Sermaye piyasası aracında yoğun talep bulunduğu izlenimi oluşturan, iyiniyetli yatırımcıları yanıltan, fiyatı yapay biçimde yükselten ve aktif piyasa görünümü meydana getiren alım satım işlemleri, piyasa dolandırıcılığı suçunun maddi unsurunun değerlendirilmesinde bir bütün olarak dikkate alınmalıdır.

İlgili sermaye piyasası aracında genel piyasa eğiliminden ayrışan olağandışı fiyat ve miktar hareketlerinin bulunması ile belirli hesaplardan gerçekleştirilen işlemlerin piyasayı etkileyebilecek ve piyasa üzerinde hakimiyet oluşturabilecek yoğunluğa ulaşması, işlemlerin piyasa üzerindeki etkisinin ve suçun unsurlarının belirlenmesinde önem taşır.

Kendinden kendine işlemler, karşılıklı işlemler ve fiyat yükseltici nitelikteki işlemlerin yoğun biçimde gerçekleştirilmesi, işlem büyüklüğü, zamanı ve sürekliliğiyle birlikte değerlendirildiğinde, fiyatı artırma, azaltma veya aynı seviyede tutma, aktif piyasa izlenimi oluşturma ya da arz ve talebi etkileme amacının tespitine esas alınabilir.

Birden fazla kişinin yönlendirdiği hesaplar üzerinden gerçekleştirilen işlemlerin niteliği, yoğunluğu ve sürekliliği, aynı fiili gerçekleştirme amacıyla birlikte hareket edildiğini ve iştirak iradesinin bulunduğunu ortaya koyuyorsa, piyasa dolandırıcılığı suçuna iştirak hükümleri kapsamında değerlendirme yapılması gerekir.

Yapay fiyat oluşumu, aktif piyasa görünümü, arz ve talebin etkilenmesi amacı ile birlikte hareket etme ve iştirak iradesinin sabit olduğu durumda, suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle beraat sonucuna ulaşılması hukuki değerlendirme bakımından isabetli değildir. Bu yaklaşım, sermaye piyasasında güvenilir, şeffaf ve adil işleyişin sağlanması ile yatırımcıların korunmasını esas alan düzenleyici amaçla da bağlantılıdır.  

Piyasa Dolandırıcılığı, Yapay Fiyat ve Aktif Piyasa Görünümü, İştirak İradesi

T.C. YARGITAY 19. CEZA DAİRESİ

E. 2018/2470, K. 2018/6573, T. 30.5.2018

DAVA : Yerel Mahkemece verilen hükümler temyiz edilmekle; başvurunun süresi, kararın niteliği ve suç tarihine göre dosya incelendi, gereği görüşülüp düşünüldü:

KARAR : Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.

Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede;

Sanıkların, Borsa İstanbul'da işlem gören ... A.Ş. hisse senedi üzerinde 01.06.2011-30.12.2011 tarihleri arasında çeşitli işlemlerle yapay fiyat ve piyasa oluşumuna neden olduklarının iddia edildiği olayla ilgili olarak birlikte hareket ettiği belirtilen grup üyeleri ..., ..., ..., ... ve ... hakkında ... tarafından yapılan suç duyurusu sonucunda 6362 Sayılı Kanun'un 107/1. maddesine aykırılık sebebiyle kamu davası açıldığı, yapılan yargılama sonucu Mahkemece sanıklardan ..., ... ve ... hakkında atılı suçu işledikleri sabit görülerek kurulan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, temyiz incelemesine konu olan sanıklardan ... ve ... hakkında CMK'nın 223/2-e maddesi delaletiyle beraat kararı verildiği tespit edilmiştir.

Sanıklar ... ve ...'un temyiz incelemesine konu olmayan diğer sanıklarla birlikte gerçekleştirdikleri eylemlerin açıklandığı ... Denetleme Dairesi'nin 17.09.2012 tarih ve XXIII-3/23-5 Sayılı raporunda;

1- )... A.Ş. hisse senedinde inceleme dönemi olan 01.06.2011-30.12.2011 tarihleri arasında yatırımcı grubu hesaplarından 51.150.674 adet alış ve 51.187.334 adet satış olmak üzere toplam 77.177.531 adet işlem gerçekleştirildiği,

2- )Grup üyelerinden ...'ün 21.774.017 adet ile %19,08 oranında alım ve aynı miktarda satım işlemi, ...'nın 14.456.939 adet ile %12,67 oranında alım ve 14.500.686 adet ile %12,70 oranında satım işlemi, ...'nin 8.423.336 adet ile %7,38 oranında alım ve 8.416.249 adet ile %7,37 oranında satım işlemi, ...'un 3.909.944 adet ile %3,43 oranında alım ve aynı miktarda satım işlemi, ...'ın 2.586.438 adet ile %2,27 oranında alım ve aynı miktarda satım işlemi yaptığı,

3- )İnceleme döneminde grup hesaplarından yapılan alım işlemlerinin toplam alışların %44,83'ünü, satım işlemlerinin toplam satışların % 44,85'ini oluşturduğu,

