Türkiye-Libya Sosyal Güvenlik Sözleşmesi hükümlerine göre Libya'da Türk işverenlerin çalıştırdıkları Türk işçilerinin uzun vadeli sigorta kolları primleri Türk Sosyal Sigorta Kurumuna ödenmekte olup, bu kişiler 506 Sayılı yasa kapsamında bulunmaktadırlar.

Türk İşveren Tarafından Libya'da Çalıştırılan Türk İşçiler

Türkiye Cumhuriyeti ile Libya Arap Halk Sosyalist Cemahiriyesi arasında 13/9/1984 tarihinde Trablus'ta imzalanan Sosyal Güvenlik Sözleşmesi ise 11/3/1985 tarihli ve 18691 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak 1/9/1985 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Sözleşmenin uygulanmasına ilişkin İdari Anlaşma 9/8/1985 tarihinde İstanbul'da imzalanarak 17 nci maddesine istinaden Sözleşme ile aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.

Sözleşmenin 3 üncü maddesi gereğince Libya'da Türk işveren tarafından istihdam edilen işçiler malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası kolları bakımından Türk mevzuatına tabi olacaklardır.

Türk işveren tarafından Libya'da çalıştırılacak olan Türk işçilerin sigortalılığı hakkında Kurumun 22/2/2013 tarihli ve 2013/11 sayılı Genelgesi hükümleri uygulanacaktır.

Libya'da çalışan daimi işçilerin hastalık, iş kazası ve doğumdan dolayı kısa vadede nakdi yardımları İdari Anlaşmanın 5 inci maddesinin (b) fıkrası gereğince Libya mevzuatına göre işveren tarafından ödenecektir. Buna i̇lişkin SGK genelgesi

Prime esas kazancın tespitinde, işveren tarafından sosyal güvenlik kurumuna yapılan bildirimin gerçeği yansıtmadığının yazılı belgeler ve banka ödemeleriyle ortaya konulması halinde, sigortalının fiilen elde ettiği ücret esas alınmalıdır. Gerçek ücret üzerinden belirlenecek prime esas kazanç, mevzuatta öngörülen üst sınır gözetilerek düzeltilip sigortalının hizmet kayıtlarına işlenebilir.

YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ E. 2024/1942 K. 2024/2736 T. 14.3.2024

DAVA : Taraflar arasındaki prime esas kazanç tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR : I. DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalı şirkette 13.03.2008 -21.12.2009 döneminde firmanın Libya da ki Al-Tadamon projesinde ince işler mimarı olarak çalıştığını, güvenlik sözleşmesine göre Libya'da faaliyet gösteren Türk şirketinin işçisinin sigortalanmak zorunda olduğunu, burada çalışanların Türk sosyal güvenliğine tabi olduğunu, davacının net 3000 Euro aldığını, yol yemek ve barınma ihtiyacının işverence karşılandığını, 14. İş Mahkemesinde açılan davada 2010/294 Esas sayılı dosyanın sonradan 39. İş Mahkemesi dosyası 2016/1134 Esasını almakla kabul ile sonuçlanmakla net ücretin 3000 Euro kabul edildiğini, Yargıtaydan geçtiğini, ödeme makbuzlarının bu dosyada olduğunu, ancak Kuruma düşük ücretten bildirim yapıldığını belirterek eksik ödenen sigorta primlerinin gerçek ücret üzerinden ödenmesi gerektiğinin tespitini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı Kurum vekili yetki, süre husumet itirazında bulunmuş, davanın reddini istemiştir.

