Gizli Ayıp Kapsamında Motor Arızaları ve Satıcının Sorumluluğu

T.C. İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/1077 Esas, 2022/196 Karar sayılı ilamı; sıfır kilometrede alınan bir aracın kısa süre içerisinde motor sistemi arızaları vermesi üzerine, bu arızaların üretim kaynaklı ve gizli ayıp niteliği taşıdığı gerekçesiyle aracın ayıpsız misli ile değiştirilmesine karar vermiştir. Bu karar, garanti süresi içindeki kronik motor arızalarının, kullanıcı hatasından kaynaklanmadığı hallerde satıcının sorumluluğunu doğurduğunu ve alıcının seçimlik haklarını tam olarak kullanabileceğini ortaya koymaktadır.

Olaydan Doğan Temel Hukuki Sorunlar

Araçta meydana gelen motor arızalarının "ayıp" ve "gizli ayıp" niteliği taşıyıp taşımadığı,

Garanti kapsamında yapılan onarımın alıcının seçimlik haklarını ortadan kaldırıp kaldırmadığı,

Ayıpların üretim kaynaklı olup olmadığının belirlenmesi,

Kullanım hatası ile imalat hatasının ayrımı,

Misli ile değişim hakkının şartları,

Aracın değer kaybı ve iş gücü kaybı nedeniyle uğranılan zararın tazmini.

1. Aracın Ayıplı ve Gizli Ayıplı Niteliği

Mahkemeye sunulan bilirkişi raporları doğrultusunda, dava konusu aracın garanti süresi içerisinde ve sonrasında tekrarlayan motor sistem arızaları yaşadığı sabittir. Bu arızalar, teslim anında makul bir alıcı tarafından fark edilmesi mümkün olmayan nitelikte olduğu için TBK m. 219 kapsamında gizli ayıp kabul edilmiştir. Arızaların niteliği, sadece performans değil, aracın temel işlevini ve güvenliğini etkilediğinden, gizli ayıp kapsamı açıkça oluşmuştur.

2. Garanti Kapsamında Onarımın Seçimlik Haklara Etkisi

Davalı, arızaların garanti kapsamında onarıldığını savunsa da, bilirkişi raporları arızaların tekrarladığını ve bazı durumlarda kalıcı olarak giderilemediğini ortaya koymuştur. Bu durumda TBK m. 227 kapsamında alıcının diğer seçimlik haklarını kullanması mümkündür. Zira yapılan onarımlar arızaları kalıcı olarak çözmemekte ve maldan beklenen fayda sağlanamamaktadır.

3. Arızaların Üretimden Kaynaklandığı Tespiti

Dosyaya sunulan teknik bilirkişi raporları, arızaların kullanım hatasından kaynaklanmadığını, imalat sürecinde ortaya çıktığını ve aracın teknik bütünlüğünü zedelediğini belirtmiştir. Özellikle motor sistem komponentlerinde ortaya çıkan arızaların kullanıcı davranışıyla ilgisinin bulunmaması, üretim kusuruna işaret etmektedir.

4. Kullanım Hatası ile İmalat Hatasının Ayrımı

Davalının ileri sürdüğü savunmalar arasında kullanıcı hatasına atıf yapılmışsa da, bilirkişi heyetince yapılan inceleme sonucu bu iddia çürütülmüştür. Aracın fren diskleri, balatalar ve jant eğiklikleri gibi diğer tespitler, esas ayıpla illiyet bağı kuramayacak nitelikte değerlendirilmiştir. Bu analiz, teknik uzmanlık gerektiren ayıp tespitlerinde önem taşımaktadır.

5. Misli ile Değişim Hakkı ve Koşulları

Mahkeme, TBK m. 227’ye dayanarak davacının aracı aynı nitelikte ve ayıpsız bir yenisi ile değiştirilmesi hakkını kabul etmiştir. Satın alınan aracın ekonomik ve teknik değerinin, yaşanan arızalar nedeniyle fiilen ortadan kalkması, bu seçeneğin haklı bir çözüm yolu olduğunu ortaya koymaktadır.

6. Değer Kaybı, İş Gücü Kaybı ve Tazminat

İlk bilirkişi raporu araçta yaşanan çok sayıda arıza nedeniyle araçta değer kaybı oluştuğunu (4.000 TL), iş gücü kaybı yaşandığını belirtmiştir. Mahkeme bu taleplerin ayrık değerlendirmesini yapmamış ancak arızanın niteliğini esas alarak misli ile değişim kararı vermiştir. Bu karar, özellikle ayıpların onarımla giderilemediği durumlarda doğrudan misli ile değişim hakkının daha uygun bir çözüm olduğunu ortaya koymaktadır.