4- )Grup üyeleri tarafından gerçekleştirilen söz konusu işlemlerin 23.935.437 adetinin ( hisse senedinde gerçekleşen tüm işlemlerin %20,97'si ) grup üyelerinin kendi aralarında gerçekleştirdikleri mülkiyette değişiklik yaratmayan çapraz/karşılıklı işlemlerden oluştuğu, gerçek yatırımcıların bu işlemlerin varlığına güvenerek pozisyon aldıkları, oluşan yapay piyasa sonucunda grup üyelerinin yüksek fiyatlı satışlarla menfaat sağlayacağı,

5- )İnceleme dönemi içerisinde toplam üst fiyat seviyesinden gerçekleşen işlem miktarı 6.576.238 adet iken grup üyelerinin incelem döneminde fiyat artıran alış işlem miktarının 2.825.033 adet ( toplam fiyat yükseltici işlemlerin %42,95'i ) olarak gerçekleştiği, 29.06.2011, 01.08.2011 ve 07.09.2011 tarihlerinde grup üyeleri tarafından gerçekleştirilen fiyat yükseltici işlemlerin sırasıyla %91,05, %99,92 ve %96,45 oranlarına ulaştığı,

6- )Grup hesaplarından aynı fiyat seviyesinden iletilen ve 1 dakikalık süre içerisinde yön değiştiren emirlere dair 1119 adet durum olduğu, bu emirler ile birlikte hisse senetlerinin yatırımcı grubuna ait hesaplar arasında el değiştirmesini sağlayarak aktif bir piyasanın var olduğu izleniminin oluşturulduğu, söz konusu emirler sonucu gerçekleşen işlemlerin mülkiyette gerçek anlamda bir değişikliğe yol açmadığı, işleme konu hisse senetlerinin yine yatırımcı grubu hesaplarında kaldığı,

7- )... ile ...'un kardeş olduğu,

8- )...'un …. unvanlı aracı kurum nezdindeki 3223 numaralı hesabından hisse senedi alım ve satımı yapması için ...'e vekalet verdiği,

9- )İnceleme döneminde Yeşil hisse senedinde ... tarafından ...'a 05.10.2011 tarihinde 40.000 LOT UTOP hisse senedi virmanlandığı, yine ... tarafından 30.06.2011 tarihinde İş Bankası'ndaki ... numaralı hesabından ...'un …..'daki hesabına 25.000 TL gönderdiği,

10-... ve ...'a ait hesaplara birden fazla IP adresinden çeşitli tarihlerde hisse senedi alış/satış emirleri iletildiği, ... ve ...'nın her ikisinin aynı IP adreslerinden 23.01.2012, 31.01.2012 ve 03.02.2012 tarihlerinde hisse senedi alış/satış emirleri verildiği, ... ve ...'nin her ikisinin aynı IP adresinden 10.02.2012 tarihinde, ... ve ...'ın aynı IP adresinden 25.10.2011 tarihinde, ... ve ...'ın her ikisinin aynı IP adresinden 26.10.2011 tarihinde, ...'un ise aynı IP adresinden 21.10.2011 tarihinde, ... ve ...'ın her ikisinin aynı IP adresinden 20.10.2011 tarihinde, ...'un ise aynı IP adresinden 23.11.2011 tarihinde, ... ve ...'nin aynı IP adresinden sırasıyla 23.11.2011 ve 01.11.2011 tarihlerinde hisse senedi alış/satış emirleri ilettikleri,

11-İnceleme döneminde grup üyelerinin toplamda 340.013 TL menfaat elde ettiği, sanıklardan ...'ın 13.192 TL, ...'un ise 86.248 TL menfaat elde ettiği belirlenmiştir.

...'ın alınan savunmalarında borsada işlem yapması için nişanlısının ağabeyi ...'a şifreleriyle birlikte para verdiğini, bütün işlemleri ...'ın yaptığını, suçu kabul etmediğini beyan ettiği, ...'ın İstanbul 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2014/3 Esas sayılı dosyasında verdiği beyanında bütün işlemleri kendisini yaptığını, ...'ın hesabını kullandığını, borsada işlem yapması için teklifte bulunduğunu, ...'un da teklifin cazip gelmesi sebebiyle kabul ettiğini ifade ettiği, sanık müdafinin de savunmalarına dair dilekçelerinde ...'ın müvekkilinden aldığı vekaletname ile işlemleri yaptığını belirttiği,

...'un alınan savunmalarında ise; kız kardeşi ...'e hesabını kullanarak borsada işlem yapması için vekalet verdiğini, borsadaki işlemlerden anlamadığını, suçu kabul etmediğini beyan ettiği tespit edilmiştir.