Davalı şirket vekili, davacının dava açmakta hukuki yarar olmadığını, davanın zaman aşımına uğradığını, davacının eksik prime yönelik dava açtığını ancak sonuç bölümünde hizmet tespitinden de söz ettiğini, Libya ile sosyal güvenlik sözleşmesi bulunduğunu buna göre işverenin Libya’da çalıştırdığı işçiler için Libya sosyal güvenlik kurumuna bu ülkenin belirlediği primleri ödediğini, eksik bildirim varsa sorumluluğun Libya devletine ait olduğunu, kaldı ki eksik bildirimin bulunmadığını, dava dönemi için uzun süreli sigorta primi ödeme zorunluluğu bulunmadığını ayrıca yasal tavanı aşan prim tespiti yapılamayacağını belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "... Raporda; banka ödemeleri listelenmiş, 506 Sayılı Kanun'un 77, 5510 Sayılı Kanun'un 80. maddesi ve Libya ile yapılan Sosyal Güvenlik Sözleşmesinin 1 ve 3. maddelerinden bahisle öncelikle sözleşmenin uygulanacağı, buna göre sözleşmeye uygun olarak işverenin davacıyı Türkiye'de sigortalı gösterdiği bu durumda 5510 Sayılı Kanun'un 5/g maddesinin uygulanmayacağı belirtilerek emsal Yargıtay kararları ve Hukuk Genel Kurulu kararlarından da bahisle yazılı belgeler dikkate alınarak davacının tavanda gözetilmek kaydıyla eksik SPEK tutarları belirlenmiş, raporun usul ve yasaya uygun düzenlendiği görülmüştür.

Düzenlenen raporda da açıklandığı üzere, davacının yazılı belgelerle saptanan ücretlerine göre kuruma yapılan SPEK bildirimlerinin eksik olduğu" gerekçesiyle;

"Davacının davasının kabulü ile

Davacının davalıya ait 500041 sicilli iş yerinde 13.03.2008-21.12.2009 dönemi hizmet akdine tabi olarak çalışması sebebiyle kuruma yapılan spek bildirimlerinin eksik olduğunun tespiti ile

Mart 2008 için bildirilen 385,32 TL ye ek 2.119.26 TL,

Nisan, Mayıs, Haziran 2008 için bildirilen aylık 608,40 TL ye ek olarak her bir ay için 3.346,20 TL,

Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım, Aralık 2008 için bildirilen aylık 638,70 TL'ye ek olarak her bir ay için 3.513,00 TL

2009 yılı Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran ayları için bildirilen 666,00'şar TL ye ek olarak 3.663,00'er TL

Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim, Kasım 2009 ayları için bildirilen 693,00'er TL'ye ek olarak 3.811,50'şer TL

Aralık 2009 için bildirilen 646,80 TL'ye ek olarak 3.557.40 TL ilavesi ile spek tutarlarının bu şekilde düzeltilmesi ve hizmet cetveline işlenmesi gerektiğinin tespitine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesi'nin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; İlk Derece Mahkemesi tarafından verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında, "...İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamından, anılan yasal düzenlemeler ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, dosyadaki bilgi ve belgelere göre somut olayda, davalı tarafça davacıya banka aracılığıyla maaş ödemesi altında yapılan ödemelerin değerlendirilmesi sonucu verilen kararın vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı görülmekle, davalı şirket vekilinin ve davalı Kurum vekilinin istinaf istemlerinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine" karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı Kurum vekili, istinaf dilekçesinde belirttiği gerekçelerle kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı şirket vekili, istinaf dilekçesinde belirttiği gerekçelerle kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369. maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371; 506 Sayılı Kanun'un 77 ve 5510 Sayılı Kanun'un 80. maddeleri.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 Sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalılar vekillerinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

SONUÇ : Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 Sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

14.03.2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Av. Ahmet Can

Mail : ahmetcan@ahmetcan.av.tr

Whatsapp : 0 532 409 18 85

Yasal güncellemelerden haberdar olmak için Abone Olun ⇛ 🔁

Diğer Yazılarımız Ve Kararlar:

İşe İade Kararı Sonrası İş Koşullarında Aleyhe Değişiklik: Fiilî Başlatmama Hâli ve Hukuki Sonuçları

Mesleki Yeterlilik Yoksa, Sorumluluk Kaçınılmazdır

Ücret Kesme Cezasında Sınırlar ve Çözüm Önerileri