Sonuç ve Değerlendirme

T.C. İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin bu kararı; alıcının aracın tesliminden kısa süre sonra fark edemeyeceği, fakat kullanım sırasında ortaya çıkan ve güvenli sürüşü tehlikeye atan arızalar karşısında sahip olduğu seçimlik hakları etkin biçimde kullanabileceğini göstermektedir. Mahkeme, garanti süresindeki onarımların arızaları kalıcı olarak giderememesi halinde, malın misli ile değiştirilmesine karar vererek, hem tüketici hem de ticari alıcı açısından önemli bir içtihada imza atmıştır.

Karar; gizli ayıplı mal satışında, kullanıcı hatasının teknik bilirkişilikle net biçimde ayrıştırılması gerektiğini; üretim kusurlarında alıcının zararının ancak misli ile değişimle telafi edilebileceğini ortaya koymakta ve TBK hükümleri ile yüksek teknik incelemeyi bütünleştiren öğretici bir örnek sunmaktadır.

Av. Ahmet Can

Mail : ahmetcan@ahmetcan.av.tr

Whatsapp : 0 532 409 18 85

T.C.
İSTANBUL
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2018/1077 Esas
KARAR NO : 2022/196
DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 02/05/2018
KARAR TARİHİ : 09/03/2022

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin dava dilekçesi özetle; Müvekkilinin davalı firmadan 17/08/2015 tarihinde 1 adet ... Siyah Renk Şase ... nolu aracı sıfır olarak 3 yıllık garanti kapsamında 165.354,31 TL ye satın aldığını, müvekkili şirketin davalıdan satın almış olduğu aracın ayıplı ve arızalı olduğunu, müvekkil aracı teslim aldıktan kısa bir süre sonra motor arızası vermesi nedeniyle aracı yetkili servise götürdüğünü, yetkili servis tarafından tamir edilmesine rağmen değişik tarihlerde birden çok kez aynı arızaları yaptığını, davalıya aracın ayıpsız yenisiyle değiştirilmesi yönünde ihtarname gönderildiğini ancak davalı firmanın ihtarnameye cevap vermediğini beyanla dava konusu aracın aynı emsalinde sıfır yeni bir araç ile değiştirilmesine, aksi takdirde ödenen ücretin avans faizi ile birlikte müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin cevap dilekçesi özetle; Görev itirazında bulunarak, hak düşürücü sürenin geçtiğini, davacı konusu araçta herhangi bir imalat hatası veya ayıp bulunmadığını, müvekkili şirket servisine getirilen araç üzerinde yapılan titiz inceleme ve çalışma neticesinde tespit edilen tüm arızaların eksiksiz şekilde giderildiğini ve aracın sorunsuz şekilde davacıya teslim edildiğini, aracın ayıplı olduğu iddiasını kabul etmemekle birlikte davacının bedelsin onarım hakkını kullandığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
15.07.2019 tarihli bilirkişi ... 'ın raporu özetle; Araçta meydana gelen çok sayıdaki arızaların aracın kullanımı ile ortaya çıkan üretim kaynaklı arızalar olduğunu, garanti kapsamında yapıları onarımlar ile arızaların giderilmiş olduğunu, yapılan onarım işlemlerinin aracın değer kaybına neden olmadığını, onarımın yapılmış olması nedeni ile davacının seçimlik haklarından aracın misli ile değiştirilmesi ya da bedel iadesi talebinin takdirinin mahkememize ait olduğunu, ortaya çıkan çok sayıdaki arızanın onarımı nedeni ile davacının yapılan servis işlemleri nedeni ile iş gücü kaybına uğradığını görüş ve beyan etmiştir.
30.01.2020 tarihli bilirkişi ... 'ın ek raporu özetle; Araçta meydana gelen çok sayıdaki arızaların aracın kullanımı ile ortaya çıkan ancak kullanıcı kaynaklı arızalar olmadığını, garanti kapsamında yapılan onarımlar ile arızaların giderilmiş olduğu ancak basit arızalarn tekrarlamakta olduğunu, davacının seçimlik haklarından aracın misli ile değiştirilmesi ya da bedel iadesi talebinin takdirinin mahkememize ait olduğunu, ortaya çıkan çok sayıdaki arıza nedeni ile araçta 4.000.-TL değer azalması meyana gelmiş olduğunu görüş ve beyan etmiştir.
