Görevinin niteliği gereği fiilen derse girme yükümlülüğü bulunmayan rehber öğretmenler bakımından, artırımlı ek ders ücretine hak kazanılmasında fiilen ders anlatma şartı aranamaz; rehberlik görevinin fiilen yerine getirilmesi yeterlidir. Lisansüstü eğitimini tamamlayan rehber öğretmenlerin artırımlı ek ders ücretinden yararlandırılması gerektiği gibi, hukuka aykırı işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal hakların da idarece karşılanması zorunludur.

Davalı idare tarafından yüksek lisans yapan davacının ek ders ücretinin artırımlı olarak ödenmemesinin sebebinin davacının fiilen derse girmemesi olarak gösterildiği, ancak, rehberlik öğretmeni olarak görev yapan davacının işin doğası gereği fiilen ders görevinin olmayacağı, ek ders ücreti ödenirken de, rehber öğretmenler için; "her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında rehber öğretmenlerin ders yılı süresince haftada 18 saatinin ek ders niteliğinde yönetim görevi sayılacağı ve fiilen görev yapma karşılığında ek ders ücreti ödeneceği" düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu durumda, yaptığı işin doğası gereği ders görevi olmayan, bir başka deyişle fiilen derse girme imkanı bulunmayan davacı yönünden; fiilen derse girme gibi bir koşulun aranamayacağı, rehberlik görevinin fiilen yapılmasının yeterli olacağı, dolayısıyla lisans sonrası kendilerini geliştirmeleri, mesleki hayatlarına katkı sağlayabilmeleri adına yüksek lisans, doktora yapmış olan rehber öğretmenlere de ayrım gözetilmeksizin artırımlı ek ders ücreti ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125.maddesindeki; idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükmü gereğince, hukuka aykırı bulunan işlem nedeniyle davacının uğradığı parasal kaybın davalı idare tarafından davacıya ödenmesi gerektiği de açıktır.

Rehber Öğretmen, Artırımlı Ek Ders Ücreti, Lisansüstü Eğitim, Fiilen Görev Yapma, İdarenin Tazmin Sorumluluğu

T.C.

İZMİR BÖLGE İDARE MAHKEMESİ

5. İDARİ DAVA DAİRESİ

E. 2025/1132

K. 2025/1280

T. 22.5.2025

İSTEMİN ÖZETİ : İzmir İli, Karşıyaka ilçesi, Zübeyde Hanım İlkokulunda Rehber Öğretmen olarak görev yapmakta olan davacının, yüksek lisans mezunu olması nedeniyle ek ders ücretlerinin artırımlı olarak ödenmesi talebi ile 04/06/2024 tarihinde yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin 06/06/2024 tarih ve ...-103929665 Sayılı Karşıyaka İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü işleminin iptali ile mahrum kalınan parasal hakların idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılan davada, yaptığı işin doğası gereği ders görevi olmayan, bir başka deyişle fiilen derse girme imkanı bulunmayan davacı yönünden; fiilen derse girme gibi bir koşulun aranamayacağı, rehberlik görevinin fiilen yapılmasının yeterli olacağı, dolayısıyla lisans sonrası kendilerini geliştirmeleri, mesleki hayatlarına katkı sağlayabilmeleri adına yüksek lisans, doktora yapmış olan rehber öğretmenlere de ayrım gözetilmeksizin artırımlı ek ders ücreti ödenmesi gerektiği, öte yandan, davacının idareye başvuru tarihinden itibaren 90 günlük süre içinde açılan davada, davacının idareye başvurduğu 04/06/2024 tarihinden geriye doğru 60. günün 05/04/2024 tarihine rastladığı, ancak davanın açıldığı tarihten geriye doğru 90 günü geçmemek üzere, başvuru tarihinden geriye doğru 60 günlük süre içindeki ilk uygulama esas alınarak parasal haklarının verilmesi gerektiği ve davanın açıldığı 06/07/2024 tarihinden geriye doğru 90. günün 07/04/2024 tarihine denk geldiği anlaşıldığından, dava konusu işlemin, davacının artırımlı ek ders ücreti ödemesinden, davanın açıldığı 06/07/2024 tarihinden geriye doğru 90 günlük süreye tekabül eden 07/04/2024 tarihini izleyen ilk uygulama tarihinden (bu tarih dahil) itibaren yararlanma isteminin reddine ilişkin kısmında hukuka uyarlık görülmemiş olup, bu tarihten önceki dönemler yönünden artırımlı ek ders ücreti ödemesinden yararlanma isteminin reddine ilişkin kısmının ise, süre aşımına uğramış olması nedeniyle incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın dava konusu işlemin, davacının artırımlı ek ders ücreti ödemesinden, davanın açıldığı 06/07/2024 tarihinden geriye doğru 90 günlük süreye tekabül eden 07/04/2024 tarihini izleyen ilk uygulama tarihinden (bu tarih dahil) itibaren yararlanma isteminin reddine ilişkin kısmının iptaline, artırımlı ek ders ücretlerinin davanın açıldığı 06/07/2024 tarihinden geriye doğru 90 günlük süreye tekabül eden 07/04/2024 tarihini izleyen ilk uygulama tarihinden (bu tarih dahil) sonraki kısmının davanın açıldığı 06/07/2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine, dava konusu işlemin, bu tarihten önceki dönemler yönünden artırımlı ek ders ücreti ödemesinden yararlanma isteminin reddine ilişkin kısmı ile bu dönemlere ilişkin artırımlı olarak ödenmesine karar verilmesi istemi yönünden ise davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar veren İzmir 7. İdare Mahkemesi'nin 05/12/2024 gün ve E:2024/861, K:2024/1619 Sayılı kararının; davacı tarafından; sadece geleceğe yönelik hak talebinde bulunulduğu, geriye yönelik bir talebinin bulunmadığı, davalı idare tarafından; mevzuata göre, "ders niteliğinde yönetim görevi" karşılığı gibi fiilen ders ve ek derslere girilmeksizin ödenmekte olan ek ders ücretlerinin artırımlı olarak ödenmesine imkan bulunmadığı ileri sürülerek istinaf kanun yolu ile incelenerek kaldırılması istenilmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ : İstinaf dilekçesine yanıt verilmemiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren İzmir Bölge İdare Mahkemesi Beşinci İdari Dava Dairesi'nce işin gereği görüşüldü:

KARAR : Bakılan uyuşmazlıkta davacının talep ettiği parasal haklarının kapsamının ne olduğunun, geçmişe yönelik bir talep olup olmadığının tespiti önem kazanmaktadır, zira, Mahkemesince, parasal haklara ilişkin hüküm kurulurken, başvuru tarihinden belirli bir zaman dilimi kadar geriye gidilerek kabul kararı verilmiş, bu noktadan daha eskisi için süre aşımı yönünden dava reddedilmiş, halbuki davacı tarafından, istinaf başvurusunda, sadece geleceğe yönelik hak talebinde bulunulduğu, geriye yönelik bir talebinin bulunmadığı öne sürülmüştür.

Davacının 04.06.2024 tarihli idareye başvuru dilekçesinde geçmişe yönelik bir isteme rastlanmamış, dava dilekçesinin baş tarafında, "yoksun kalınan mali hakların yasal faiziyle ödenmesine" ibaresine, sonuç kısmında, "mahrum kalınan parasal hakların idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine" ibaresine yer verilmiş olup, Mahkemece bu talebin geçmişe yönelik parasal hakları kapsadığı yorumlanarak karar verilmiş ise de, Dairemizce, bu talebin, idari başvuru tarihinden sonrasına ilişkin haklara yönelik olduğu, bu duruma göre de, her iki taraf aleyhine sonuçlar içeren karara karşı tarafların yaptığı istinaf başvuruları kabul edilerek, karar kaldırılarak tekrar hüküm kurulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Ders görevi" başlıklı 89. maddesinde, her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebileceği, ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar Cumhurbaşkanı kararı ile tespit olunacağı kuralı yer almaktadır.

Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "Bu Kararın amacı, Millî Eğitim Bakanlığının yönetici, öğretmen, uzman ve usta öğreticileri ile diğer görevlilerinin aylık ve ek ders ücreti karşılığında okutacakları ve okutmuş sayılacakları haftalık ders saatlerinin sayısını, ders görevi alacakların niteliklerini ve diğer hususları düzenlemektir" kuralına yer verilmiş; "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, ders niteliğinde yönetim görevi: Bakanlığa bağlı her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görevli personelin inceleme, araştırma, planlama, programlama, yönetim, denetim, eğitim ve öğretim hizmetlerinden ek ders görevi olarak kabul edilen etkinlikleri olarak; Ders yılı: Derslerin başladığı günden derslerin kesildiği güne kadar geçen ve iki dönemi kapsayan süre olarak, Ek ders görevi ise: Aylık karşılığı ders görevi dışında ek ders ücreti karşılığında okutulan dersler olarak tanımlanmıştır.

Yine aynı Kararın "Ders niteliğinde yönetim görevi" başlıklı 10. maddesinde, "İlgili mevzuat hükümleri ile tespit edilen inceleme, araştırma, planlama, programlama, yönetim, denetim, eğitim ve öğretim gibi görevlerinden; ...d) Her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumları rehber öğretmenlerinin ders yılı süresince haftada 18 saati, ...ders niteliğinde yönetim görevi sayılır ve fiilen görev yapma karşılığında ek ders ücreti ödenir." kuralı yer almış, "Görevin Fiilen Yapılması" başlıklı 25/1. maddesinde de; "Bu Karar kapsamında ek ders ücreti ödenebilmesi için, ek ders görevinin fiilen yapılmış olması, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı hâller bakımından ise bu Kararda belirlenen koşulların oluşması şarttır. Ek ders ödemelerinden harcama yetkilisi, ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi ve bu Kararda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde ek ders görevinin gerçekleştiğine ilişkin belgeyi düzenleyen ve onaylayan diğer gerçekleştirme görevlileri müteselsilen sorumludur." kuralına yer verilmiştir.

