Munzam Sosyal Güvenlik Düzenlemeleri Kapsamında Kız Çocuğunun Yetim Aylığına Hak Kazanma Koşulları

Kız çocuğunun ölüm aylığına hak kazanması bakımından sosyal güvenlik mevzuatında öngörülen koşullar ile munzam sosyal güvenlik düzenlemelerinde belirlenen şartların birlikte değerlendirilmesi gerekir. Sosyal güvenlik kanunlarına tabi çalışma ve kişinin kendi çalışmasından dolayı gelir veya aylık alma durumu, ölüm aylığına hak kazanma incelemesinde esas alınan hukuki ölçütlerdendir.

Munzam sosyal güvenlik düzenlemesinde, kendi çalışması nedeniyle gelir veya aylık alma hakkı kazanmamış ve evli olmayan kız çocuklarının yaşlarına bakılmaksızın yetim aylığından yararlanması öngörülebilir. Evli olmakla birlikte sonradan boşanan veya dul kalan kız çocukları da düzenlemede belirtilen diğer koşulları taşımaları halinde bu kapsamda değerlendirilir.

Kız çocuğunun başka bir hak sahibi üzerinden ölüm aylığı alması ile kendi çalışması nedeniyle gelir veya aylık alma hakkı kazanması birbirinden farklı hukuki olgulardır. Munzam sosyal güvenlik düzenlemesinin hak sahipliğini kişinin kendi çalışmasından kaynaklanan gelir veya aylığa bağladığı durumda, başka bir sigortalı üzerinden ölüm aylığı alınması tek başına yetim aylığına hak kazanılmasına engel olarak değerlendirilemez.

Yetim aylığına ilişkin uyuşmazlıkta hak sahipliği, ilgili sosyal güvenlik düzenlemesi ile vakıf mevzuatında öngörülen koşullar esas alınarak belirlenmelidir. Hak sahibinin evlilik durumunun değişmesi ve kendi çalışmasından kaynaklanan gelir veya aylığının bulunup bulunmaması, aylık hakkının tespitinde belirleyici unsurlardır.

Sosyal güvenlik mevzuatıyla uyumlu munzam sosyal güvenlik düzenlemesinde öngörülen şartları taşıyan kız çocuğunun yetim aylığına hak kazandığının tespitine ilişkin hüküm, uyuşmazlığa uygulanacak hukuk kuralları, tarafların iddia ve savunmaları, deliller ile yargılama ve ispat kuralları birlikte değerlendirildiğinde hukuka uygun kabul edilir.

Yetim Aylığı, Ölüm Aylığı, Munzam Sosyal Güvenlik, Hak Sahipliği, Kız Çocuğunun Sosyal Güvenlik Hakları

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi 2022/578 E. , 2023/3996 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2019/2224 E., 2021/2597 K.

KARAR : İstinaf başvurusunun esastan reddine

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... Anadolu 5. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2017/424 E., 2019/408 K.

Taraflar arasındaki yetim aylığı almaya hak kazandığının tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının annesinin dava dışı İş Bankasından çalışarak emekli olduğunu ve 2008 yılında vefat ettiğini, davacının 2016 yılında eşinden boşandığını, kararın nüfusa işlendiğini, davalı Vakfa başvurarak davacıya yetim aylığı bağlanmasını talep ettiklerini ancak talebin reddedildiğini açıklayarak davacının yetim aylığı almaya hak kazandığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacıya babasının çalışmasından dolayı 15.05.2015 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yetim aylığı bağlanmış olması nedeniyle davalı Vakıf mevzuatı çerçevesinde yetim aylığı bağlanmayacağını ve davanın haksız olduğunu ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun (5510 Sayılı Kanun) 34 üncü maddesinde çocukların ölüm aylığına hak kazanma şartlarının düzenlendiği ve davalı vakfın yönetmeliğinin bu madde ile uyumlu olduğu, yasadaki düzenlemelere göre kız çocuğuna ölüm aylığı bağlanabilmesi için diğer şartların var olması halinde sosyal güvenlik kanunlarına tabi çalışmaması ve kendi çalışmasından dolayı gelir ya da aylık almaması gerektiği, davalı Vakfın yönetmeliğinin 10. maddesinde kız çocuklarına bağlanacak dul-yetim aylığının ancak kendi çalışmaları nedeniyle buralardan aylık veya gelir alma hakkı kazanmamış olan ve evli olmayan evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan yetim çocuklardan yaşları ne olursa olsun kız çocukarının yetim aylığından faydalanacağının açıkça belirtildiği, davacının da bu şartları taşıdığı gerekçesiyle; davanın kabulüne, davacının davalı Türkiye İş Bankası A.Ş. Mensupları Munzam Sosyal Güvenlik ve Yardımlaşma Sandığı Vakfı sandığından yetim aylığı almaya hak kazandığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde; eksik araştırma ile davanın kabulüne karar verildiğini, Vakıf mevzuatı uyarınca davacıya yetim aylığı bağlanmasının mümkün olmadığını açıklayarak, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasını, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinde belirtilen hususların isabetli olduğu, alınan raporların da hüküm kurmaya yeterli ve elverişli bulunduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ve resen belirlenecek nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davacının davalı Vakıftan yetim aylığı almaya hak kazanıp kazanmadığı hususuna ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369/1, 370 ve 371 inci maddeleri, 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun (5510 Sayılı Kanun) 34 üncü maddesi, Türkiye İş Bankası A.Ş. Mensupları Munzam Sosyal Güvenlik ve Yardımlaşma Sandığı Vakfı'nın Munzam Sosyal Güvenlik Hakları Yönetmeliği'nin 10 uncu maddesi.

3. Değerlendirme

Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarındaki gerekçelere, 6100 sayılı Kanun’un 369/1 inci maddesi de gözetilerek yapılan incelemede aynı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden biri de bulunmadığına göre, temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup davalı vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesi uyarınca ONANMASINA,

59,30 TL peşin harcın onama harcına mahsubu ile kalan 120,60 TL'nin temyiz eden davalıdan alınmasına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.07.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Av. Ahmet Can

Mail : ahmetcan@ahmetcan.av.tr

Whatsapp : 0 532 409 18 85

Yasal güncellemelerden haberdar olmak için Abone Olun ⇛ 🔁

Diğer Yazılarımız Ve Kararlar:

Sosyal Güvenlik Mevzuatından Kaynaklanan Yersiz Aylıkların Tahsiline İlişkin İtirazın İptali Davasında Görevli Mahkeme