26.11.2020 tarihli bilirkişi heyeti raporu özetle; Dava konusu ... marka, ... dizel aracın, kullanım hatasından kaynaklanmayan, imalat hatasına dayalı, garanti süresi içerisinde ortaya çıkmış ve garanti süresi sonrasında da devam eden, araçtan faydalanma ortadan kaldıran motor arızaları nedeni ile konu aracın AYIPLI olduğunu, ilgili sistemdeki arızaların konu aracın teslimi esnasında makul ve ortalama bir tüketici tarafından tespitin mümkün olmaması nedeni ile konu aracın GİZLİ AYIP niteliği taşıdığını görüş ve beyan etmişlerdir.
16.06.2021 tarihli bilirkişi heyeti ek raporu özetle; Tarafların dosya içerisine yeni bir bilgi, belge veya delil sunmadıklarını, araç üzerinde servis geçmişinde mevcut jantlarının eğri olduğunu, ön ve arka lastiklerinin farklı olduğu fren balatalarının bitik ve ön fren diskinin eğri olduğu tespitlerinin konu ayıp ile illiyet bağı içerisine olmadığını, dava dosyası içerisindeki bilgiler değerlendirildiğinde, konu ayıpların kalitesi ... ile teknik anlamda ilişkilendirilemediğini, bu hususla kök raporda varılan dava konusu aracın, kullanım hatasından kaynaklanmayan, imalat hatasına dayalı, garanti süresi içerisinde ortaya çıkmış ve garanti süresi sonrasında da devam eden, araçtan faydalanmayı ortadan kaldıran motor sistem komponent arızaları nedeni ile konu aracın AYIPLI olduğunu, ilgili sistemdeki arızaların konu aracın teslimi esnasında makul ve ortalama bir tüketici tarafından tespitinin mümkün olmaması nedeni ile konu aracın GİZLİ AYIP niteliği taşıdığını görüş ve beyan etmişlerdir.
GEREKÇE:
Dava, ayıplı araç satışından kaynaklı değişim talebine ilişkindir. Davacı, 17.08.2015 tarihinde davalıdan sıfır ... marka bir araç satın aldığını, aracın motor arızası verdiğini, gizli ayıplı olduğunu iddia ederek aracın misli ile değişimine karar verilmesini istemiştir. Mahkememizce otomotiv alanında uzman üçlü bilirkişi heyetinden alınan kök ve ek raporlar alınmış alınan raporlarda, uyuşmazlığa konu ayıpların kalitesi AdBlue ile teknik anlamda ilişkilendirilemediği, dava konusu aracın, kullanım hatasından kaynaklanmayan, imalat hatasına dayalı, garanti süresi içerisinde ortaya çıkmış ve garanti süresi sonrasında da devam eden, araçtan faydalanmayı ortadan kaldıran motor sistem komponent arızaları nedeni ile konu aracın ayıplı olduğu, ilgili sistemdeki arızaların konu aracın teslimi esnasında makul ve ortalama bir tüketici tarafından tespitinin mümkün olmaması nedeni ile konu aracın gizli ayıp niteliği taşıdığı tespit edilmiştir. Alınan bilirkişi heyeti kök ve ek raporları ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde, araçta imalattan kaynaklı ve araçtan faydalanmayı ortadan kaldıran motor sistem komponent arızaları nedeniyle aracın gizli ayıplı olduğu, ayıptan davalı satıcının sorumlu olması gerektiği ve tüm bu değerlendirmeler ışığında, davacının aracın misli ile değişimi yönünde seçimlik hakkını kullanabileceği kanaatine varılarak davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KABULÜNE, dava konusu 1 adet ... ... Siyah Renk ... şase numaralı ... markalı otomobilin (Sıfır KM) AYIPSIZ YENİSİ İLE DEĞİŞTİRİLMESİNE, dava konusu aracın üzerindeki tüm takyidatlardan ari şekilde davalıya teslimine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Kanunu Genel Tebliği gereğince hesap olunan 11.295,35-TL karar ve ilam harcının davacı tarafından peşin yatırılan 2.823,83-TL harçtan mahsubu ile eksik kalan 8.471,52-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 19.658,66-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 2.868,23-TL ilk gider, 3.100,00-TL bilirkişi ücreti ve 284,70-TL posta gideri olmak üzere toplam 6.252,93-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-HMK. 333. md. uyarınca davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiyesinin kararın kesinleşmesi sonrası davacıya iadesine,
Mahkememizin bu kararına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde, Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle ... BAM ilgili Hukuk Dairesince incelenmek üzere istinaf yoluna başvuru hakkı bulunduğuna dair verilen karar, hazır olan davacı, davalı ve ihbar olunan vekilinin yüzüne karşı karar verildi. 09/03/2022