Yine 4. Dönem Toplu Sözleşme'nin "Eğitim, Öğretim ve Bilim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” kısmı “Lisansüstü öğrenim gören öğretmenlere ilave ek ders ücreti" başlıklı 8. maddesinde de; "Milli Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kuramlarında görev yapan öğretmenlerden yüksek lisans ve doktora yapmış olanlara, fiilen girdikleri dersler için ödenecek ek ders ücretleri sırasıyla %5 ve %15 artırımlı ödenir." düzenlemesi yer almaktadır.

6. Dönem Toplu Sözleşme'nin ''Lisansüstü öğrenim gören öğretmenlere ilave ek ders ücreti'' başlıklı 8. maddesinde: ''Milli Eğitim Bakanlığına bağlı örgün ve yaygın eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerden yüksek lisans ve doktora yapmış olanlara, fiilen girdikleri dersler için ödenecek ek ders ücretleri sırasıyla %7 ve %20 artırımlı ödenir.'' düzenlemesi yer almaktadır.

Yukarıda yer alan Sözleşmelerin 8. maddesiyle; Milli Eğitim Bakanlığı'nca öğretmenlerin lisans sonrası kendilerini geliştirmelerinin, mesleki hayatlarına katkı sağlamalarının amaçlandığı, bu amaca yönelik olarak da, yüksek lisans ve doktora yapan öğretmenlerin ek ders ücretlerinin artırımlı olarak ödenmesinin benimsendiği görülmektedir.

Dava dosyasının incelenmesinden; İzmir ili, Karşıyaka ilçesi, Zübeyde Hanım İlkokulunda rehber öğretmen olarak görev yapan davacının 04/06/2024 tarihinde görev yaptığı okula başvurarak, yüksek lisans mezunu olması nedeniyle ek ders ücretlerinin artırımlı olarak ödenmesi talebinde bulunduğu, 06/06/2024 tarih ve ...-103929665 Sayılı Karşıyaka İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü işlemi ile davacının başvurusunun reddi üzerine işbu davanın anılan işlemin iptali ile mahrum kalınan parasal hakların idareye başvuru tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, davalı idare tarafından yüksek lisans yapan davacının ek ders ücretinin artırımlı olarak ödenmemesinin sebebinin davacının fiilen derse girmemesi olarak gösterildiği, ancak, rehberlik öğretmeni olarak görev yapan davacının işin doğası gereği fiilen ders görevinin olmayacağı, ek ders ücreti ödenirken de, rehber öğretmenler için; "her derece ve türdeki örgün ve yaygın eğitim kurumlarında rehber öğretmenlerin ders yılı süresince haftada 18 saatinin ek ders niteliğinde yönetim görevi sayılacağı ve fiilen görev yapma karşılığında ek ders ücreti ödeneceği" düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu durumda, yaptığı işin doğası gereği ders görevi olmayan, bir başka deyişle fiilen derse girme imkanı bulunmayan davacı yönünden; fiilen derse girme gibi bir koşulun aranamayacağı, rehberlik görevinin fiilen yapılmasının yeterli olacağı, dolayısıyla lisans sonrası kendilerini geliştirmeleri, mesleki hayatlarına katkı sağlayabilmeleri adına yüksek lisans, doktora yapmış olan rehber öğretmenlere de ayrım gözetilmeksizin artırımlı ek ders ücreti ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125.maddesindeki; idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükmü gereğince, hukuka aykırı bulunan işlem nedeniyle davacının uğradığı parasal kaybın davalı idare tarafından davacıya ödenmesi gerektiği de açıktır.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle; istinaf başvurularının kabulüne, kararın kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline, davanın kabulüne, davacının 04.06.2024 tarihli idari başvurusundan sonra hakettiği artırımlı ek ders ücreti farklarının, (doğal olarak) herbirinin hak ediş tarihlerinden itibaren işletilecek faizleriyle birlikte davacıya ödenmesine, aşağıda dökümü yapılan 2.670,50-TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 18.000,00-TL vekalet ücretinin (mükerrer olmamak kaydıyla) davalı idare tarafından davacıya ödenmesine, uyuşmazlığın özü itibariyle davalı idare haksız bulunduğu için, aşağıda dökümü yapılan 40,00-TL istinaf yargılama giderinin davalı idare üzerinde bırakılmasına ve davalı idare lehine avukatlık ücreti ödenmesine yer olmadığına, yatırılan posta gideri avansından artan miktarın Mahkemesince HMK'nun 333. maddesi uyarınca yatıranlara iadesine, 22/05/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.

Av. Ahmet Can

Mail                 : ahmetcan@ahmetcan.av.tr

Whatsapp        : 0 532 409 18 85

Yasal güncellemelerden haberdar olmak için Abone Olun       ⇛        🔁