleri uyarınca davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacının davasının KABULÜ İLE,

Dava konusu ...MOTOR GÜCÜ 170 km olan ... şase nolu ...plakalı aracın "0 km" ayıpsız misli ile değiştirilmesine, davacıda bulunan aracın davalıya iadesine,

Alınması gerekli 13.148,31TL harçtan peşin alınan 3.278,88 TL harcın mahsubu ile bakiye 9.869,43 Tl harcın davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,

Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 17.498,80 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Davacı tarafından yapılan peşin harç, başvurma harcı, keşif harcı, tebligat, bilirkişi masrafı ve müzekkere masrafı olmak üzere toplam 4.528,18TL yargılama giderlerinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Davalının yapmış olduğu yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

Sarf edilmeyen gider avansın kararın kesinleşmesinden sonra iadesine,

Av. Ahmet Can

Mail : ahmetcan@ahmetcan.av.tr

Whatsapp : 0 532 409 18 85

Yasal güncellemelerden haberdar olmak için Abone Olun ⇛ 🔁

Diğer Yazılarımız Ve Kararlar:

Tüketici Hukuku

Garanti Süresi Dolsa Bile Üründeki Arıza Ağır Kusur Ve Hile İle Tüketiciden Gizlenmişse Tüketici Ürünün Bedelini Alabilir.

İmalat Hatalı ve Gizli Ayıplı Sıfır Araçların Misli İle Değişimi: Tüketicilerin Dikkat Etmesi Gereken Önemli Durumlar

Ayıplı Aracın Ayıpsız misli ile Değiştirilmesi, Olmadığı Takdirde Rayiç Değerinin Tahsili

Sıfır Aracın Ayıplı Olmasından Kaynaklanan Değer Kaybı Bedel İndirimi