Mahkeme tarafından hükmün gerekçesinde; "Sanıklardan ...'ın kardeşi ...'e verdiği vekaletname ile sanıklardan ...'ün de olay tarihindeki nişanlısı Kenan'ın ağabeyi ...'a verdikleri vekaletname ile işlemler yaptırdıkları, bu sanıkların sadece kendi paralarını değerlendirme amacıyla hareket ettikleri, borsa piyasasını yapay olarak etkileme gibi bir kasıtlarının olduğuna ve diğer sanıklarla aynı suç işleme iradesi altında hareket ettiklerine dair herhangi bir delilinin elde edilemediği anlaşılmakla sanıklar ... ve ...'un beraatlerine" karar verildiği belirtilmiş ise de;

Dosya içerisinde sanıkların ... ve ...'e verdiklerini iddia ettikleri vakaletnamelerin bulunmadığı, temyiz dışı sanıklardan biri olan ...'ün beyanının alındığı ancak ... tarafından tüm işlemlerin ... tarafından yapıldığının beyan edilmesine rağmen ...'ın beyanı alınmadığı anlaşılmakla birlikte; dosya içerisinde mevcut olan ... Denetleme Dairesi'nin 17.09.2012 tarih ve XXIII-3/23-5 Sayılı raporu, 19/06/2014 tarihli bilirkişi kurulu raporu, sanıkların beyanları, Kurul kararı ve suç duyurusu dilekçesi ve iddianame ile tüm dosya kapsamı bir bütün halinde incelendiğinde; sanıklar ile temyiz dışı olan diğer sanıklar arasındaki akrabalık ve ahbaplık ilişkisi, hisse senedi alış/satışlarını sanıklar ve temyiz dışı sanıkların aynı IP adresini kullanarak yapmaları, grup hesaplarından yapılan işlem miktarı ve yoğunluğu, yapılan işlemlerin niteliği, sanıklardan ...'ün kardeşi ...'un hesaplarına hisse senedi virmanlaması ve para göndermesi, elde edilen menfaat miktarı, sanıkların 3. şahıslara veya diğer sanıklara vekaletname vermiş olmasının yapılan işlemlerin 3. şahıslar veya diğer sanıklar tarafından yapıldığını göstermediği gibi, sanıklar tarafından yetkilendirilen şahısların cezai sorumluluğu tamamen üzerine almış olmadığı, yapılan tüm işlemlerden ve bu işlemler sonucunda haksız menfaat elde edileceğinden sanıkların bilgisi olduğu ve bu işlemlerin yapılması için zımni de olsa talimat verdikleri, bu hesapları kullananlar ile hesap sahiplerinin birlikte hareket ettikleri, aynı zamanda sanıklar hakkında aynı nitelikteki suçlardan devam eden yargılamaların ( sanık ... hakkında İstanbul 3. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2014/3 E. ve 2014/151 E. sayılı dosyaları ile sanıklar ... ve ... hakkında İstanbul 10. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2013/44 E. sayılı dosyası ) bulunduğuda tespit edilmiştir.

Yukarıda ayrıntılı olarak açıklanan işlemler neticesinde, ... A.Ş. hisse senedine yoğun bir talebin olduğu izleniminin yaratıldığı, iyiniyetli üçüncü kişilerin aldatıldığı, fiyatın kademeli olarak yapay bir şekilde arttırıldığı, aktif bir piyasanın varlığı izlenimi yaratmaya çalışıldığı, 01.06.2011-30.12.2011 tarihleri arasında anılan hisse senedi piyasasında, BİST endeksinin genel eğilimi dışında olağandışı bir fiyat ve miktar hareketliliğinin bulunduğu, belirlenen tarihlerde ... A.Ş.'ne ait hisse senedinde sanıklar tarafından yönlendirilen hesaplardan yapılan alım ve satım işlemlerinin, hisse senedi piyasasında etkili olabilecek ve piyasada hakimiyet oluşturabilecek miktar ve yoğunlukta olduğu, kendinden kendine/karşılıklı ve fiyat yükseltici işlemlerin yoğun şekilde gerçekleştirildiği, yapılan bu alım satım işlemlerinin büyüklüğü, zamanı ve sürekliliği dikkate alındığında, dava konusuna dair normda belirtilen fiyat artırma, azaltma, aynı seviyede tutma, aktif piyasa izlenimi uyandırma, arz ve talebi etkileme amaçlarına uygun olduğu hususları da birlikte nazara alındığında, sanıkların aynı fiili gerçekleştirmek amacıyla birlikte hareket ettikleri ve iştirak iradelerinin bulunduğunun sübuta ermesi karşısında; sanıkların üzerlerine atılı suçun unsurları itibariyle oluştuğu gözetilmeden mahkumiyetleri yerine yazılı şekilde beraatlerine karar verilmesi,

SONUÇ : Kanuna aykırı ve katılan vekilinin temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden tebliğnameye aykırı olarak HÜKÜMLERİN 5320 Sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 Sayılı CMUK'nın 321. maddesi uyarınca BOZULMASINA, yargılamanın bozma öncesi aşamadan başlayarak sürdürülüp sonuçlandırılmak üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 30.05.2018 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Av. Ahmet Can

Mail                 : ahmetcan@ahmetcan.av.tr

Whatsapp        : 0 532 409 18 85